دیدارێکی جیاواز و گفتوگۆیەکی سەرنجڕاکێش، نازم دەباغ زانیاری نەبیستراو بۆ خەندان ئاشکرادەکات

10:52 - 18/05/2021

8895جار خوێندراوەتەوە

خەندان-

نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لەئێران رایدەگەیەنێت، لەمێژوی دێرین  و پەیوەندی هاوبەشی نێوان هەرێمی کوردستان و ئێران لەچەند قۆناغێکدا پەیوەندییەکان بەرزی و  نزمییان بەخۆیانەوە بینیوە، بەڵام هیچ کاتێک پەیوەندییەکان نەگەیشتوەتە ئاستی پچڕان، جەختیش دەکاتەوە تائێستاش لەپەیوەندی نێوان هەرێم و تاران، پەیوەندی حزبی زاڵترە لەسەر پەیوەندی حکومەت.

 پێش دروستبونی حکومەتی هەرێم، پەیوەندییەکانی ئێران لەگەڵ لایەنە سیاسییەکان بوە

نازم دەباغ، نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لەئێران  لەبەرنامەی دیداری خەندان کە بەرنامەیەکی هەفتانەیە و لەلایەن رۆژنامەنوس هەڤاڵ محەمەدەوە پێشکەش دەکرێت، رایگەیاند، هەرچەندە پێش دروستبونی حکومەتی هەرێمی کوردستان پەیوەندییەکانی نێوان کوردستان و ئێران، لەسەر بنەمای پەیوەندی لایەنە سیاسییەکان بوە و ئەوان نوێنەرایەتی وتاری کوردییان کردوە لەو وڵاتەدا، بەڵام لەدوای ساڵی 2007ەوە بەشێکی فراوانی کاروبارەکان، چالاکی بازرگانی، گەیاندنی پەیامێک کەپەیوەندی بە ئەمنییەت و ئاسایشەوە هەبێت لەرێگەی حکومەتەوە ئەنجامدراون و دواتریش ئاستی پەیوەندییەکان بۆ نوێنەرایەتی دیپلۆماسی بەرزکرایەوە، لەسەرجەم ئەو هەنگاوانەشدا ئێران پێشوازی لەفراوانکردنی پەیوەندییەکان کردوە.

دەکرێت سیاسەت و پەیوەندییەکان بگۆڕین، بەڵام ناکرێت جوگرافیا بگۆڕین

ئاماژەی بەوەشکرد، لەمێژوی دێرین  و پەیوەندی هاوبەشی نێوان هەرێمی کوردستان و ئێران لەچەند قۆناغێکدا پەیوەندییەکان بەرزی و نزمییان بەخۆیانەوە بینیوە، بەڵام هیچ کاتێک پەیوەندییەکان نەگەیشتوەتە ئاستی پچڕان، چونکە حکومەتی هەرێم جوگرافیایەکی ئاسایشی، سیاسی، ئابوری و سەربازی لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ئێران هەیە کە ئەو جوگرافیایە ناگۆڕێت، "جەنابی مام جەلالیش لەسەرەتاوە کە من چومەتە ئێران ئەوەی بەمن وتوە کە پەیوەندییەکان لەگەڵ ئێران گرنگە، چونکە ئێمە جوگرافیایەکی هاوبەشمان هەیە و دەکرێت سیاسەت و پەیوەندییەکان بگۆڕین، بەڵام ناکرێت جوگرافیا بگۆڕین".

 پەیوەندی حزبی زاڵترە لەسەر پەیوەندی حکومەت

نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لەئێران ئەوەشی خستەڕو، تائێستاش لەپەیوەندی نێوان هەرێمی کوردستان و ئێران پەیوەندی حزبی زاڵترە لەسەر پەیوەندی حکومەت، واتە کاتێک شاندێکی حکومەتی ئێران دێت سەردانەکەی روی لەلایەنە سیاسییەکانە و دەبێت  پارتی، یەکێتی، یەکگرتو و کۆمەڵیش ببینێت، هەروەها شاندی حکومەتی هەرێمی کوردستانیش کەدێتە ئێران شاندی لایانە سیاسیەکانە و سەرۆکایەتییەکەی یان پارتییە یان یەکێتییە، لەکاتی کۆبونەوەکانیش پەیوەندی دو قۆڵی لایەنەکان دێتەبەرباس و هەندێک جاریش کۆبونەوەی تایبەت لەنێوان کەسی یەکەمی لایەنەکان و شاندی ئێران ئەنجام دەدرێت.

لەبەر چەند هۆکارێک پەیوەندی پارتی لەگەڵ ئێراندا بەهێزترە

پەیوەست بەپەیوەندی لایەنە سیاسییەکانی هەرێمیش لەگەڵ ئێران نازم دەباغ وتی، لەقۆناغی پێش ساڵی 1974 پارتی دیموکراتی کوردستان و لەدوای ساڵی 1986ـیشەوە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان پەیوەندی زۆرباشیان لەگەڵ ئێران هەبوە، بەڵام لەئێستادا و لەبەر چەند هۆکارێک پەیوەندی پارتی لەگەڵ ئێراندا بەهێزترە و بۆ تارانیش یەکێتی "زۆر گرنگە، سەرکردایەتی نوێی یەکێتیش لەم کاتەدا هەوڵ دەدات پەیوەندییەکانی بەهێز بکات و بەرەوپێشی بەرێت".

سەردانەکەی محەمەد جەواز زەریف لەرێگەی بەغداوە بۆ هەولێر ئەنجامدرا، ئەوەش دو مانای هەیە 

ئەوەشی خستەڕو، لەبارەی دواین سەردانی محەمەد جەواز زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ عێراق و هەرێمی کوردستانیش یەکەمجار سەردانەکە لەرێگەی بەغداوە بۆ هەولێر ئەنجامدرا، ئەوەش دو مانای هەیە یەکەم پابەندبونی هەرێمی کوردستانە بە قەوارەی سیاسی عێراق و دوەمیش رەزامەندی بەغدابوە بە سەردانی وەزیرێکی دەرەوەی وڵات بۆ هەرێمی کوردستان، ئامانجی سەردانەکەش باشترکردنی پەیوەندییەکان بو لەسەرجەم بوارەکان. 

 لەسەردەمی کابینەی پێشو پەیوەندییەکانی هەرێم و تاران پڕ رەونەقتر بون

پەیوەست بە پەیوەندییەکانی ئێستای ئێران و حکومەتی هەرێمیش نازم دەباغ ئاماژەی بەوەکرد، لەسەردەمی حکومەتی پێشوتر کە نێچێرڤان بارزانی سەرۆکایەتی دەکرد پەیوەندییەکانی هەرێم و تاران "پڕ رەونەقتر" بون و لەم کابینەیەدا کەمتر هەوڵ بوە، ئەوەش رەنگە پەیوەندی بە فشاری ئەمریکا و وڵاتانی دیکەوە هەبێت بۆ ئەوەی پەیوەندییەکانی کوردستان و تاران بەو شێوازەی پێویستە بەهێز نەبن، لەگەڵ ئەوەشدا نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێم هەوڵی داوە پەیوەندییەکی باش و جێگیر دروست بکات و چارەسەری ئەو کێشانە بکات کە دێنەپێش.

 لەئێران وشکەساڵی زۆرە و سود لەسەرچاوەکانی ئاوی وڵاتەکەیان وەردەگرن

پەیوەست بەپرسی گرتنەوە و گۆڕینی رێڕەوی ئاویش لەلایەن کۆماری ئیسلامی ئێران و کاریگەری ئەو هەنگاوە لەسەر هەرێمی کوردستان باسی لەوەکرد، پرسی  گرتنەوە و گۆڕینی رێڕەوی ئاو پرسێکی نوێ نیە و چەندین کابینەی پێشوتری حکومەت هۆشداریانداوە کە ئێران دو پرۆژەی ئاوی هەیە ئەوانیش دروستکردنی بەنداو و  گۆڕینی رێڕەوی روبارەکانە، چونکە لەئێران وشکەساڵی زۆرە و سود لەسەرچاوەکانی ئاوی وڵاتەکەیان وەردەگرن، بۆ ماوەی داهاتوش تا وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاوی عێراق لەگەڵ ئێران و تورکیا رێککەوتن بۆ گەرەنتیکردنی پشکی واژۆ نەکات، هەرێمی کوردستان مەترسی کەمبونەوەی ئاوی هەیە.