ئایدیۆلۆژی و هاودید

دانا هەڵەبجەیی - 1-03-2018 - 2495 جار خوێندراوەتەوە


هەر وەک لە بەشی یەکەمدا ئاماژەم بە بەکارهێنانی ئایدیۆلۆژیا کرد، وەک میتۆدێک بۆ مۆبالیزکردن و مۆنۆپۆلکردنی توانا و ئەنرژییەکانی هاوڵاتیان و کۆکردنەوەیان لە گروپێکی تایبەدا بۆ ئامانجێک، کە تەنیا لە خزمەتی سەردەستانی ئەو گروپەدا بووە، نەک هاوڵاتی و کۆمەڵگە.
لەوپەڕی چەپ بۆ ئەوپەڕی ڕاست، لەوپەڕی سیکۆلار بۆ ئەوپەڕی ئاینگەرا، لە مارکسیەت و سۆسیالیست بۆ سەرمایەداری، لە کرێکارییەوە بۆ کۆنسەرڤاتیڤ، لە فەندەمیتالیزمەوە بۆ لیبرال، لە نەتەوەییەوە بۆ مۆدرنە و پۆست مۆدرنە، لە ڕادیکاڵەوە بۆ ڕیفۆرم و چەندەها ڕێچکە و تێۆری دیکەی سیاسی و (فکری)، کە ڕوپۆشی بزاف و پارتە سیاسەکانی خۆڕهەڵاتی ناوین بە گشتی و کوردستان بەتایبەی کردبوو،. هیچیان بۆ خەڵک پێ نەبو، جگە لە مەتەڵێکی هەڵنەهێنراو و دەم داچەقاندنێکی زەرنەقوتە ئاسا، جگە لە بێ ئومێدی و چاوەڕوانی و ئێستایەکی ڕوخاو و ئایندیەکی ناڕون، هیج کێشەیەکی چارەنەکرد و هیچ گەدەیەکی هاوڵاتی تێرنەکرد.
ئەوەی جێی سەرسوڕمانە لە کوردستان، هەرچی ڕێباز و ئایدیۆلۆژی هەیە، کردیانە دوبەش و سێبەش. شیوعیان کردە لادەر و سەرکردایەتی، پارتی بوو بە مەلایی و جەلالی، پاشان قیادە موەقەتە و پارتی گەل.  جەلالی بوو بە کۆمەڵە و شۆڕشگێران و یەکێتی، سۆسیالیست بوو دوبەش، تەنانەت زەحمەتکێشانیش بوون بە دوو بەشەوە.  ئەوە لە ئایینگەراکان گەڕی کە لەماوەی چەند ساڵێکی کەمدا گەوهەریان دەرکەوت، لە بزوتنەوە، جوند و ئەنسار و کۆمەڵ جیابونەوە، ئەوەندە شەڕ و ململانێیانکرد یا توانەوە یا بەرەو کاڵبونەوە ئەچن.
کەواتە ئەم دروشم و ئایدیۆلۆژییانە نەک بونە هۆی ئەوەی کۆمەڵگەی کوردی بگەیننە ئامانجەکانی، بەڵکو هەر خۆشیان بونە هۆی ئەوەی کە گروپەکانی خۆشیان پارجە پارچە بکەن.
ئایدیۆلۆژیا نەک  کۆمڵەگەیان کۆکردەوە، بەڵکو خودی خۆشیانی پەرتەوازەکرد، هەر یەکەیان خۆی بە ڕاستر و بە هەڵگری ڕاستەقینەی ڕیبازەکە ئەزانی، و ئەوی تر بە لادەر و دژ و دوژمن ئەزانی.
هەر بە ململانی فکریش نەوەستان، دەیان شەڕی خۆکوژییان کردە دیاری بۆ میللەتی کورد. جەلالی و مەلای، یەکێتی و پارتی، پارتی و پەکەکە، جوند و یەکێتی و بزوتنەوە یەکێتی، شیوعی و سوسیالیست و یەكیتی. جوقەد و جود، کۆمەڵە و دیمۆکرات،هتد، جا کامیان لەگەڵ کامیان شەڕ و ماڵوێرانی نەهێناوەتە ناوماڵی کورد و توانای لاو و گەنجان و شۆڕشگێرییان نەپڕوکانووە و خوێنی یەکتریان نەڕژاندوە؟.
لەوە گەڕێ کە سەرڕای ناوی کوردایەتی کە لەسەر ڕێتمی (العروبه‌) وە وەرگیرا و گەلی کوردییان پێ سەرقاڵ و سەرمەست کردبوو، ڕۆحی کولتور و داب و نەریتی کوردیشیان، کە کوردەوارییە، بە شێوەیەک شێواند، کە دەیان ساڵی ئەوێت، تا بەها و نۆرمی گەلە بێ دەوڵەتەکەی کورد، سروشتیی بێتەوە و حورمەت و سەنگ و پێوانە کۆمەڵایەتییەکانی نەتەوەی کورد، بگەڕێتەوە شوێنی ئاسایی خۆی.

کوردایەتی بوو بە خێڵ و بنەمالەی ملیۆنەر. سۆسیالیست کرا بە مافیا و بازرگان. ئیسلامی سیاسی بو بە پۆست و پلە. چەپ بو بە سەرمایەدار،،،.
هەرچی گەندڵێک کە سەری هەڵدابێت، لە ناو ڕەحمی حیزب و خاوەن ئایدیۆلۆژەکانەوە سەری هەڵداوە.  وە هەمیشە حیزب  و بەرژەوەندییەەکانی گروپی سەردەستەی لە پێش حکومەت و کۆمەڵگە بووە، نەک بە پێچەوانەوە. 

هەر کەسێکیش نکوڵی لە پاکی ئایدیۆلۆژییە حیزبییەکەی خۆی ئەکات ، ئەوا هێشتا دەسەڵاتی بەدەستەوە نییە، ئەگینا لەوانەی پێش خۆی باشتر نابن.هەرچی تیۆری دنیای فکر و سیاسەت هەیە بە ئەنجامەکەی ئەپێورێت، نەک بە ڕستە و ناوەرۆکە خەیالیاوییەکەی کە گوایە بە باشترین شێوە خزمەتی خوا وخەڵک ئەکات، وە لەم ماوەیە ئەنجامی هەمویمان بینی و تامی تاڵی خۆیانیان خستە قوڕگی کۆمەڵگەوە.

ئەم هەمو ئەزمون و چاوڕونییەی لە ماوەی سەد ساڵی بزافی نەتەوەیی کورد و 27 ساڵەی دەسەڵاتداری لە باشور، باشترین بەڵگە و ئارگومێنتە کە چیدی خۆمان لەقەرەی ئەو پەیمانە بەهەشتهێنانە نەدەین، کە ئەم پیرە حیزب و کۆڵاوارە گروپانە، گەلی کوردییان پێ گێژاند و گەمژاند.
سەدان کتێب و وتار و گفتوگۆ و ڕاڤەکردن، لەسەر هەر یەکێک لەم ڕێبازە سیاسییەنە، کە خەڵکی پێ بێهۆش و بێمێشک کرا، تازە دادی هیچ کامیان نادات لەم سەردەمەی کە مرۆڤەکان، نان و ئازادی و دادپەروەری و حکومەتێکی پێگەیشتوی و تێگەیشتوی داخوازییەکانی هاوڵاتی  بخوازێت، نەک وشەی بریقەدار و زۆربڵێی کۆڕ و سیمینارەکان، نامیلکە و کتێبە زۆرو زەبەناکان.

کێشەی ئەم حیزبانەی کوردستان کە تائێستا نەیانتوانیوە، پیداویستییەکانی هاوڵاتی کوردستان دابین بکەن، ئەوەیە هیشتا وا ئەزانن، لە شاخن و چەکدارن و بەرهەڵستکارن. وە ئەبێت ئایدۆلۆژییەکی ( شۆڕشگیڕیان) هەبێت و دژی حکومەتی سەنتەر لە شۆڕشدابن. ئەگەر وەک حیزبێکی مەدەنی و بەشدار لە بونیادنانی حکومەتێکی دادپەروەردا و دیموکراسیدا، هەنگاویان هەڵهێنایە، وە کاری بە دەزگایکردنی بنەماکانی دەسەلاتداری مەدنییان بکردایە،  ڕۆژمان بەم ڕۆژە نەئەگیشت؛ نەک  باسی شۆشگێرێ و داستانی ئاوی ئاراس و  ڕوباڕی خوێن و دانیشتوانی ئەشکەوت بۆ میللەت بکەن و خۆشیان هەموو خێروبێری وڵاتە بە تاڵان بەرن.

ئێمە هەرێمێکین لە عیراق، عێراقیش دەستورێکی تێدا پەسەندکراوە، کە کورد مافی فیدراڵی و تاکیش ئازادی هەڵبژاردنی هەیە، کە بۆ ئەم ساتە لە زۆر وڵاتی دەوروبەر باشترە.
تۆ کە خەڵک بە ئایدیۆلۆژیای سەرمەستکەر، لەخۆت کۆ ئەکەیتەوە بۆچیتە؟. ئایا ئەتەوێت حکومەتی عێراق بڕوخێنیت و ئەم فەنتازییایەی خۆت جیبەجێ بکەیت؟. یا ئەتەوێت کوردستان بکەیتە قەندەهار و حەڵەب؟. تا ئەوکاتەی هەر حیزبێک ئەیەویت لە چوارچیوەی عێراقی فیدراڵدا، سیاسەت بکات و دەسەڵات بگریتە دەست، خۆهەڵکێشان بە ئایدیالۆژی بە ئەنجام نەگەیشتو، جگە لە هەڵخەڵتاندنی  دەنگدەر، هیچی دیکە نییە.

ئەمڕۆ هاوڵاتی نان و ئازادی ، موچە و مۆراڵ، کار و کردار، بیمە و بەرکەوت، ئاو و کارەبا، ڕێگا و جێگا، ئاسایش وئایندەی ئەوێت وە لەم ڕۆژە ڕزگاری بێت، کە ئەم حیزبانە بۆیان خوڵقاندووە، نەک شانازییەکانی ڕابردو و ئایندەیەکی خەیاڵپڵاوانە.
کۆتایی بەشی دوەم
*بەشی دیکەی بە دوادا دێت

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP