دكتۆر به‌رهه‌م و مناره‌ى دیموكراسى...

دانا بەهادین - 23-11-2018 - 3455 جار خوێندراوەتەوە

 

شاخه‌وان ناوێك كه‌ پێشتر ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى نیشتمانى عێراق بووه‌ له‌سه‌ر لیستى پارتى دیموكراتى كوردستان، به‌بۆنه‌ى سه‌ردانى سه‌رۆكى پارته‌كه‌ى بۆ به‌غداد، له‌ باس نیوزدا ئاماژه‌ده‌دات  به‌وه‌ی گوایه‌ سه‌رۆك كۆماری عێراق  (دكتۆر به‌رهه‌م ساڵح )، له‌ ماوه‌ى ئه‌م سه‌ردانه‌ى سه‌رۆكى پارتیدا بۆ به‌غداد كتوپڕ سه‌ردانى خۆى بۆ ووڵاتى ئیتاڵیا ڕێكخستووه‌، ئه‌مه‌ش ته‌نها له‌به‌رئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ به‌شداریی نه‌كات له‌ ڕێ و ره‌وسمى پێشوازیكردنى سه‌رۆكى پارتى، وێڕاى ئه‌م تێڕوانینه‌ حزبییه‌ش ده‌یه‌وێت له‌ دیدى پارتییه‌وه‌ پێگه‌ى به‌ڕێز سه‌رۆك كۆمارى عێراق كه‌مبكاته‌وه‌. كه‌مكردنه‌وه‌ى پێگه‌ى  به‌ڕێز سه‌رۆك كۆمار وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ى له‌ ڕووى سیاسییه‌وه‌ شاخه‌وانى بزانێت هه‌ولًبدات له‌ به‌رامبه‌ر شاخێكى سه‌ختتدا بوه‌ستێته‌وه‌. له‌م بۆچون و هه‌ڵوێسته‌ لاوازه‌ى ناوبراوه‌وه‌ ئه‌م ووتاره‌  به‌كورتى خوًى ده‌خزێنێته‌ ناو  ڕۆل و پێگه‌ى سیاسى گرنگى به‌ڕێز سه‌رۆك كۆمارى عێراق  بۆ قۆناغى سیاسى ئێستاى ناوچه‌كه‌ .

له‌ قۆناغى ئێستادا زه‌مه‌نى دوژمنى به‌هێز بۆ كورد نه‌ماوه‌، به‌ڵام كۆى ناوچه‌ى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست له‌ به‌رده‌م دوژمنى به‌هێزدایه‌، ئه‌و دوژمنه‌ش داعش و عه‌قڵیه‌تی داعشییه‌ كه‌ هه‌ڵگرى كۆنسێپتى توندوتیژیی و تیرۆره‌ و ئه‌گه‌رى به‌هێزى هه‌یه‌ ببێته‌ سه‌خترین فاكته‌ر بۆ هه‌ڵگیرسانى وه‌یشومه‌ى جه‌نگى جیهانى، واتا (ئێمه‌ له‌به‌رده‌م ئه‌گه‌رى جه‌نگداین). بۆ دروستكردنى له‌مپه‌ر له‌به‌رده‌م مه‌ترسییه‌كانى داعش  و توندڕه‌وى مه‌زهه‌بى و ئه‌م جه‌نگه‌ش پێویسته‌ له‌برى ئه‌وه‌ى ناكۆكییه‌ مه‌زهه‌بى و نه‌ته‌وه‌ییه‌كان قوڵبكه‌ینه‌وه‌،په‌نا به‌رینه‌به‌ر دروستكردنى به‌ره‌یه‌كى به‌هێز و لیبراڵ. ئه‌جێنداى دروستكردنى به‌ره‌یه‌كى به‌هێزیش به‌ چه‌په‌كخستنى ده‌مارگیرى  نه‌ته‌وه‌یى و مه‌زهه‌بى ده‌بێت. سیاسه‌تى نێوده‌وڵتیش بۆ عێراق و ناوچه‌كه‌ و ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست هه‌مان سیاسه‌ت ده‌خوازێت. 
 به‌رجه‌سته‌كردنى ئه‌م مۆدێله‌ سیاسییه‌ نوێیه‌ش وا پێویست ده‌كات كاره‌كته‌رى لیبراڵ و كراوه‌ و  بڕوابوو به‌ چه‌مكى یه‌كبه‌ره‌یی به‌رامبه‌ر به‌ توندوتیژیی و هزری داخراو سه‌ركردایه‌تی بكات. یه‌كێك له‌ باشترین و گونجاوترین كاره‌كته‌رى به‌هێزى سیاسیش بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ به‌ڕێز دكتۆر به‌رهه‌م ساڵحه‌، چونكه‌ له‌ مێژووى سیاسى خۆیدا هه‌میشه‌ دژ به‌  شه‌ڕ و توندوتیژیى و ده‌مارگیریى نه‌ته‌وه‌یی بووه‌، سه‌ركرده‌یه‌كى سیاسییه‌ چه‌ندین جار له‌سه‌ر ئه‌سپى خۆى هاتۆته‌ خواره‌وه‌ بۆ گفتوگوًكردن له‌پێناوى به‌رژه‌وه‌ندى گشتى و كاڵكردنه‌وه‌ى ناكۆكییه‌كان و خاوكردنه‌وه‌ى به‌ریه‌ككه‌وتنى توندڕه‌وانه‌. 

وه‌ك ده‌بینین له‌ ده‌ستپێكى پۆستى سه‌رۆكایه‌تى عێراقدا قوًڵى په‌یوه‌ندییه‌ دیبلۆماسییه‌كانى لێهه‌ڵماڵى  و سه‌ردانى ووڵاتانى  ناوچه‌كه‌ و ئیتاڵیایى كرد و به‌گه‌رمی پێشوازیی كرا.
عێراق مێژوویه‌كی ترسناكی هه‌بووه‌ له‌ دیكتاتۆرییه‌ت و داخستنى ده‌رگاكانى به‌ڕووى  كرانه‌وه‌ى سیاسه‌تى ده‌ره‌كیدا و مه‌ترسى هه‌میشه‌یی سه‌ربازیش بووه‌ بۆ ده‌وڵه‌تانى دراوسێ. ئه‌م مێژووه‌ كاریگه‌رى خراپى له‌سه‌ر متمانه‌ى سیاسى و دیموكراسى عێراق له‌ دونیادا داناوه‌، تا ئه‌و ئاسته‌ى به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانى خه‌ڵكى عێراق به‌ كوردیشه‌وه‌ له‌ مه‌ترسى گه‌وره‌دابوون. ئیستا بوونى دكتۆر به‌رهه‌م مناره‌یه‌كى به‌رزى دیموكراسییه‌ و كرانه‌وه‌ى عێراقى كردووه‌ به‌ یه‌كێك له‌ به‌رنامه‌ سه‌ره‌كییه‌كانى خۆى به‌مه‌به‌ستى ئه‌وه‌ى به‌شداربێت له‌ دروستكردنی وێنه‌یه‌كی نوێ كه‌ مانای دیموكراسى به‌م ده‌وڵه‌ته‌ى كه‌ سه‌رۆكایه‌تى ده‌كات ببه‌خشێت، له‌ رێگه‌ى مۆدێلى دیموكراسیشه‌وه‌ سه‌رله‌نوێ ڕه‌نگڕێژێكى مۆدێرنى سیاسه‌تى عێراقى بكات به‌شێوه‌یه‌ك گونجاو بێت له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانى كورد و خه‌ڵكى عێراق و هاوته‌ریبیش بێت به‌ سیاسه‌تى نێوده‌وڵه‌تى.

له‌لایه‌ك سه‌ردانى ووڵاتانى كه‌نداوى عه‌ره‌بى كرد، له‌لایه‌كى دیكه‌ش سه‌ردانى ده‌وڵه‌تى شیعه‌ مه‌زهه‌بى ئێرانى كرد، له‌ كاتێكدا ئه‌م ده‌وڵه‌تانه‌ به‌رژه‌وه‌ندى دژ به‌یه‌كى ڕه‌گ و ڕیشه‌دارییان هه‌یه‌، ده‌وڵه‌تى عێراقیش  به‌ ڕاسته‌وخۆ تاكو ئیستاش گلاوه‌ته‌ ناو ئه‌م دژایه‌تى و ناكۆكیانه‌وه‌. ئامانجه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ى سه‌ردانه‌كانى سه‌رۆك به‌رهه‌م ساڵحیش له‌م ئاڵۆزیانه‌دا ڕوون و ئاشكرایه‌ كه‌ ده‌یه‌وێت عێراق و هه‌رێمى كوردستان بهێنێته‌ ده‌ره‌وه‌ى ئه‌م ناكۆكیانه‌ و هه‌روه‌ها سه‌رجه‌م  هاوكێشه‌ دژ به‌یه‌كه‌كانى ناوچه‌كه‌ش له‌یه‌ك نزیك بكاته‌وه‌ بۆ  دروستكردنى به‌ره‌یه‌كى به‌هێزى ناوچه‌یى به‌مه‌به‌ستى وه‌ستانه‌وه‌ به‌ رووى مه‌ترسییه‌كانى تیرۆر و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى سیاسه‌تى داخراوى ناوچه‌كه‌ و رزگاربون له‌ قه‌یرانی ئابوری و سیاسی.

ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ پرسى دروستكردنى یه‌كبه‌ره‌یى. سیاسه‌تمه‌دارى فه‌ره‌نسى ( دۆمینیك) ده‌ڵێت:- ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست لێوان لێوه‌ له‌ گرفتى گه‌نده‌ڵى و بیرۆكراسى و ده‌سته‌ڵاتى بۆماوه‌یى و ناكۆكى تائیفى و نه‌ته‌وه‌یى و مه‌زهه‌بى، ئه‌م گرفتانه‌ش بۆشاییه‌كى گه‌وره‌ى دروستكردووه‌ بۆ سه‌رهه‌ڵدانى داعش كه‌ سه‌رجه‌م جیهانی خستۆته‌ دڵه‌راوكێوه‌. له‌م دۆخه‌دا ئه‌گه‌ر پروژه‌ى یه‌كبه‌ره‌یى نه‌بێت كه‌ هه‌ڵگری فكری سیاسی كراوه‌ و مه‌ده‌نی بێت و به‌رگری له‌ دیموكراسی و دادپه‌روه‌ری بكات، ئه‌وا ڕێگه‌ى به‌گژداچونه‌وه‌ى سه‌ربازیی ئامرازێكی ناته‌واو ده‌بێت و ناتوانێت كۆتایی به‌ داعش و فكری داخراو بهێنێت، بگره‌ ووزه‌یه‌كى زۆرى مرۆیى و دارایى خه‌رج ده‌كرێت و به‌فیڕۆ ده‌ڕوات.

له‌ عێراقدا هه‌ڵبژاردنى سیاسه‌تمه‌دارى گونجاو بۆ پێكهێنانى به‌ره‌ی دژ به‌ تیرۆر و توندوتیژى پێویستی به‌ كاره‌كته‌رێكه‌ به‌ سروشتى سیاسى خۆى و خۆڕسكانه‌ هه‌م دیموكراتخواز بێت هه‌م بڕواى ته‌واوى به‌ چه‌مكى ئاشتى و پێكه‌وه‌ژیان بێت له‌ ناوچه‌كه‌دا، له‌م رووه‌وه‌ كه‌م سیاسه‌تمه‌دار هه‌یه‌ شان بدات له‌ شانی ڕێزدار دكتۆر به‌رهه‌م ساڵح. سه‌رۆك كۆمار له‌ پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجومه‌نى نیشتمانى عێراقدا پۆستى سه‌رۆكایه‌تى به‌ده‌ستهێنا، له‌هه‌مانكاتیشدا هه‌ڵبژێردراوى سیاسه‌تى ئه‌م سه‌رده‌مه‌ نوێیه‌شه‌ بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌جێندا دیموكراسیه‌كان به‌ره‌و پێش به‌رێت له‌م ناوچه‌ ئاڵۆزه‌دا.

ئه‌گه‌ر مێژووی دیكتاتۆریه‌ت له‌ عێراق و دۆخی ناوچه‌كه‌ و كارامه‌ییه‌ سیاسییه‌كانی د.به‌رهه‌م ساڵح ڕه‌چاوبكه‌ین، تێده‌گه‌ین له‌ پشتى قسه‌كه‌ى شاخه‌وان عه‌بدوڵاوه‌  كاڵفامى و ساده‌یی و ساكارییه‌كى به‌رچاو هه‌یه‌ كه‌ به‌و شێوه‌یه‌ بۆ باس نیوزى ده‌رپه‌ڕاندووه‌، جۆرێكه‌ له‌ خستنه‌ڕووى مۆراڵى دۆگمى حزبایه‌تی ته‌قلیدیی كه‌ بۆ قۆناغى نوێى سیاسه‌تكردن به‌سه‌رچووه‌ و پوكاوه‌ته‌وه‌ و نه‌خوازراوه‌. 


ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی و خەندان لێی بەرپرسیار نییە

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP