له‌ نێوان هه‌رێم و ئه‌سیوپیادا

عومه‌ر عه‌لی محه‌مه‌د - 25-08-2018 - 1632 جار خوێندراوەتەوە


كۆتایى ساڵه‌كانى هه‌شتا سه‌ره‌تاى گۆڕانكاریه‌كى گه‌وره‌بوو له‌سه‌ر ئاستى جیهان، هه‌ر له‌و كاته‌وه‌ سیستمى نوێى جیهانى هاته‌ ئاراوه‌و كۆتایى به‌ سیستمى دوو جه‌مسه‌رى هات، ئه‌مه‌ش بووه‌ سه‌ره‌تاى چانسێكى گه‌وره‌ بۆ كۆمه‌ڵێك گه‌ل و نه‌ته‌وه‌ كه‌ هه‌نگاو به‌ره‌و رزگارى و سه‌ربه‌خۆیى بنێن وببنه‌ خاوه‌نى  ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆى خۆیان ،له‌وانه‌ش كۆمه‌ڵێك ده‌وڵه‌ت له‌ ناوچه‌ى به‌لقان و كۆمه‌ڵێك كۆمارى نوێش له‌ پاش جیابوونه‌وه‌یان له‌ یه‌كێتى سۆڤیه‌ت سه‌ربه‌خۆییان راگه‌یاند. وه‌ك به‌شێك له‌ هه‌لێكى مێژوویى گه‌وره‌ كوردیش له‌ عێراق ئه‌و هه‌له‌ى هاته‌ به‌رده‌ست و راپه‌ڕینى كرد و حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستانى راگه‌یاند، ئه‌مه‌ سه‌ره‌تاى مێژوویه‌كى نوێ بوو، به‌ڵام ئه‌م قۆناغه‌ نوێیه‌ پێویستى به‌ سه‌ركرده‌ى كارامه‌ و لێهاتوو پلانى ستراتیجى هه‌بوو كه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و دوو فاكته‌ره‌ به‌هێزبوونایه‌ ئێستا كورد خاوه‌نى ده‌وڵه‌ت بوو. به‌ڵام سه‌د مه‌خابن له‌ دواى 27 سالأ له‌ ده‌سه‌ڵاتى خۆماڵى كوردى، حكومه‌تى هه‌رێم سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى له‌ڕووى فۆڕمى سیاسیه‌وه‌ هیچ گه‌شه‌یه‌كى ئه‌وتۆى نه‌كرد و هه‌تا ئێستاش نه‌یتوانیوه‌ له‌ڕووى جوگرافیه‌وه‌ له‌ سنورى ئۆتۆنۆمیه‌كه‌ى رژێمى به‌عس ده‌ربچێت، له‌ زۆر روى ترى سیاسى و ئابورى و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌ وڵاته‌ دواكه‌وتوه‌كان كه‌ ده‌چێته‌ ریزى ئه‌ریتریا و ئه‌فغانستان و ته‌نانه‌ت ناتوانێت بچێته‌ كێبڕكێوه‌ له‌گه‌لأ ئه‌سیوبیاش، چونكه‌ ئه‌گه‌ر به‌راوردێك له‌ نێوان هه‌رێمى كوردستان و ئه‌سیوبیادا بكه‌ین، سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى كه‌ ئه‌و ده‌وڵه‌تێكى خاوه‌ن سیاسى و سه‌ربه‌خۆیه‌ به‌ڵام له‌هه‌مانكاتدا وڵاتێكى ئه‌فریقى بێ نه‌وت و گاز و ناوچه‌ى گه‌شتیاریه‌و خاوه‌نى هیچ ده‌رامه‌تێكى ئابورى ئه‌وتۆ نیه‌، به‌ڵام به‌پێى داتاكانى بوارى گه‌شه‌پێدانى سه‌ربه‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان له‌  ئێستادا یه‌كێكه‌ له‌ پێنجه‌مین وڵاتى دنیا كه‌ به‌ره‌و گه‌شه‌پێدان و پێشكه‌وتن هه‌نگاو ده‌نێت،ئه‌مه‌ش له‌ دواى هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانیه‌كه‌ى شوباتى 2018 هات كه‌ ئه‌بی ئه‌حمه‌د پۆستى سه‌رۆك وه‌زیرانى به‌ده‌سته‌وه‌ گرت و ده‌ستى دایه‌ پڕۆژه‌یه‌كى چاكسازی هه‌مه‌لایه‌نه‌ ، ئه‌گه‌ر به‌ تێڕوانینێكى سه‌رپێیانه‌وه‌ ئه‌مه‌ به‌راورد بكه‌ین تاكه‌ هۆكارى سه‌ره‌كى ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێستا له‌ ئه‌سیوبیادا ئیراده‌یه‌ك هه‌یه‌ بۆ گۆڕانكارى و چاكسازى و بنیاتنان، واته‌ له‌ ئاست سه‌ركرده‌كانى ئه‌م وڵاته‌دا هه‌ست كردنێك هه‌یه‌ به‌ به‌رپرسیارێتى بۆ بنیاتنانه‌وه‌و گه‌شه‌پێدانى ده‌وڵه‌ت، به‌بوونى ئه‌م ئیراده‌یه‌ش (سه‌ره‌ڕاى خراپى بارى ئابورى و نه‌بوونى سه‌رچاوه‌كانى دارایى) به‌ڵام له‌هه‌مانكاتدا ده‌توانرێت گۆڕانكارى دروست بكرێت و ژیانێكى باشتر بۆ هاوڵاتیان دابین بكرێت، به‌ڵام له‌ كوردستاندا به‌ پێَچه‌وانه‌وه‌ به‌هۆى سه‌رقاڵ بوونى سه‌ركرده‌ و پارته‌ سیاسیه‌كان به‌شێوه‌یه‌كى گشتى به‌ هه‌ندێك خه‌ونى بچوك و له‌بیرچوونه‌وه‌ى خه‌مه‌ نیشتمانیه‌ گه‌وره‌كان، ئه‌و پڕۆژانه‌ى له‌ ئارادان پڕۆژه‌ى وێران بوون و دواكه‌وتن و هه‌ره‌س كردنى دامه‌زراوه‌كانى حكومه‌ته‌، به‌جۆرێك ئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ین له‌ ئێستادا حكومه‌ت كه‌ له‌ دواكه‌وتووترین و لاوازترین دۆخدایه‌.

ئه‌و دۆخه‌ى ئێستا هه‌رێمى كوردستانى پێدا تێپه‌ڕده‌بێت زۆر ناسك و هه‌ستیار و مه‌ترسیداره‌، چونكه‌ دۆخى هه‌رێمى كوردستان وه‌ك هیچ وڵاتێكى ده‌وروبه‌ر و ناوچه‌كه‌ نیه‌، به‌ڵكو تایبه‌تمه‌ندیه‌كى كوردستانى هه‌یه‌، به‌تایبه‌تیش كه‌ ئێستا كوردستان خاوه‌نى سیاده‌ و ده‌وڵه‌ت نیه‌ و هه‌تا ئێستاش به‌شێكه‌ له‌ عێراق و ئه‌و فیدراڵیه‌ته‌ش كه‌ هه‌یه‌و هه‌رچه‌ند وه‌ك مافێكى ده‌ستورى وایه‌، به‌ڵام ته‌نانه‌ت ئه‌و پارتانه‌ى له‌ به‌غدا ده‌سه‌ڵاتیان به‌ده‌سته‌وه‌یه‌ دانیان پێدانه‌ناوه‌و هه‌ر جاره‌ به‌ بیانویه‌ك هه‌ڕه‌شه‌ى لێ ده‌كه‌ن و ته‌نانه‌ت هه‌ندێك ده‌نگى نه‌شاز هه‌یه‌ كه‌ ده‌یانه‌وێت هه‌ندێك مادده‌ى ده‌ستورى عێراق هه‌موار بكرێته‌وه‌و گۆڕانكارى تێدا بكرێت، یان وه‌ك له‌ خۆپیشاندانه‌كانى ئه‌م دواییه‌ى شاره‌كانى باشورى عێراق گوێبیستى ده‌بین داواى گۆڕینى سیستمى په‌رله‌مانى ده‌كه‌ن بۆ سه‌رۆكایه‌تى، له‌لایه‌كى تره‌وه‌ ئێستا ناوچه‌كه‌ روى له‌ گۆڕانكاریه‌كى تره‌و به‌هۆى توندبوونى ململانێكانى نێوان ئه‌مریكاو ئێران ئه‌گه‌رى ئه‌وه‌ هه‌یه‌ گۆڕانكاریه‌كى تر رو له‌ ناوچه‌كه‌ بكات و زۆر پێویسته‌ له‌ ئێستاوه‌ خۆى بۆ ئاماده‌ بكرێت و هێزه‌ سیاسیه‌كان به‌جۆرێك مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵدا بكه‌ن كه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندى كورددا بێت.

هه‌موو ئه‌و فاكته‌رانه‌ى كه‌ باسمانكرد، ئه‌وه‌ ده‌خوازێت له‌ پارته‌ ئۆپۆزسیۆنه‌كان و دوو پارته‌كه‌ى ده‌سه‌ڵات كه‌ له‌سه‌ر ئاسته‌ گشتى و نیشتمانیه‌كه‌ خاوه‌نى پلانێك بن هه‌تا كورد به‌ هاوڵاتى و هێزه‌ سیاسیه‌كان و رێكخراوه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نیه‌وه‌ به‌یه‌ك ئاراسته‌ بۆ سه‌رخستنى كێشه‌ى ره‌واى كورد هه‌نگاو هه‌ڵبگرن، له‌لایه‌كى تریشه‌وه‌ ئه‌مه‌ هیچ ناكۆك نیه‌ له‌گه‌لأ ئه‌وه‌ى كه‌ له‌ پێناو گه‌شه‌پێدانى دیموكراسى و رێزگرتن له‌ ئیراده‌ى ئازادى خه‌ڵك و چالاككردنى رۆڵى په‌رله‌مان و حكومه‌ت له‌ رێگه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ ململانێى توند بكه‌ن و هه‌ردوولایان به‌رژه‌وه‌ندى هاوڵاتى له‌چیدا بێت ئه‌و هه‌نگاو بنێن، چونكه‌ ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌ڵات هه‌ردووكیان به‌شێكن له‌ پرۆسه‌ى سیاسى له‌ نێو سیستمى دیموكراسیدا و ده‌بێت ده‌سه‌ڵاتیش ئه‌و راستیه‌ بزانێت كه‌ هه‌ر لاوازبوونێكى ئۆپۆزسیۆن به‌ لاواز بوونى دیموكراسی  و پرۆسه‌ى سیاسی وشه‌فافیه‌ت و دادپه‌روه‌رى كۆمه‌ڵایه‌تى كۆتایى دێت وگه‌نده‌ڵى زیاتر گه‌شه‌ده‌كات و ئه‌مه‌ش سه‌ره‌تاى هه‌نگاوێكه‌ بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ بنیاتنانى ده‌وڵه‌تى تاكڕه‌وى و عه‌سكه‌رتارى كه‌ هه‌مووى به‌ زیانى گه‌ل و سیسته‌مه‌ سیاسیه‌كه‌ ته‌واو ده‌بێت.كه‌واته‌ ئه‌ركی هه‌موولایه‌كه‌ له‌ ئێستادا به‌راوردێك له‌ نێوان هه‌رێم و وڵاتێكى وه‌ك ئه‌سیوپیادا بكه‌ن و بزانن ئه‌وان كه‌ له‌ڕیزى دواكه‌وتوترین وڵاتانى دنیادابون ئێستا له‌ چ ئاستێكدان و ده‌یانه‌ وێت به‌ كوێ بگه‌ن و كوردوستانیش له‌ كوێدایه‌و به‌م ئاسته‌وه‌ به‌ كوێ ده‌گات ؟

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP