هەواڵی ئەمڕۆ

بەپەلە

حكۆمەتا هەرێمی و نمۆنەیا عینادا سیاسی؟

عەلی ئۆرەماری - 16-12-2017 - 3170 جار خوێندراوەتەوە

ئەزموونا وەلاتێن پێشكەفتی وێ ئێكێ بومە دیاردكەن كۆ دەما ئەو وەلات " دەوڵەت " تۆشی قەیرانەكا بخافلەتی دبیت یان دەرئەنجامێ نەبوون یان لاوازیا پلانان  ژبۆ بەرهنگاری و رێ نەدان بۆ روویدانا  بوویەرەكا خراب  یان ژی سەرهەڵدانا قەیرانەكێ چ قەیرانەك سیاسی بیت یان ژی ئابۆری .

 ئەو دەستەلات وەك ئەركەكێ ئەخلاقی بلەز جڤینان داردخەت و شانەیێن تەنگاڤیان پێك دئینیت و هەمی شیانێن خۆ تێخیتە گەر ژبۆ دەربازبوونەكا بسلامەتی ژوێ روویدانێ و ژبۆ ڤێ ئێكێ ژی زێدەباری دانانا پلانێن ئێك و پلانێن دوو و  سێ ، ژبۆ ئەگەر پلانا ئێك سەرنەگرت دەربازی پلانا دوو ببن و هۆسا تا  دشیاندابیت خۆ ل ئاستێ بوویەرێ بكەتە خۆدان و ل دوماهیێ ژی دیسان وەك ئەركەكێ ئەخلاقی ئەگەر ئەو پلانێن وێ دانایین سەرنەگرتن یان نە ل ئاستێ بەرهنگاریا وێ قەیرانێدا بن ئەڤە بسەر بەرزیڤە لێبوورینی ژ خەلكێ خۆ دخازن و سەروكاتیا وێ حكۆمەتێ دەست ژكاركێشانا خۆ رادگەهینیت و رێیێ چوول دكەت لەمبەر پێك ئینانا حكۆمەتەكا دیتر و رێ دان و باوەریبوون  بتیم گۆهارتنێ و بەشەكێ چارەسەریا سەركەفتنا وی تیمێ نوویێ حكۆمەتێ  پێك دئینیت دیسان بۆ دەستەیا كەڤن دزڤریت و دەرئەنجام  وەلات ژوان دەردەسەریان رزگار دبیت و گەل بسلامەتی ژوان قەیران دەربازدبیت و نمۆنەیێن ڤان جورە دەستهەلاتا بتایبەت  ل وەلاتێن رۆژئاڤا گەلەك دزورن و هیچ جارەكێ ژی  مە نەدیتیی یە ب عیناد سەرەدەری هاتبیتە كرن لگەل وان كەیسێن رەهەندەكێ جڤاكی ونشتیمانی هەبیتن .

نمۆنەیا حكۆمەتا هەرێما كوردستانێ ژی  بێی دودلی سەد ژ سەدێ بەروڤاژیێ ئەزموونێن روژئاڤا سەرەدەریێ  لگەل قوناغێن تەنگافدا دكەت ، نمۆنەیا حكۆمەتا مەژی  چار سال زێدەترە ژ رویدانەكێ و قەیرانەكێ مە  دەربازی ئێكا دنا كۆمباختر دكەت ، وەك سەلیقەكا نامو ژی  ژهەمو نمونەیێن جیهانێ  ، ل كوردستانێ ئەو پلانێن ژبۆ دەربازبوونێ تێنە دانان بڕەنگەكی و بشێوەیەكی تێنە دارشتن لجهێ  چارەسەریا قەیرانان بكەت دەرئەنجامێ  تێكەلبوونا عەقلێ حۆكمرانیێ ب عینادەكا تەسكا سیاسەتەكا حزبی  قەیرانەكا دنا مەزنتر لگەل خۆدا تینیت .

بڕەنگەكی قەیرانا ئێكێ ژبیرا دەستهەلاتێ دچە و بزاڤا ژبۆ وێ  قەیرانا تازە دكەت ئەوا دقڕێژێن پلانا وێ  بخۆدا ژدایكبووی  و گرانیێن نەدیتنا چارەسەریان  ژی لجهێ سەرێن دەستهەلاتێ باچا وێ  بدەن و نەچاربكەت دەستان ژ عینادێ هەلبگریت و لێورینێ ژخەلكی بكەن ، گرانیا وێ قەیرانا بدەست جێكری لسەر ملێن تاكێن هەرێمێ  گرانترو زێدەتر دبیت ، هەر ل دوماهیكێن   2012 وی دەما ئاستێ دەرێخستنا پەتڕولێ گەشەیەكا بچویك بخۆڤە دیتی ل بیرامەیە ئێكسەر سەروكاتیا كابینا شەشێ یاحكۆمەتا هەرێمێ لبن باندورا عەقلەكێ حزبی و ژبۆ بابەتێ سەربەخۆیا ئابۆری ل سۆبەهیا بهێت بدەستكەفتەك و دەست پێشخەریەكا حزبی لقەم بدەت  و ل هەلبژاردنێن بهێدا وەكۆ ریكلام بكاربینیت  ، نەكۆ دەرئەنجامێ خاندنەكا لۆژیكی  بووینە بڕەنگەكی هەردوو لایەنێن وێ ب باش و خرابیڤە هاتبنە هەلسەنگاندن  تیمێ حكۆمەتێ بسەرێ خۆڤە و بێی ل پەرلەمانێ كوردستانێ شڕوڤە و خاندنێن تێروتەسەل لسەر هاتبنە كرن  بریار دان  بِرەوانەكرنەكا راستەراستا پەترولێ بۆ بازارێن ئەوروپا وسەرەرای رەتكرن و بەرهنگاریا  ڤێ پێنگاڤێ ژلایێ حكۆمەتا عیراقێ ڤە .

 دەستهەلاتا كابینا شەشێ ڕژتر لێهات و هناردەكرن برێكا كۆمپانیا سۆمو رەتكرن و ل جهێ وێ كۆمپانیا كۆمو دامەزراندن ، دبەرامبەردا حكۆمەتا مالكی ژی وەك كاردانەڤە بۆدچەیا هەرێمی برین و ئەڤە بدەست پێكا تێكچوونا پەیوەندیێن هەرێمێ لگەل بەغدا تێتە زانین و ئێدی رۆژبۆ رۆژێ تایێن قەیرانەكا دژوارا ئابۆری تەنگێن خۆ لسەر تاكێن هەرێمێ شداندن .

ئێدی ئەگەر تەماشەبكەین هەمی ئەو جڤینێن حكۆمەتێ دارخستین و هەمی ئەو شانەیێن ژبۆ رویبروبینا تەنگاڤیان هاتینە  دروستكرن لجهێ پلانێن ئێك و دو دابنیت و بانەكی ژبۆ چارەسەریان دەستنیشان بكەن  ، دێ بینین هەر پلانەكا حكۆمەتێ قەیرانەكا دنا لگەل خۆدا ئینای و پلانێن حكۆمەتێ ژبەركۆ ب نەفەسەكا عینادی هاتینە دارشتن و ژبۆ ب پلا ئێكێ بێژن ئەف پلانە مە ڤێ حزبێ و یادی دانایە ، نەشایە ببیتە بەشەك ژچارەسەركرنا قەیرانێ و لجهێ دەردان دەرمان بكەن دەردەسەری زێدەكرینە و بڤی ڕەنگی مە چارسالێن پری قەیران و دەردەسەری دەربازكرن ، ئەفجا ژ قەیرانا سەربەخۆیا ئابۆری ئەم دەربازی قەیرانا سەروكاتیا هەرێمی كرین و رێنەدان ژبۆ چارەسەركرنا كورسیا سەروكاتیێ قەیرانا داخستنا پەرۆلەمانی و دویر ئێخستنا سەروكێ پەرلەمانی و چەند وەزیران لگەل خۆدا ئینا و لجهێ سەركەفتن و قوربانیێن پێشمەرگەی  بسەر دڕندەترین گرۆپێن تیرورستی بخۆ بكەینە دەستكەفت و پتر كاری لسەر ناڤەندێن دەولەتی بكەین.

 دیسان بروكمانی و ب عینادەكا سیاسی ئازراندنا ئەنجامدانا ریفراندومێ و بزاڤ ژبۆ سەربخۆیەكا نەخەملی هاتنەكرن و دەرئەنجامێ دیسان  وێ بریارا ب عینادا ساسی هاتیە فرشكرن هەم خوینا جان گۆریێن پیًشمەرگەی ب ئەرزان فروتن و هەم ژی دەستكەفتێن خەباتەكا دویرودرێژا  تەڤگەرا رزگاریا گەلێ باشۆر ب ئاڤێدا بەردان و دسەروبەندێن بوویەرێن 16ی ئۆكتوبەرێ  ژی زێدەتر ژ 51% ژ خاكا رزگاركریا هەرێمێ ژ دەست دان و پشتی بیست و شەش سالێن حۆكمرانیا كوردی دەرئەنجامێن وێ عینادا سیاسی ڤەگەراندینە چارگۆشەیا نووت و ئێكێ ، ژڤێ ژی كمباختر ئەوە ئەف هەمی قەیرانێن ژدەهمەنا عینادا سیاسییێن بریار بدەستێن هەرێمێ كەفتین و سەرەرایی چوونەبوونا هەمی بزاڤێن سەرێن حكۆمەتا هەرێمێ و نەدیتنا چ  دەرگەهان ژبۆ دەربابوونا ڤێ قوناغێ و سەرەرایی وێ ئێكێ كۆ هەم عەبادیێ سەركەفتی دشەرێ داعشدا  رازی نینە دان و ستاندنێ لگەل ڤی تیمێ  شكەستن ئینایی دچارەسەركرنا قەرانێن هەرێمێ  ،  دان و ستاندنان لگەل دا  ئەنجام بدەت .


 زێدەباری  وێ ئێكێ دناڤەندێن نیف دەوڵەتیدا ژی تازە  دزی و گەندەلیێن وانا ئاشكەرابووینە و سۆزداریا جاران ژدەست دایە و سەرەرایی ئەو دەست پێشخەریێن ژلایێ لایەنێن دیتر و گەلەك ژ كەسایەتی و سیاسەتمەدارێن دەستێ وان پیس نەبوویە ژ هەداردان و حكۆمرانیەكا سقەدا ، كە نهۆژی وەلاتێ مە پڕە عاقلمەندێن ب ئەزموون و دەهمەن پاقژ پڕوژەیێن رزگاریا نشتیمانی پێشكێشكرن و دەنگێن بڵند هاتنە كرن ژبۆ هەلوەشاندنا حكۆمەتێ و پێك ئینانا حكۆمەتەكا بچویكا دەمكۆرتا رزگاریا نشتیمانی بشێت  ئەركێن ڤێ قۆناغێ بهەلگریت و زەمینە سازیەكێ دروست بكەت ژبۆ كەفتنا سەرسكەیێ دان و ستاندنان لگەل ناڤەندا بەغدا و جڤاكێ دەوڵەتی  دڤێ قۆناغێدا  لێ دیسان ئەو عیناد ئاستەنگەكا مەزنە درێكێدا و دەلیڤێن چارەسەركرنێ  بڤێ عەقلیەتێ هێش تەسك دبن ، دڤی سەروبەندێدا و دڤێ سەرەدەریكرنێدا تنێ دمینیت پێشبینیا رابوونەكا سەرتاسەریا خەلكی بێتە كرن نەخاسمە ئەڤرو پتر ژهەر دەمەكێ دیتر تۆرەبوون ل ئاستەكێ پەقینێدایە و دەستهەلات ل نزمترین پلەیێن باوەریێ دا یە .
  


ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP