ناسا چوار وێنه‌ی دیكه‌ی گه‌ردونی بڵاوكرده‌وه‌

05:38 - 12/07/2022

12523جار خوێندراوەتەوە

ته‌مه‌ ئه‌ستێره‌ی كارینا

خه‌ندان-

به‌رپرسانی ئاژانسی نیشتمانی بۆ فڕینه‌كانی بۆشایی ئاسمانی ئه‌مریكا (ناسا) له‌ ڤیدیۆیه‌كی راسته‌وخۆدا ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه‌ له‌ چه‌ند باره‌گایه‌كیانه‌وه‌ له‌ سه‌راسه‌ری جیهانه‌وه‌ پێنج وێنه‌ی نوێی گه‌ردونایان بڵاو كرده‌وه‌ كه‌ ته‌مه‌نی هه‌ندێكیان بۆ ده‌یان ملیار ساڵ ده‌گڕێته‌وه‌.

ئاژانسی ناسا ئه‌مڕۆ له‌ هه‌ژماری تایبه‌تی خۆی له‌ تویته‌ر بڵاویان كرده‌وه‌، جه‌یمێس وێب کە یه‌كێكه‌ له‌و تێڵسكۆوپانەی كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی به‌رفراوان ده‌رگا به‌ڕوی دۆزینه‌وه‌ی نوێی زانست و گه‌ردوندا ده‌كاته‌وه‌، ئەمرۆ بە بڵاوکردنەوەی چوار وێنەی دیکە بەهێزی زانست و تەکنەلۆژیا پیشاندا و  هێندەی دیکە دەرگای بەڕوی دۆزینەوەکاندا واڵاکرد .

به‌شێوه‌یه‌كی گشتی بریتییه‌ له‌ ته‌مه‌ ئه‌ستێره‌یه‌كی كه‌ به‌ (nebula) ناوده‌برێت و بریتییه‌ له‌ سیسته‌می دوس ئه‌ستێره‌یه‌ 

ئاماژه‌ی به‌وه‌شكردوه‌، وێنه‌ی دوه‌می ناسا كه‌ له‌لایه‌ن تێڵسكۆوپی جه‌یمس وێبه‌وه‌ گیراوه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی بریتییه‌ له‌ ته‌مه‌ ئه‌ستێره‌یه‌كی كه‌ به‌ (nebula) ناوده‌برێت و بریتییه‌ له‌ سیسته‌می دوس ئه‌ستێره‌یه‌ و سه‌ر به‌ خێزانی (Binary star)ه‌كانه‌ و ئه‌م سیستمه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی له‌ ساڵی 2009وه‌ له‌لایه‌ن تێڵسكۆوپی هۆبڵه‌وه‌ گیراوه‌، به‌ڵام له‌ ئێستادا به‌شێوه‌یه‌كی زۆر باشتر وێنه‌ی گیراوه‌ و ئه‌م سیستمه‌ش به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی یه‌كێك له‌ ئه‌ستێره‌ زه‌به‌لاحه‌كانه‌وه‌ دروستبوه‌ نزیكه‌ی دو هه‌زار ساڵی روناكی له‌ سیستمی كاكێشانه‌وه‌ دوره‌.

سیسته‌مه‌كه‌ی به‌خشیوه‌ كه‌ 40 ملیارجار دره‌وشانه‌وه‌ی له‌ خۆری سیستمی كاكێشان به‌هێزتر

ناسا ئه‌وه‌شی خسته‌ڕو، وێنه‌ی سێیەم بریتییه‌ له‌ بونی پێنج گه‌له‌ ئه‌ستێره‌ كه‌ دوانیان به‌ره‌و پرۆسه‌ی یه‌كبون هه‌نگاو ده‌نێن و هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ سه‌ره‌تایی دروستبونی گه‌له‌ ئه‌ستێره‌ و هه‌ساره‌كانمان بۆ رون ده‌كاته‌وه‌، وێنه‌كه‌ له‌ لایه‌ن جه‌یمس وێبه‌وه‌ گیراوه‌ و به‌ كامێرایه‌كی په‌ره‌پێدراوی تایبه‌ت و به‌ 150 ملیۆن پێكسڵی، ئه‌م گه‌له‌ ئه‌ستێره‌یه‌ش به‌ كونێكی ره‌ش (Black Hole) له‌ نزیكیه‌وه‌ ده‌وره‌ دراوه‌، هه‌روه‌ها به‌هۆشیه‌وه‌ ئه‌ستێره‌یه‌كی چه‌قە ناوه‌ندی به‌م گه‌له‌ ئه‌ستێره‌یه‌ و سیسته‌مه‌كه‌ی به‌خشیوه‌ كه‌ 40 ملیارجار دره‌وشانه‌وه‌ی له‌ خۆری سیستمی كاكێشان به‌هێزتر و دره‌وشاوه‌تره‌.

یه‌كێكه‌ له‌ هه‌ساره‌ گازییه‌كانە و 150 ساڵی روناكی له‌ زه‌ویه‌وه‌ دوره‌ و قه‌باره‌كه‌ی نیوه‌ی قه‌باره‌ی هەسارەی موشته‌رییه‌

له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌، وێنه‌ی چوارم بریتییه‌ له‌ لێكدانه‌وه‌ی دۆزینه‌وه‌ی یه‌كێ له‌ هه‌ساره‌ گازییه‌كان كه‌ هه‌زار و 150 ساڵی روناكی له‌ زه‌ویه‌وه‌ دوره‌ و قه‌باره‌كه‌ی نیوه‌ی قه‌باره‌ی هەسارەی موشته‌رییه‌ و یه‌كێكه‌ له‌ نزیكترین هه‌ساره‌كان له‌ زه‌وییه‌وه‌ و به‌شێوه‌یه‌كی گشتیش جه‌میس وێب توانیویه‌تی به‌شێوه‌یه‌كی جیاواز درك به‌ بونی پێكهاته‌كانی ئاو له‌سه‌ر ئه‌م هه‌ساره‌یه‌ بكات.

ئه‌م ته‌مه‌ ئه‌ستێره‌یه‌ش ناوی كارینایه‌

هه‌روه‌ها، وێنه‌ی پێنجه‌میش بریتییه‌ له‌ وێنه‌ی گه‌له‌ ئه‌ستێره‌یه‌كی نوێ كه‌ پێشتر به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر ده‌گمه‌ن له‌لایه‌ن مرۆڤه‌وه‌ نه‌دۆزرابوه‌وه‌ و ئێستا به‌شێوه‌یه‌كی زۆر رونتر دركمان به‌ بونیان كردوه‌، ئه‌م ته‌مه‌ ئه‌ستێره‌یه‌ش ناوی كارینایه‌ و یه‌كێكه‌ له‌و ناوچه‌ نزیكانه‌ی كه‌ له‌ سیستمی خۆر و گه‌له‌ ئه‌ستێره‌ی كاكێشانه‌وه‌ نزیكه‌ و یه‌كێكه‌ له‌و گه‌له‌ ئه‌تێرانه‌ی به‌ دروستكردنی ئه‌ستێره‌ی دیكه‌ی بچوكتر ناسراوه‌. 

شەوی رابردوش، به‌ به‌شداری جۆو بایدن، سه‌رۆكی ئه‌مریكا و به‌شێك له‌ ئه‌ندامانی ئیداره‌كه‌ی، به‌رپرسانی ئاژانسی نیشتمانی بۆ فڕینه‌كانی بۆشایی ئاسمانی ئه‌مریكا (ناسا) یه‌كه‌مین وێنه‌ی تێلسكۆپی جه‌ێمس وێب-ی بڵاوكرده‌وه‌ كه‌ یه‌كەم وێنه‌ی گه‌ردونه‌ و گەلە ئەستێرەیەکی بە ناوی (SMACS 0723) و بۆ پێش 13 ملیار ساڵ به‌ر له‌ ئێستا دەگەڕێتەوە.

The image is divided horizontally by an undulating line between a cloudscape forming a nebula along the bottom portion and a comparatively clear upper portion. Speckled across both portions is a starfield, showing innumerable stars of many sizes. The smallest of these are small, distant, and faint points of light. The largest of these appear larger, closer, brighter, and more fully resolved with 8-point diffraction spikes. The upper portion of the image is blueish, and has wispy translucent cloud-like streaks rising from the nebula below. The orangish cloudy formation in the bottom half varies in density and ranges from translucent to opaque. The stars vary in color, the majority of which, have a blue or orange hue. The cloud-like structure of the nebula contains ridges, peaks, and valleys – an appearance very similar to a mountain range. Three long diffraction spikes from the top right edge of the image suggest the presence of a large star just out of view.

A group of five galaxies that appear close to each other in the sky: two in the middle, one toward the top, one to the upper left, and one toward the bottom. Four of the five appear to be touching. One is somewhat separated. In the image, the galaxies are large relative to the hundreds of much smaller (more distant) galaxies in the background. All five galaxies have bright white cores. Each has a slightly different size, shape, structure, and coloring. Scattered across the image, in front of the galaxies are number of foreground stars with diffraction spikes: bright white points, each with eight bright lines radiating out from the center.

The image is split down the middle, showing two views of the Southern Ring Nebula. Both feature black backgrounds speckled with tiny bright stars and distant galaxies. Both show the planetary nebula as a misshapen oval that is slightly angled from top left to bottom right and takes up the majority of each image. At left, the near-infrared image shows a bright white star at the center with long diffraction spikes. Large, transparent teal and orange ovals, which are shells ejected by the unseen central star, surround it. At right, the mid-infrared image shows two stars at the center very close to one another. The one at left is red, the smaller one at right is light blue. The blue star has tiny triangles around it. A large transparent red oval surrounds the central stars. From that extend shells in a mix of colors, which are red to the left and right and teal to the top and bottom. Overall, the oval shape of the planetary nebula appears slightly smaller than the one seen at left.

Graphic titled “Hot Gas Giant Exoplanet WASP-96 b Atmosphere Composition, NIRISS Single-Object Slitless Spectroscopy.” The graphic shows the transmission spectrum of the hot gas giant exoplanet WASP-96 b captured using Webb's NIRISS Single-Object Slitless Spectroscopy with an illustration of the planet and its star in the background. The data points are plotted on a graph of amount of light blocked in parts per million versus wavelength of light in microns. A curvy blue line represents a best-fit model. Four prominent peaks visible in the data and model are labeled “water, H 2 O.”