بەپەلە

هەموان لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکى قورسدان

فارس نەوڕۆڵی - 31-10-2019 - 1712 جار خوێندراوەتەوە

 

لەسەردەمى دوو جەمسەریدا ئەوکاتەى ڕوسیا و ئەمەریکا لە ململانێ دابوون، سۆڤیەت بەرەى سۆشیالیستى و ئەمەریکا بەرەى سەرمایەدارى، کورد لە نێوان ئەم دوو بەرەدا هاڕاو جەستەى هەلا هەلا بوو، هەمووکات ئەم دوو هێزە یان ئەم دووبەرەیە وەک ئەڵقەى قوربانى کوردیان بەکارهێناوە، بۆیە کورد بەردەوام لە جەنگى تاقەت پڕوکێنەردا بوووە. دواى کۆتایى هاتنى جەنگى سارد وڵاتانى ڕۆژئاوا سەرکەوتنى خۆیان ڕاگەیاند و وایان نیشاندا کۆتایى مێژووە، ئەو مافەیان بەخۆیاندا کە سەر کەوتووبوون، لەدواى جەنگى سارددەوە سیاسەتى نێودەوڵەتییان بە جۆرێکى دیکە پێناسە کردووە دەست وەردانیان لەهەموو ڕوویەکەوە لە جیهان دەکرد.

 

سیستەمى نوێى جیهان کە ڕۆژئاوا دامەزرێنەرییەتى تائێستا خۆى بەزاڵ دەزانێ، بەڵام ڕووداوەکانى دواى بەهارى عەرەبى، ئێستا شتێکى دیمان پێ دەڵێت کە جوڵەى مێژوو بەشێوازێکى دیکە ڕێ دەکات و ئەم جوڵە و گۆڕانکارییانە وانیشان دەدەن کە ڕێگەى دەرکەوتنى جەمسەرى نوێ دەردەکەوێ لەڕووى ئابورى و سیاسیەوە نمونە (چین، مالیزیا، هند، ڕوسیا، ئێران، تورکیا). ئێستا وڵاتانى ڕۆژئاوا وەک جاران هێزگەلێکى تۆکمە نین، بەتایبەتى دواى دەرچوونى بەریتانیا لە یەکێتى ئەوروپا. بۆیە ئێستا ناوچەکە بەزنجیرەیەک شەڕى ناوخۆدا گوزەردەکات  بەرژەوەندى دەوڵەتانى ناوچەکە وەک ( ئێران و تورکیا و سعودیە) واى کردووە لە پشتى ئەم شەڕانەوەبن و ئەم شەڕانە زنجیرەکى پەیوەستن بەیەکەوە بۆیە، گۆڕانکارى لەهەر جێگایەک ڕوبدات کاریگەرى لەسەر ناوچەکان و جێگاکانى دیکە هەیە. واتە کۆپى دەکرێ لە ناو ئەم پانتاییەدا، ڕوسیا وەک یاریچییەکى سەرەکى دەردەکەوێت، کەواتە ناوچەکە چاوەڕوانى شەڕى قورستر دەکات و هیچ دوور نییە لە عێراق شەڕى ناوخۆ هەڵبگیرسێت وەک (یەمەن و سوریا). ئەمە ئەوەمان پێ دەڵێت جیهان بەرەو فرە جەمسەرى ئابورى سیاسى دەڕوات،  بۆیە پێ دەچێ سەر لەنوێ ناوچەکە دابەش کەنەوە وەک جێ نفوزى خۆیان کوردو کوردستان بەشێکى دیارى ناو ئەم ڕوداوانەن، چونکە کورد لەسەر چوار دەوڵەت دابەشکراوە، کە هەرچواریان ئێستا بەشێکن لە ڕوداوەکان و لە جەنگەکان، هیچ نەتەوەیەکى ژێر دەستیش وەک کورد ئەزموونى کەوتن و هەستانەوەى نییە. لەسەدەکانى ڕابردوودا  دوو جەنگى گەورەى جیهانى ڕویاندا دەرەنجام و لێکەوتەکانى دواى ئەو دوو جەنگە جیهانییە کورد کراوەتە قوربانى. ئێستا جیهان بەشێوازى جیا جیا لە جەنگێکى جیهانیدایە. 
دەبێ کورد چى بکات؟ 
پێویستە ئەوە بزانین لە دابەش کردنەوەى  ناوچەکەدا ئێمە چۆن لەگەڵ جەمسەرەکاندا مامەڵە دەکەین، بەتایبەتى ئەمەریکاو ڕوسیا، ڕاستە ئێستا ڕوسیا گەمەکەرێکى سەرەکى یە، بەڵام ئەمەریکا لە ناوچەکەدا سیاسەتى نەگۆڕى هەیە، هەموو گۆڕاوەکانى لە خزمەتى ئەو نەگۆڕانەدایە. هەموو وڵاتانى ناوچەکەش ئەو شەڕانەى لە فەلەکى ڕوسیاو ئەمەریکا دەیکەن دژى یەکن ( ئەوشەڕانەى نێوان هەریەک دژى ئەوى دیکە، تەنها بۆ ژیان  نییە تەنها بۆ ئەوە نییە هەریەکە بژى بەڵکو ئەو شەڕە بۆ ددانپێدانانە لەنەخشەى سیاسى داهاتوودا). بۆیە دەبێ کورد ڕێگاکان بۆ گەیشتن بە ددانپێدانان بگرێتە بەر، ئەویش دەبێ بگەڕێتەوە بۆ جەوهەرى یەکێتى ڕۆحى کوردان. لێرەوە بۆ گفتوگۆ هەنگاو هەڵگرێت بۆ شەڕ، بۆهەرئەگەرێک بەبێ گەڕانەوە بۆ ئەم جەوهەرە هەموو سەرمایەکەمان بێ مایە دەبێ، وەک ئەوەى لە مێژوودا دەیخوێنینەوە، کەواتە پێویستە لەمەودوا دەست لە پیاهەڵدان و شکاندن هەڵبگرین، چون هەردووکیان وەک یەک ناشرینن. بۆیە ئەوەى گرنگە دەبێ سەرەڕاى جیاوازییەکان، لەم قۆناغەدا یەکێتییەکى سیاسى هاوبەش پێکبهێنین بۆ ئەوەى لەم دۆخەدا بەیەک گوتارى سیاسى واقع بخوێنینەوەو ئەم گوتارە سیاسیە بتوانێ یەکێتییەک لە نێوان ڕاگەیاندنەکاندا بۆ پرسە ستراتیجییەکان دروست بکات، بۆ ئامادەکارى هەرپێشهاتێک، چونکە ئێمەلە بەردەم تاقیکردنەوەیەکى گەورەداین، تاقیکردنەوەیەک خولى دووهەمى نییە. بۆیە لەسەر هەموو هێزە سیاسیەکان پێویستە دان بەوەدا بنێن ئێمە لە ساڵى 1994 ەوە تا ئێستا 90%ى وزەى کوردستانمان لە دژایەتى یەکتر بەکارهێناوە، بۆیە دەبێت ئێستا لەم قۆناغەدا هەڵوێستەیەک بکەین، جیاوازییەکان و ڕقەکانمان سڕبکەین، بۆ ئەوەى لە گۆڕانکارییەکاندا جێگامان هەبێت. ئەمەش دەکرێت لە چوارچێوەى سەرۆکایەتى هەرێمى کوردستاندا، کە دامەزراوەیەکى شەرعییە، وزەو تواناکان کۆبکەینەوەو رێکى بخەین و لێرەوە بۆ بەرژەوەندییەکانى کورد و دەرچوون لەم تاقیکردنەوە دژوارەدا ئاڕاستە بکرێن.


ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP