به‌غداد
كورتترین ڕێگا بۆ هه‌رێمی‌ كوردستان...

نەوزادی موهەندیس - 7-09-2016 - 5500 جار خوێندراوەتەوە

نه‌وزادی‌ موهه‌ندیس


له‌و ساته‌وه‌ی‌ ده‌وڵه‌تی‌ عێراقی‌ نوێ‌ دروستكرا له‌ساڵی‌ 1921 داو دواتریش ولایه‌تی‌ موسڵ به‌یه‌كجاره‌كی‌ خرایه‌ سه‌ر ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ له‌ساڵی‌ 1926وه‌ ئیدی‌ هه‌رێمی‌ كوردستانی‌ ئێستا به‌زۆرو نابه‌دڵی‌ كوردان به‌م عێراقه‌ سه‌یروسه‌مه‌ره‌یه‌وه‌ لكێنراو قه‌ده‌رمان له‌وكاته‌وه‌ تاكو ئێستا به‌سراوه‌ته‌وه‌ به‌م ده‌وڵه‌ت‌و نه‌ته‌وه‌یه‌وه‌ كه‌بالاَده‌ستن تیایدا كه‌ عه‌ره‌بی‌ (سونه‌و شیعه‌ن).

كورد له‌پێناو ڕزگاربوون له‌م چوارچێوه‌ سه‌پێنراوه‌دا گه‌لێك هه‌وڵ‌و خه‌باتی‌ كردوه‌ هه‌ر له‌خۆپیشاندان‌و ناڕه‌زایه‌تی‌‌و ڕاپه‌ڕینی‌ جه‌ماوه‌ری‌‌و شۆڕشی‌ چه‌كداری‌، به‌لاَم هه‌موانیان به‌ ئێستاشه‌وه‌ نه‌بونه‌ته‌ هۆی‌ ڕزگاربوون‌و پێكه‌وه‌نانی‌ ده‌وڵه‌تێكی‌ سه‌ربه‌خۆی‌ كوردی‌ كه‌ خه‌ونی‌ له‌ مێژینه‌ی‌ هه‌موو تاكێكی‌ كورده‌، دیاره‌ ئه‌مه‌ش هۆكاری‌ خۆیی‌‌و بابه‌تی‌ خۆی‌ هه‌یه‌ كه‌ بۆ كورد نه‌یتوانیوه‌ دوای‌ 100 ساڵ له‌داگیرو دابه‌شكردنی‌ خاك‌و نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ به‌سه‌ر چوار ولاَتی‌ ناوچه‌كه‌دا یه‌ك بگرێته‌وه‌و وه‌كو هه‌موو گه‌لانی‌ ناوچه‌كه‌و دونیاش ببێته‌ خاوه‌نی‌ ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆی‌ خۆی‌.

ئه‌وه‌ی‌ زۆر ڕوون‌و ئاشكرایه‌ كه‌ كورد خۆی‌ هۆكاری‌ سه‌ره‌كی‌ نه‌گه‌یشتنێتی‌ به‌و ئامانج‌و خه‌ونه‌، سه‌ره‌ڕای‌ هه‌موو هۆكاره‌ ناوچه‌یی‌ و نێوده‌وڵه‌تیه‌ سه‌پێنراوه‌كانی‌ تر.

هه‌ر بۆیه‌ كورد له‌ پێش هه‌مواندا ده‌بێت گله‌یی‌‌و ڕه‌خنه‌ی‌ توند ئاڕاسته‌ی‌ خۆی‌ بكات نه‌ك دوژمنان، چونكه‌ كارو ئه‌ركی‌ دوژمنان نیه‌ كه‌ده‌وڵه‌تی‌ كوردیمان بۆ دروست بكه‌ن به‌ڵكو ئه‌وه‌ ئه‌ركی‌ خۆمانه‌.

دوای‌ ڕاپه‌ڕینی‌ به‌هاری‌ ساڵی‌ 1991یش كورد ئاره‌زوومه‌ندانه‌ جارێكی‌ تر خۆی‌ به‌سته‌وه‌ به‌م عیراقه‌وه‌و ماوه‌ی‌ 25 ساڵی‌ ڕێكیشه‌ جه‌ورو جه‌فا ده‌كێشێته‌وه‌ به‌ده‌ست ده‌سه‌لاَتدارانی‌ كۆن‌و نوێی‌ عێراقه‌وه‌، له‌ساڵی‌ 2003دا جارێكی‌ تر چانسێكی‌ گه‌وره‌تر هاته‌وه‌ به‌رده‌م كورد له‌م هه‌رێمه‌دا بۆ جیابوونه‌وه‌و پێكه‌وه‌نانی‌ ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆی‌ خۆی‌ دوای‌ روخاندنی‌ یه‌كجاره‌كی‌ ڕژێمی‌ به‌عسی‌ سه‌دام‌و ته‌واو لێكهه‌ڵوه‌شاندنی‌ سه‌رتاپای‌ ئۆرگانه‌كانی‌ ده‌وڵه‌تی‌ عێراقی‌ كه‌ته‌مه‌نی‌  83 ساڵ بوو، به‌لاَم كورد ئه‌م جاره‌شیان ئاره‌زوومه‌ندانه‌ خۆی‌ خسته‌وه‌ باوه‌شی‌ عێراق‌و خۆی‌ خسته‌وه‌ چوارچێوه‌ی‌ سنوره‌ ده‌ستكرده‌كانی‌ ئه‌م ولاَته‌‌و تراجیدیاكانی‌ كۆن‌و نوێی‌ سه‌ر له‌ونوێ‌ هێنایه‌وه‌ بیرو كه‌ڵك‌و سوودو په‌ندی‌ ل ڕابردووی‌ تاریك‌و خوێناوی‌ وه‌رنه‌گرت.

له‌ئێستاشداو ماوه‌ی‌ چه‌ند ساڵێكه‌ بیرمان كه‌وتۆته‌وه‌ كه‌ده‌بێت ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆمان هه‌بێت‌و باس له‌ڕیفراندۆم ده‌كه‌ین بۆ یه‌كلایكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌ چاره‌نوسسازو زۆر هه‌ستیاره‌.

ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ كه‌ناوچه‌كه‌ به‌گشتی‌‌و عێراقیش بۆ  خۆی‌ به‌ئاڕاسته‌ی‌ گۆڕانكاری‌ گه‌وره‌و چاوه‌ڕواننه‌كراون‌و هیچ كه‌س ناتوانێت پێشبینی‌ ئاینده‌یه‌كی‌ ڕوون‌و گه‌ش بكات، به‌هۆی‌ شه‌ڕی‌ داعش‌و مه‌ترسیه‌كانی‌‌و هاتنه‌ ناوه‌وه‌ی‌ زلهێزه‌كانی‌ دونیا بۆ ناوچه‌كه‌ به‌وپه‌ڕی‌ هێزی‌ سه‌ربازیانه‌وه‌ كه‌هیچ كام له‌ولاَتانی‌ ناوچه‌كه‌ به‌گه‌وره‌و بچوكیانه‌وه‌ ناتوانن ڕێگایان لێبگرن جا چ جای‌ كوردی‌ هه‌ژارو بێ‌ ده‌وڵه‌ت‌و بێ‌ سه‌ركرده‌ی‌ كاریزما  كه‌هیچ لایه‌ن‌و ده‌وڵه‌تێك دۆستی‌ ڕاسته‌قینه‌ی‌ كورد نین و تائێستاش به‌ئاشكراو به‌نهێنی‌ دژی‌ دروستبوونی‌ ده‌وڵه‌تی‌ كوردی‌ سه‌ربه‌خۆن.

ئاشكرایه‌ كه‌ كوردو سه‌ركردایه‌تیه‌كه‌ی‌ هه‌ڵه‌گه‌لێكی‌ زۆریان له‌ڕابردوودا كردووه‌، به‌ڵام له‌ئێستادا هه‌ڵه‌یه‌كی‌ زۆر زه‌قی‌ سه‌ركردایه‌تی‌ كورد له‌م هه‌رێمه‌دا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بۆ ڕاگه‌یاندنی‌ ده‌وڵه‌تی‌ كوردی‌‌و چێكردنی‌ پڕۆسه‌ی‌ ڕاپرسی‌‌و ڕیفراندۆم‌و وه‌رگرتنی‌ ڕای‌ جه‌ماوه‌رو شه‌قام كه‌ تاچه‌ند پشتگیری‌ ‌و پشتیوانی‌ ئه‌و بڕیاره‌ چاره‌نووسازه‌ن، هیچ كات بیریان له‌وه‌ نه‌كردۆته‌وه‌ كه‌ یه‌كه‌م لایه‌ن كه‌ ده‌بێت گفتوگۆی‌ له‌گه‌ڵدابكه‌ن بۆ سه‌رگرتنی‌ ئه‌و نیه‌ت‌و به‌رنامه‌و پڕۆسه‌یه‌، ئه‌ویش ده‌سه‌لاَتدارانی‌ به‌غدادن، كورد له‌م هه‌رێمه‌دا له‌گه‌ڵ ده‌رودراوسێ‌و ولاَتانی‌ دونیاش به‌بچوك‌و گه‌وره‌وه‌ باسوخواسی‌ ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ی‌ كردوه‌، 

به‌ڵام تاكو ئێستا به‌ڕاشكاویی‌‌و بوێریه‌وه‌ ئه‌م بابه‌ته‌ی‌ له‌گه‌ڵ به‌غدادا نه‌كردوه‌، كه‌ مه‌نتیق‌و واقع وا ده‌سه‌پێنێت كه‌كورد له‌گه‌ڵ به‌غدادی‌ پایته‌ختی‌ ده‌وڵه‌تی‌ عێراقی‌ كه‌ له‌ئێستادا 96 ساڵه‌ قه‌ده‌ر پێكه‌وه‌ی‌ لكاندوین گفتوگۆبكات‌و ڕێكه‌وتن‌و لێكتێگه‌یشتن هه‌بێت له‌نێوانیانداو پێكه‌وه‌ ئه‌م پڕۆسه‌یه‌ به‌رنه‌ پێشه‌وه‌ به‌ ئاشتیانه‌و دوور له‌شه‌ڕ و خوێنڕشتن‌و دوژمنایه‌تی‌، به‌ڵام كورد ئه‌مه‌ی‌ نه‌كردووه‌و ڕێگاكه‌ی‌ له‌خۆی‌‌و به‌غدادیش درێژكردووه‌ته‌وه‌ به‌وه‌ی‌ ڕویكردۆته‌ پایته‌ختی‌ ولاَتانی‌ ناوچه‌كه‌و پشتی‌ كردۆته‌ به‌غدادو ئه‌و ڕاستیه‌ی‌ له‌ بیر كردوه‌ كه‌ كورتترین ڕێگا بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ سه‌رجه‌م كێشه‌كانی‌ خاك‌و سه‌روه‌ت‌و سامانی‌ سروشتی‌‌و سنورو جوگرافیاو داهات‌و ده‌رامه‌ت‌و دانیشتوان كه‌ هه‌موویان مه‌سه‌له‌ گه‌لێكی‌ ئاڵۆزو گرنگن بریتیه‌ له‌ڕێگای‌ به‌غداد نه‌ك پایته‌خت‌و ولاَتانی‌ ناوچه‌كه‌و دونیا.

كورد (له‌گه‌ڵ جیاوازی‌ نێوانیان)، ده‌بێت له‌ئه‌زمونی‌ باشووری‌ سودانه‌وه‌ كه‌ڵك وه‌ربگرێت‌و به‌ئاشتیانه‌ له‌گه‌ڵ ناوه‌ندی‌ ولاَته‌كه‌ی‌ خۆیدا  ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ یه‌كلابكاته‌وه‌و به‌غدادیش پێویستی‌ به‌سه‌ركرده‌یه‌كی‌ بوێری‌ وه‌كو عومه‌ر حه‌سن به‌شیر هه‌یه‌ كه‌ سه‌ره‌ڕای‌ گرژی‌ و ئاڵۆزی‌‌و دژایه‌تیكردنی‌ زۆری‌ گه‌لانی‌ باكوری‌ سوودان بۆ ئه‌و جیابونه‌وه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌و وه‌ك سه‌ركرده‌یه‌كی‌ بوێر بڕیاری‌ خۆیداو باشووری‌ سودانی‌ جیاكرده‌وه‌و یه‌كه‌م سه‌رۆك ولاَتیش بوو كه‌دانی‌ به‌سه‌ربه‌خۆیی‌ باشوری‌ سوداندا ناو كۆتا سه‌رۆكی‌ ولاَتی‌ سودانیش بوو كه‌سه‌ردانی‌ ماڵئاوایی‌ له‌باشووری‌ سودان كردو به‌م كاره‌شی‌ شه‌ڕو جه‌نگێكی‌ ماڵوێرانكه‌ری‌ زیاد له‌ 25 ساڵه‌ی‌ ئه‌و ولاَته‌ی‌ كۆتایی‌ پێهێنا. بۆیه‌ له‌ به‌غدادیش پێویستمان به‌ سه‌ركرده‌یه‌كی‌ بوێری‌ شیعه‌ مه‌زهه‌بی‌ بالاَده‌ست هه‌یه‌ كه‌ ئه‌و بڕیاره‌ بدات.

ئه‌وه‌ی‌ ماوه‌ته‌وه‌ وه‌ستاوه‌ته‌ سه‌ر هه‌ڵوێست و بڕیاری‌ كۆتایی‌ كورد  كه‌ تاچه‌ند له‌سه‌ر ئاستی‌ سه‌ركرده‌ و حیزبه‌ سیاسیه‌كان و جه‌ماوه‌ری‌ گه‌له‌كه‌شمان ئاماده‌ن بۆ بڕیاردانی‌ كۆتایی‌ له‌و مه‌سه‌له‌یه‌دا و تاچه‌ند ده‌توانن به‌ره‌نگاری‌ مه‌ترسی‌ و پێشهاته‌ چاوه‌ڕواننه‌كراوه‌كان بكه‌ن و تاچه‌ند ده‌توانن مقاوه‌مه‌ت و به‌رگری‌ ڕه‌وا بكه‌ن له‌سه‌ربه‌خۆیی‌ و ده‌وڵه‌تی‌ ڕاگه‌یانراوی‌ كوردی‌.
ئه‌وه‌ی‌ له‌ئێستادا له‌سه‌ر زه‌مینه‌ی‌ واقع ده‌بینرێت هیچ دڵخۆشكه‌ر نیه‌ و هیچ ئاماده‌سازیه‌كیش نابینرێت، چونكه‌ ڕاگه‌یاندنی‌ ده‌وڵه‌تی‌ كوردی‌ پێویستی‌ به‌كار و ئاماده‌سازی‌ سیاسی‌ و ئابوری‌ و سه‌ربازی‌ و كۆمه‌لاَیه‌تی‌ و په‌یوه‌ندیه‌ ناوچه‌یی‌ و نێوده‌وڵه‌تیه‌كان هه‌یه‌ و كاری‌ گه‌رموگوڕ و پێكه‌وه‌یی‌ و ته‌بایی‌ و یه‌ك و یه‌كگرتوویی‌ ڕیزه‌كان هه‌یه‌.

 نه‌ك وه‌ك ئێستا كه‌ ته‌واوی‌ ئۆرگانه‌كانی‌ ئه‌م ده‌سه‌لاَته‌ كوردیه‌ په‌كخراون و ئاكتیڤ نین هه‌ر له‌ په‌ڕله‌مان و سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم و حكومه‌ت و ده‌سه‌لاَتی‌ دادوه‌ریش.له‌سه‌ر ئاستی‌ سه‌ركرده‌ و حیزبه‌كانیش هیچ كات هێنده‌ی‌ ئه‌م قۆناغه‌ لێك دوورنین و ناحه‌ز و ناته‌بانین، له‌سه‌ر ئاستی‌ جه‌ماوه‌ریش دابه‌شبونه‌ته‌ سه‌ر ڕاوبۆچوونی‌ حیزب و سه‌ركرده‌ سیه‌یاكان و له‌ ئێستادا كۆده‌نگیه‌كی‌ نیشتیمانی‌ و نه‌ته‌وه‌یش  هه‌ست پێنتاكرێت له‌سه‌ر  ئه‌و بابه‌ته‌، ئیدی‌ چۆن و به‌ چ ڕێگایه‌ك ده‌وه‌ڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆ ڕاده‌گه‌یه‌نرێت؟ بۆیه‌ به‌داخه‌وه‌ هێنده‌ی‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و بابه‌ته‌ وه‌ك دروشمێك و ده‌سكه‌وتێكی‌ حیزبی‌ و بۆ تێپه‌ڕاندنی‌ كات و گێژداخكردنی‌ جه‌ماوه‌ر ده‌بینرێت نیو هێنده‌ وه‌ك  ئه‌ركێكی‌ مێژویی‌ و نه‌ته‌وه‌یی‌ و وه‌دیهێنانی‌ خه‌ونه‌ مێژوویه‌كه‌مان نابینرێت.

بۆیه‌ هه‌نگاوی‌ ده‌سپێك‌و یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ له‌ناوخۆی‌ ماڵی‌ كورد ده‌بێت له‌هه‌رێمداو دواتریش له‌گه‌ڵ به‌غداد ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ یه‌كلا ده‌كرێته‌وه‌، چونكه‌ گه‌ر به‌غداد ڕازی‌ نه‌بێت  و پشتیوانی‌ ئاینده‌ی‌ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ نه‌كات ئه‌وا كاریگه‌ری‌ گه‌وره‌ و خراپی‌ ده‌بێت له‌سه‌ر دۆستایه‌تی‌ و دراوسێیه‌تی‌ باشی‌ نێوانمان، بۆیه‌ ئه‌ركی‌ سه‌ركردایه‌تی‌ كورده‌ گه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ی‌ به‌ جدی‌ وه‌رگرتوه‌ و كاری‌ بۆ ده‌كات ته‌نها ڕێگا كورت و چاره‌نوسساز و ڕاست و ڕاسته‌قینه‌كه‌ هه‌ڵببژێرێت و بیگرێته‌ به‌ر كه‌ ئه‌ویش ڕێگای‌ به‌غداده‌ چیدی‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ نه‌كاته‌ قوربانی‌ ململانێی‌ ناوخۆیی‌ و و حیزبی‌  وله‌ پێناو ده‌سكه‌وت و پۆستی‌ بچوكی‌ حیزبی‌ و كه‌سیدا نه‌یگۆڕێته‌وه‌ و سازشی‌ له‌سه‌ر نه‌كات.

 

خۆشبه‌ختانه‌  قۆناغه‌كه‌ش تاڕاده‌یه‌كی‌ زۆر له‌باره‌ چونكه‌ هه‌ردوولا له‌ ڕووی‌  هێز و هاوسه‌نگی‌ هێزه‌كان و توانای‌ مادی‌ و مه‌عنه‌وی‌ و مه‌ترسی‌ و هه‌ڕه‌شه‌كان و ناجێگیری‌ دۆخی‌ ئه‌منی‌ و سه‌ربازی‌ و جوگرافیا و هه‌ژمونه‌وه‌ ...هتد.وه‌ له‌یه‌كه‌وه‌ نزیكن و هه‌ریه‌كه‌یان توان و ده‌سه‌لاَت و ئابوری‌ و جوگرافیای‌ خۆیان باش ده‌زانن و ده‌ناسن و ده‌توانن زووتر له‌هه‌موو كات له‌یه‌كتر تێبگه‌ن، بۆیه‌ هه‌ق وایه‌ كورد ئه‌م هه‌له‌ش وه‌ك چانسه‌كانی‌ تر له‌ كیس خۆی‌ نه‌دات و خۆی‌ نه‌داته‌وه‌ ده‌ست قه‌ده‌رێكی‌ نادیار و چاوه‌ڕوانی‌ هه‌لی‌ له‌مه‌ باشتر نه‌كات كه‌ بۆی‌ بێته‌ پێشه‌وه‌.

[email protected]

 

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP