بەپەلە

نوخبەی سیاسی كوردی یان پیاوماقوڵانی سەرەوەت و سامان!

عه‌تا قه‌ره‌داخی - 24-04-2017 - 6090 جار خوێندراوەتەوە

نووسینی: عەتا قەرەداخی


سرووشتی عەقڵی سیاسی كوردی چۆنەو چیە؟ حیزبی كوردی چ جۆرە دامەزراوێك؟ ئایا ئەركی ئەم جۆرە حیزبانەی ئێستا تەواو بووە یان نا؟ ئایا نوخبەی سیاسی كوردی نوخبەیەكی سرووشتی و ئاساییە؟ ئایا دەسەڵات و حیزب و نوخبەی سیاسی كوردی بنەمای مانەوەو ژیانی داهاتووی هەیە؟ ئایا ئەم نوخبە سیاسیە بنەماكانی ئەخلاقی سیاسی ماوە یان دۆڕاندوویەتی؟ ئایا ئەم نوخبەو حیزب و دەسەڵاتە لە ئاستی ئەوەدان چاوەڕوانی هیچ گۆڕانكارییەكیان لێبكرێت؟ ئایا مەبەستمان لە گۆڕانكاری چیە؟ ئایا پێشبینی ئەوە دەكرێت كە كۆمەڵگەی كوردی لە هەناوی خۆیدا بكوژو گۆڕهەڵكەنی ئەم نوخبە سیاسی و ئەم جۆرە عەقڵە سیاسیەو ئەم كەلتوورە حیزبیەی ئێستای هەڵگرتبێت؟


 بێگومان ئەوەی لە ماوەی رابردووداو تاكو ئێستاش لە ناوەندی سیاسی و حیزبی و حكومی كوردیدا لەبارەی گۆڕانكارییەوە دەیبیستین شتێكی لاستیكیەو هەریەكەش بە ئارەزووی خۆی لاف و گەزافی چاكسازی و گۆڕانكاری لێبدات و لە راستیشدا لەسەر زەمینەی واقیع شتێك نیە بە ناوی چاكسازی و گۆڕانكارییەوە. دیارە گۆڕانكاری مەبەست گواستنەوەیە لە قۆناغێكەوە بۆ قۆناغێكی تر یان لە بارێكەوە بۆ بارێكی تر كە بێگومان ئەوەی لە زیهن و فیكری هەمووماندا جێگیرە سەبارەت بە گۆڕانكاری بریتیە لە گواستنەوە لە باری خراپی ئێستاوە بۆ بارێكی باش، تەنانەت لەو وڵاتانەشدا كە لەباری باشدان گۆڕانكاری بە مەبەستی گواستنەوەیە بۆ بارێكی باشتر.


ئێمە لەسەرەتای دامەزراندنی دەسەڵاتدارێتی خۆماڵی كوردیەوە ئومێدی ئەوەمان هەبوو كە ئەم دەسەڵاتە بچەسپێت و هەرچۆن هەیە ببێتە دیفاكتۆو جارێكی تر نەكەوینەوە ژێر چەپۆكی عەرەبی عێراق و جارێكی تر نەگەڕێینەوە بۆ مێژووی ژێردەستەیی و وێرانكردنی كوردستان و لەسێدارەدانی كوڕی كوردو بە زیندانكردنی كوردستان. دیارە بۆ ئەو سەرەتایە گەورەترین گۆڕانكاری بۆ ئێمە رزگاربوون بوو لەدەستی دەوڵەتی داگیركەرو گەیشتن بوو بەو ئاستە لە ئازادی كە بتوانین خۆمان بەڕێوەببەین. 
بەڵام دیارە لەگەڵ رۆیشتنی كاتدا كە تا ئەندازەیەك دەسەڵاتی خۆماڵی كوردی جێگای گرت و دوای روخاندنی رژێمەكەی سەدام حسێنیش مەترسیەكان لەسەری كەمتر بووەوە. ئەو كاتە قۆناغێكی تر لە گۆڕانكاری دەبوو بهاتایەتە ئاراوە كە ئەویش درووستكردنی حكومەتێكی خۆماڵی باش و بەڕێوەبردنێكی باش بوو كە تیایدا عەدالەتی كۆمەڵایەتی و مافی هاووڵاتیبوون بنەماو پایەی سەرەكی بەڕێوەبردن بن، بەڵام بەداخەوە بە كاریگەری عەقڵی شاخ و دەستبەسەرداگرتنی هەموو جومگەكانی فەرمانرانڕەوایی كوردی لەلایەن ئەو نوخبە سیاسیەوە كە هەڵگری شەرعیەتی شۆڕشگێڕی بوون و بە عەقڵی شاخ دەیانوویست شار بەڕێوەببەن، خراپترین شێوازی فەرمانڕەوایی لە كوردستاندا دامەزراو، دامەزراوەی بەڕێوەبردن بەجۆرێك دامەزرا كە وەكو ئامرازێك بێت بە دەستی نوخبەی سیاسی و حیزبەوە كە حیزبیش لە كوردستاندا نە ئاسۆیەكی روون و نە بەرنامەو پرۆژەیەكی روون و نە ستراتیژی نەتەوەیی و نە پرۆژەی ئاییندەیی نەبوو، ئەمەش هۆكار بوو بۆ ئەوەی كە حیزب تەنیا لە ئێستادا بژی و نە چاوی لە ئایندە بێـت و نە بە ئومێدی ئایندەش كار بكات، بۆیە هەموو شتێكی لە پێناوی ئێستای خۆیدا كردو حكومەتیشی بەجۆرێك درووستكرد كە لەبار بێت بۆ جێبەجێكردنی ئەم ویستە كورت تەمەنە حیزبیە كە رووتكراوە بوو لە رەگەزە نەتەوەیی و نیشتیمانییەكان و بۆ ئەو مەبەستەش بەرپرس و كادیرە دڵسۆزەكانی خۆیی بەسەر كۆی جومگەكانی حكومەتدا دابەشكرد، كە ئەوانیش هیچ ئەزموونێكی بەڕێوەبردنیان نەبوو، ئەمە بێجگە لەوەی كە كۆی جومگەكانی حكومەت بۆیە بە بەرپرس و كادیرە باڵاكانی حیزب پڕكرانەوە بۆئەوەی ویستەكانی حیزب لە بەرژەوەندی دارایی جێبەجێ بكەن و هەر لێرەشەوە بە حیزبیكردنی حكومەت و كۆی دامەزراوەكان دەستی پێكردو تەنانەت لەم ستراتیژە ئاوەژووەشدا مەنسوبیەت و مەحسوبیەت پێش هەموو پێوانەو بنەمایەكی تر كەوت. كە ئەوەش سەرچاوەی سەرەكی و هۆكاری سەرەكی سەرهەڵدانی گەندەڵی بوو لە كوردستاندا. 


گەندەڵی لە هەموو ئاستەكاندا گەیشتە ئاستێك كە شاردنەوەو پەرەدەپۆش كردنی بووە كارێكی نەشیاو. دەنگی ناڕەزایی بەرامبەر ئەم دیاردە ترسناكە دەنگێكی لاواز بوو لەلایەن هەندێ لە رۆشنبیران و جەماوەری خوارەوە كە ئەویش لەو ئاستەدا نەبوو كە دەسەڵاتی كوردی حسابێكی ئەوتۆی بۆ بكات. كاتێكیش كە دەنگی ناڕەزایی جەماوەر بەرەو بەهێزبوون چوو، سەركردایەتیەكی بە ناو ئۆپۆزسیۆن كە لە نێو هەمان نوخبەو عەقڵیەتی شاخەوە هاتە دەرەوەو لە هەموو رویەكەوە  ناسرووشتیبوو توانی ئیحتیوای ئەو ناڕەزاییەی خەڵك بكات و بۆ كاتێكی دیاریكراو لە پێناوی خۆیدا بەكاری بهێنێت و دەنگی پێ كۆبكاتەوەو تا ئەویش بوو بەبەشداری دەسەڵات، كە بێگومان ئەویش نەیتوانی نوێنەرایەتی خواستەكانی خەڵك بكات چونكە هەڵگری هەمان عەقڵ و كەلتوورو دنیابینی بوو، لە ئاستێكی تریشدا ئەم ئیحتیواكردنەی ناڕەزاییەكانی خەڵك هەم بووە خزمەت بۆ دەسەڵاتی كوردی و هەم ئەگەری درووستبوونی ئۆپۆزسیۆنێكی سرووشتیشی لەباربرد كە ئەوەش مایەی جۆرێك لە بێئومێدی و رەشبینیە بۆ جەماوەر. لە ئێستادا كە دەسەڵاتی كوردی پێویستی بە گۆڕانكاری گەوهەرییە لە هەموو ئاستەكانی بەڕێوەبەرێتی و سیاسیدا، بەڵام ئێستا بكەرێك نیە كە هەڵگری پرۆژەی گۆڕانكاری بێت، تەنانەت ئەو دەنگەدەنگ و هەڵایەشی لە دەزگاكانی راگەیاندنەوە دەكرێت وەكو جۆرێك لە خاوكردنەوەی توڕەیی جەماوەر دەردەكەوێـت كە ئەویش سەرئەنجام خزمەتی درێژەدان بە گەندەڵی و ناعەدالەتی كۆمەڵایەتی دەكات. دەزگا راگەیاندنە جۆراوجۆرەكانی كوردیی ئەوەندەی بە دوای زەقكردنەوەی ململانێ و ناكۆكی نێوان حیزب و لایەنەكانەوەن، ئەوەندەی بە دوای رووناكی خستنەسەر ناكۆكی نێوان تاكەكەسەكانی نێو سەركردایەتی فڵانە حیزبەوەن لە ناوخۆیاندا، سەدیەكێكی ئەوە بەدوای دەرخستنی كێشە سەرەكیەكانی نێوان دەسەڵات و خەڵك، حیزب و خەڵك، ئەو نوخبە سیاسیەو خەڵكەوە نین. بەم شێوە كاركردنەیان، دەزگاكانی راگەیاندن لە بری ئەوەی ببنە دەسەڵاتی چوارەم، بوونەتە پاشكۆی دەسەڵات و حیزب و كەسانی ناو نوخبە سیاسیەكە. 


ئێستا بە ئاشكرا دەبینرێت كە مەترسیەكانی ئیدارەو فەرمانڕەوایی خراپ  كە لە گەندەڵیدا نقووم بووە، مەترسیەكانی هەر بۆ جەماوەرو چین و توێژەكانی خوارەوە نیە بەڵكو هەڕەشەیە بۆسەر خودی دەسەڵات و بۆسەر ئەو بەناو ئۆپۆزسیۆنەی پێشتر كە خۆی وەكو داواكاری راستەقینەی چاكسازی نمایش دەكردو ئێستا لەسەر زەمینەی واقیع هاوبەشی ئەو دەسەڵاتـەیە كە پێشتر دەیوویست بەلاوەی بنێت و خۆی جێگای بگرێتەوە. كەواتە ئێستا ئومێدی چاكسازی و گۆڕانكاری لە كوردستاندا ئومێدێكی زۆر لاوازەو گرفتی سەرەكی ئەوەیە كە نە ئەو نوخبە سیاسیەی كە لەسەرەوەی حیزبەكانن و نە ئەو عەقڵە سیاسیەی لە كوردستاندا باڵادەستەو نە دامەزراوەكانی حكومەتی پشتگوێخەری جەماوەر و نە پەرلەمانی سڕكراو لەكارو موچەخۆری بندیوار و نە حیزب و رێكخراوی سرووشت خێڵ  هیچیان لە ئاستی خواست و داواكارییەكانی خەڵكدا نین، بگرە هەموو ئەم لایەنانە بە گەندەڵی و كۆی رەگەزەكانی بەرژەوەندی تایبەتی و حیزبی، هەریەكە بە ئاستێك، بارگاوی بوون و ناتوانن خۆیان راوەشینن و خۆیان خاوێن و نوێ بكەنەوە، چونكە بە گوێرەی نوخبەی سیاسی و ئیداری و حیزبی گەندەڵی و كاركردن بۆ بەرژەوەندیە تایبەتیەكان چ لەسەر ئاستی تاكەكەس بێـت یان حیزب بووتە دیاردەو لە بوون و رۆحیاندا تواوەتەوەو كۆی ئیرادەی ئەوانی بۆ چاكسازی و گۆڕانكاری كوشتووەو هیچ ئومێدێك لەئارادا نیە بۆ ئەوەی بەم بكەرانە كە سادەترین كاراییان بۆ چاكسازی و گۆڕانكاری نیە،  گۆڕانكاری و چاكسازی بكرێت، هەربۆیە دەبێ لە ئێستادا وەها سەیری پرۆژەی چاكسازی گۆڕانكاری بكرێت لە كوردستاندا كە بەم كەرەستە مرۆییەی ئێستا كە نوخبەی باڵادەستی هەموو ئاستەكانی سیاسی و ئیداری و عەقڵی كوردستانە جێبەجێ ناكرێت و دەبێ چاوەڕوانی نەوەیەكی نوێ بین كە ببێـتە بكەری جێبەجێكەری پرۆژەیەكی لەم جۆرە كە ئەویش بە لە رەگوریشەوە هەڵـكەندنی كەلتووری ئێستای گەندەڵی و بە هەڵوەشاندنەوەی عەقڵی سیاسی ئێستاو عەقڵ و بەرنامەی ئیداری ئێستاو بە لەكاركەوتنی ئەم جۆرە حیزبە مێژوو بەسەرچووانەو، دامەزراندنی نوێ لە شوێنیاندا دەبێت كە ئەوەش بە بكەرێكی نوێ دەكرێت كە بە تاعونی عەقڵ و تێڕوانین و بەرنامەو ستراتیژی نوخبەی رابردوو، ئێستا ئالودە نەبووبێت. بەڵێ ئەو بكەرە نوێیە لە دایك دەبێت و دەبێتە گۆڕ هەڵكەنی ئەم نوخبەیەی ئێستا كە هیچ بنەمایەكی بۆ گۆڕانكاری و چاكسازی تێدا نەماوەو بەرەو رووتبوونەوەو داماڵینی تەواوەتی لە بەهاو بنەما نەتەوەیی و نمیشتیمانیەكانیش دەچێت. لە راستیدا ئێستا حیزب و دەسەڵات و نوخبەی سیاسی كوردی وەكو كۆمپانیای كارو پیاوماقوڵانی سەروەت و سامان دەردەكەون (پیاوماقوڵانی سەروەت و سامان، دەربڕینێكە لە رۆمانی - دوورگەی كەنز-ی ستیڤنسۆن دا لە بری چەتەی دەریا بەكارهێنراوە ). بۆیە چەندێ زووتر گۆڕهەڵكەنی ئەم نوخبەیە لە دایك بێت ئەوەندە لە قازانجی داهاتووی كوردە لە هەموو ئاستەكاندا.   

 


ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP