فەلسەفەی بیری ئازاد

شۆڕش خالید ئاژگەیی - 18-08-2018 - 1476 جار خوێندراوەتەوە

بیری ئازاد هەم فەلسەفەیەکی سیاسیە هەم فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی، بیرۆکەی پشت بیری ئازاد، دوو ڕەهەند لەخۆ دەگرێ:

 ئازادی و یەکسانی.

لەو کۆمەڵگایانەی بیری ئازاد بە بنەمای سەرەکی و کۆلەگەی بەهێزمانەوی کۆمەڵگاو هارمۆنیای شارستانی و پێشکەوتن دادەنرێت، حکومەت بۆ پاراستنی مافی یەکسانی تاکەکان و ڕێز گرتن لەبیرو هزری ئازاد، بە هیچ شێوەیەک دەست ناخاتە ناو کاروباری جڤاکەوە.

 بە واتایەکی تر حکومەت بە هیچ شێوەیەک ڕۆڵی سەرەکی و یەکلا کەرەوە لە ژینگە و کەشی کۆمەڵایەتی و کۆی گشتی کۆنتێکستی ژیان، لە پێناوی مسۆگەر کردنی ڕێز و پاراستنی ئازادیەکانی تاک ناگێرێت .

لەو جۆرە کۆمەڵگا پێشکەوتووانە ئەرکی حکومەت سنووردارکردنی ئازادیەکان یا پێشێلکردنی مافەکان یا پیادەکردنی جیاکاری و لەباربردنی یەکسانی نیە. 
بەڵکو ئەرکی حکومەت خۆی لە لادانی کۆسپ و ئاستەنگەکانی بەردەم تاکەکاندا دەبینێتەوە تاوەکو دەرفەتی گەشەدان بە تواناکان و بەرەوپێشەوە بردنی کەسایەتی و نەهێشتنی هەژاری و نەخۆشی و جیاکاری و پەراوێزخستنیان بۆ برەخسێ.
لەپاڵ ئەمەشدا گەرەکە حکومەت لە بواری پاراستنی ئازادیەکان و گەشە پێدانیان ڕۆڵ بگێڕێ و هەوڵ نەدات پاشاگەردانی بێنێتە کایەوە. 

جگە لەمەش حکومەت و دەسەڵاتداران بەرپرسیارن لە زامن کردنی ژیان و رەخساندنی کەش و زەمینەی گوزەرانی شایستە و هاوتەریب لەگەڵ ئەم هەوڵانەش ئەرکی حکومەتە ژیان و ئازادیە فەردیەکان بپارێزێ و گەشەیان پێ بدات و نەبێتە هۆکاری ئاڵۆزی و پاشەکشە کردن لە پڕەنسیپە دانپێدانراوەکان. 

بەڵکو دەوڵەت دەبێ کۆشش بکات بۆ  زامن کردنی بنەما سەرەکیەکانی ئازادیەکان و زەمینەسازی گەشەی کۆمەڵگە بەرەو ئاراستەیەکی دروست و 
دوور لە دەست تێوەردان.

لەمبارەیەوە( تۆماس پاین) لە ساڵی ١٩٧٧ زۆر بە رونی تیشکی خستۆتە سەر ئەم پرسە:
"لەهەر شوێنێك دەوڵەت بە شێوەیەکی ناڕەوا و ناشایست و ناجور مامەڵە لەگەڵ هاونیشتیمانیانی بکات و مافەکانیان بخاتە ژێر پێوە، ئەرک و بەرپرسیارەتی پۆلیس، یاسا و سیستەمی دادوەریە بێتە مەیدان و رێگە لە پێشێلکاریەکان بگرێ و ماف و ئازادیە فەردیەکان زامن بکات.

زۆربەی بزوتنەوە لیبرالیستیەکانی ڕۆژئاوا بە دریژایی سەدەی نۆزدەهەمەوە لەسەر ئەم بڕوایە بوون کە دەوڵەت هاوکات لەگەڵ پاراستنی ئازادیەکان و مافەکان دەتوانێ یارمەتیدەر بێ لە گەشەی ئەم جۆرە ئازادیانە و ڕۆڵی ئەرێنی بگێڕێ و ڕێگە لە پاشاگەردانی کۆمەڵگە  و دۆخی  چەقبەستوویی  کۆمەڵگە بگرێ.

لە ئەوروپای ڕۆژئاوا چەمکی بیری ئازاد گرێدراوی سیاسەتە، کەچی لە ئەمریکا ئەم چەمکە پەیوەست و گرێدراوە بە ئابوریەوە...

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP