موسڵ دوای‌ داعش

عه‌تا قه‌ره‌داخی - 1-11-2016 - 2888 جار خوێندراوەتەوە

عه‌تا قه‌ره‌داخی


ئایا موسڵ له‌دوای‌ داعش چۆن ده‌بێت؟ ئایا بارودۆخی كورد له‌دوای‌ داعش چی به‌سه‌ر دێت؟ ره‌نگه‌ زۆر پرسیار هه‌بێت سه‌باره‌ت به‌موسڵ، به‌لاَم پێش كۆتاییهاتنی داعش پرسیارێكی گرنگتر خۆی‌ ده‌سه‌پێنێت، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌: ئایا مۆسڵ رزگار ده‌كرێت؟ ئه‌گه‌ر رزگار ده‌كرێت چۆن؟ ئایا سوپای‌ عێراق توانای‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ ئه‌و شاره‌یه‌ رزگار بكات؟

پێش وه‌ڵامدانه‌وه‌ی‌ ئه‌و پرسیارانه‌، ئاشكرایه‌ موسڵ یه‌كێكه‌ له‌شاره‌ دێرین وخاوه‌ن مێژووه‌كانی رۆژهه‌لاَتی ناوه‌ڕاست‌و پایته‌ختی ئیمپراتۆرێتی ئاشووری‌ بووه‌. له‌سه‌رده‌می ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا موسڵ بریتی بووه‌ له‌ ولایه‌تێك كه‌ بێجگه‌ له‌ كوردستانی ژێر سایه‌ی‌ ده‌وڵه‌تی سه‌فه‌وی‌، به‌شه‌كه‌ی‌ تری‌ كوردستان له‌ قه‌ڵه‌مڕه‌وی‌ ئه‌و ولایه‌ته‌ته‌دا بووه‌. دوای‌ جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی به‌رژه‌وه‌ندی‌ ده‌وڵه‌تانی بڕیار به‌ده‌ست ئه‌م به‌شه‌ی‌ كوردستانی كرده‌ سێ به‌شه‌وه‌و كردیه‌ بنده‌ستی عه‌ره‌ب و تورك. واته‌ دابه‌شكردنی ولایه‌تی موسڵ دابه‌شكردنی دووه‌می جه‌سته‌ی‌ كورد بوو له‌ دوای‌ شه‌ڕی چاڵدێران.

 هه‌روه‌ك موسڵ له‌درێژه‌ی‌ سه‌ده‌ی‌ بیستدا سه‌رچاوه‌ی‌ یاده‌وه‌ری‌ تاڵه‌ بۆ كورد، له‌ ساڵی 1909 شیخ سه‌عیدی‌ حه‌فید باوكی شیخ مه‌حمود له‌ رووداوێكی ته‌مومژاویدا له‌ موسڵ شه‌هید كرا، ساڵی 1914 شیخ عه‌بدولسه‌لامی بارزانی له‌سه‌ر داواكردنی به‌شێك له‌ خواسته‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی كورد له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌سێكی تردا له‌ موسڵ له‌ سێداره‌ دران. له‌ سه‌ره‌تای‌ شۆڕشی ئه‌یلولیشه‌وه‌ تاكو راپه‌ڕینی 1991 موسڵ جێگای‌ زیندانی كردن و له‌ سێداره‌دانی خه‌باتگێڕانی كورد بووه‌. كه‌واته‌ موسڵ بۆ ئێمه‌ی‌ كورد له‌ مێژوودا هێمای‌ ترساندن  و خوێنرشتنه‌. 

هه‌روه‌ك موسڵ وه‌كو شارێكی گه‌وره‌ی‌ سوونه‌نشین، لانكه‌ی‌ ناسیونالیستی عه‌ره‌بیه‌و هه‌ر له‌و روانگه‌یه‌شه‌وه‌ موسڵ به‌شاری‌ به‌عس‌و به‌شاری‌ به‌رهه‌مهێنی سوپای‌ عێراق ناوده‌برا. ئه‌و سوپایه‌ی‌ كه‌ به‌درێژایی هه‌شتا ساڵی ده‌وڵه‌تداری له‌عێراقدا بكوژی‌ كوردو وێرانكه‌ری‌ كوردستان بووه‌.

سه‌رباری‌ بوونی ژماره‌یه‌كی زۆر له‌كورد له‌موسڵ، به‌ڵام موسڵ بۆ كورد نموونه‌یه‌كی جوان‌و په‌سه‌ندو دڵگیر نییه‌. ئایا بۆچی داعش توانی له‌كورترین كاتددا موسڵ داگیر بكات؟ ئاشكرایه‌ موسڵ وه‌كو شارێكی سوونه‌ نشین‌و پاشماوه‌ی‌ به‌عس‌و نوێنه‌ری‌ ناسیونالسیتی عه‌ره‌بی، كه‌ له‌سه‌رده‌می به‌عسدا جێگه‌و پێگه‌یه‌كی به‌رزی‌ هه‌بوو له‌ده‌سه‌ڵاتی عێراقیدا، حكومه‌تی عێراقی شیعه‌ی‌ تائیفی سه‌ر به‌ئێران له‌دوای‌ سه‌دام حسێنه‌وه‌ به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ك هه‌وڵیداوه‌ تۆڵه‌ی‌ هه‌موو مێژووی‌ كوشتن‌و سه‌ركوتكردنی شیعه‌ له‌حسێنی كوڕی عه‌لیه‌وه‌ هه‌تا ساڵی 2003 هه‌مووی‌ له‌سوونه‌ی‌ عێراق بكاته‌وه‌ له‌ناویشیاندا موسڵ. داعش به‌گوێره‌ی‌ خه‌ڵكی موسڵ وه‌كو داگیركه‌ر نه‌هاتووه‌ به‌ڵكو وه‌كو رزگاركه‌ر هاتووه‌و گومانیشی تێدا نیه‌ كه‌ نه‌ك هه‌ر عه‌ره‌بی سوونه‌ی‌ موسڵ به‌ڵكو هه‌موو عه‌ره‌بی سوونه‌ی‌ عێراق بێجگه‌ له‌عه‌لمانیه‌ رادیكاله‌كانیان، ئه‌وانی تریان ده‌سه‌ڵات‌و فه‌رمانڕه‌وایی ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تیان له‌ده‌سه‌لات‌و فه‌رمانڕه‌وایی ده‌وڵه‌تی شیعه‌ی‌ عێراقی پێباشتر بووه‌و ئێستایش پێیان باشتره‌. هۆكاری‌ سه‌ركه‌وتنی داعش له‌ ناوچه‌ سوونیه‌كانی عێراق و ته‌نانه‌ت سووریاشدا ئه‌م هۆكاره‌یه‌. هه‌ر له‌م روانگه‌یه‌وه‌ پێده‌چێت كه‌ ئێستا رووبه‌رێكی زۆر فراوانی خه‌ڵكی موسڵ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تدا بن و به‌رگریشیان لێبكه‌ن.

ئێستا زیاتر له‌دوو هه‌فته‌ به‌سه‌ر ده‌ستپێكردنی هێرشی سوپای‌ عێراق‌و هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان به‌یارمه‌تی هێزی‌ ئاسمانی هاوپه‌یمانان بۆ سه‌ر موسڵ‌و ده‌وروبه‌ریدا تێده‌په‌ڕێت. ئه‌وه‌ی‌ ئاشكرایه‌ كورد باسی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌پێشمه‌رگه‌ ناچێته‌ ناوشاری‌ موسڵه‌وه‌ ئه‌وه‌ش بۆ كورد خاڵێكی باشه‌، ئه‌م بۆ دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌شه‌ڕی‌ ناسیونالیزمی عه‌ره‌بی، هه‌م بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌وه‌ زیاتر خوێنی پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان له‌پێناوی‌ هیچدا به‌فیڕۆ نه‌ڕوات. به‌ڵكو ئه‌ركه‌كه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ پاڵپشتی هێزه‌كانی سوپای‌ عێراق ده‌كات. ئه‌گه‌ر سه‌یری‌ توانای‌ سوپای‌ عێراق بكه‌ین وه‌كو سوپایه‌كی لاواز، ئه‌گه‌ری‌ ئه‌وه‌ی‌ نیه‌ بتوانێت داعش له‌ موسڵ ده‌ربكات. ئه‌زموونی ئه‌م سوپایه‌ له‌ فه‌لوجه‌و سه‌لاحه‌دین و ئه‌نبارو شوێنه‌كانی تر راستی ئه‌م بۆچوونه‌ ده‌سه‌لمێنێت. ده‌شزانین كه‌ له‌ دوای‌ شكستی سوپای‌ عێراق له‌و شوێنانه‌ چۆن رێگا بۆ حه‌شدی‌ شه‌عبی كراوه‌ته‌وه‌ په‌لاماری‌ ئه‌و شارانه‌ بده‌ن و جیاوازی‌ له‌ نێوان سوونه‌ی‌ چه‌كدارو سوونه‌ی‌ مه‌ده‌نی و تیرۆریستانی داعشدا نه‌كه‌ن. من وای‌ بۆده‌چم هه‌مان سیناریۆ له‌ موسڵ دووباره‌ ببێته‌وه‌. 

به‌ پاساوی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ سوپای‌ عێراق ناتوانێت موسڵ رزگار بكات، رێگا بۆ حه‌شدی‌ شه‌عبی وه‌كو میلیشیای‌ شیعه‌ ده‌كرێته‌وه‌ بچنه‌ ناو موسڵه‌وه‌. له‌ بارێكی وه‌هاشدا ئه‌گه‌ری‌ ئه‌وه‌ هه‌یه‌ خه‌ڵكی موسڵ ده‌ست بده‌نه‌ چه‌ك و شان به‌شانی هێزی‌ تیرۆریستانی داعش دژی‌ حه‌شدی‌ شه‌عبی و سوپای‌ عێراق بجه‌نگن. له‌ بارێكی وه‌هاشدا توركیاش وه‌كو ده‌وڵه‌تێك كه‌ تاكو ئێستا خه‌ونی ده‌سه‌لاَتكردنه‌وه‌ به‌سه‌ر موسڵدا ده‌بینێت و سوپاكه‌ی‌ له‌سه‌ر سنووره‌كانی موسڵ راوه‌ستاون و نه‌ك هه‌ر حه‌شدی‌ شه‌عبی به‌ڵكو سوپای‌ عێراقیش به‌ سوپای‌ مه‌زهه‌بی شیعه‌و ته‌نانه‌ت به‌سوپای‌ ئێرانی ده‌زانێت، هه‌روا بێده‌نگ نابێت‌و گومانی تێدا نیه‌ ئه‌ویش دێته‌ ناو موسڵه‌وه‌. ئاخاوتنه‌كانی ئه‌م چه‌ند رۆژه‌ی‌ دوایی وه‌زیری‌ به‌رگری‌ ئه‌مه‌ریكاو ئاخاوتنه‌كانی سكرتێری‌ ناتۆ له‌ 25ی‌ ئۆكتۆبه‌ر له‌باره‌ی‌ توركیاو به‌شداریكردنی له‌ جه‌نگی موسڵدا ئه‌وه‌ نیشان ده‌ده‌ن كه‌ سه‌رئه‌نجام مل بۆ داواكارییه‌كانی توركیا ده‌ده‌ن و توركیاش به‌شدار ده‌بێت له‌ شه‌ڕی‌ موسڵدا.

 له‌بارێكی وه‌هادا  ئه‌گه‌ری‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ ئاراسته‌ی‌ شه‌ڕه‌كه‌ له‌ شه‌ڕی‌ نێوان سوپای‌ عێراق و تیرۆریستانی داعشه‌وه‌ بگۆڕێت بۆ شه‌ڕی‌ شیعه‌و سونه‌،. ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ش روویدا، ئه‌وا چه‌كدارانی ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌ت و دانیشتوانی موسڵ و هێزه‌كانی توركیاو ناڕاسته‌خۆش سعودیه‌و ده‌وڵه‌تانی تری‌ نیمچه‌ دوورگه‌ی‌ عه‌ره‌بی و جیهانی سونه‌ ده‌كه‌ونه‌ سه‌نگه‌ری‌ دژی‌ شیعه‌وه‌ كه‌ پێكدێت له‌ سوپای‌ عێراق و حه‌شدی‌ شه‌عبی و بێگومان له‌ پشتیشانه‌وه‌ كۆماری‌ ئیسلامی ئێران. ئایا له‌ بارێكی وه‌هادا كورد ده‌كه‌وێته‌ كام سه‌نگه‌ره‌وه‌؟ به‌ بڕوای‌ من له‌بارێكی وه‌هادا هێزه‌كانی كوردی دابه‌ش ده‌بن به‌سه‌ر میحوه‌ری‌ سوونی توركی و میحوه‌ری‌ شیعی عێراقی ئێرانیداو ئه‌م جاره‌ به‌ كرده‌وه‌و له‌سه‌ر زه‌مینه‌ی‌ واقیع باشووری‌ كوردستان دابه‌ش ده‌بێته‌وه‌ به‌سه‌ر میحوه‌ری‌ سه‌فه‌وی‌ نوێ‌ و عوسمانی نوێدا. به‌ روانینی من ئه‌مه‌ نزیكترین ئه‌گه‌ره‌ له‌ ئێستاوه‌ بۆ كۆتای هاتنی شه‌ڕی‌ داعش و ترسناكترین ئه‌نجامێكیشه‌ كه‌ چاوه‌ڕوان بكرێت .

ئه‌گه‌ری‌ دووه‌م ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سوپای‌ عێراق به‌ یارمه‌تی پێشمه‌رگه‌و هێزی‌ ئاسمانی هاوپه‌یمانان شكست به‌داعش بهێنێت‌و موسڵ رزگار بكات. كه‌ ئه‌مه‌یان جێگای‌ ئومێدی‌ ئێمه‌یه‌و سه‌رباری‌ پێشبینیكردنی درووستبوونی كێشه‌و گرفتی نوێ‌ بۆ كوردو هه‌رێمی كوردستان له‌مه‌شیاندا به‌لاَم هێشتا مه‌ترسییه‌كانی ئه‌م باره‌یان له‌وه‌ی‌ یه‌كه‌م كه‌متره‌ بۆ كورد. به‌ڵام دیاره‌ له‌مه‌شیاندا دیسان مه‌ترسی جدی‌ هه‌یه‌، به‌ڵام مه‌ترسی ئه‌م باره‌یان په‌یوه‌ندی‌ به‌ده‌وڵه‌تی عێراقیه‌وه‌ هه‌یه‌. ئێستا گریمان موسڵ رزگار كرا. ئایا كێ موسڵ به‌ڕێوه‌ده‌بات؟ حكومه‌تی ناوه‌ند یان خه‌ڵكی موسڵ؟ ئایا ده‌ستكه‌وتی كورد له‌ڕزگاركردنی موسڵدا چی ده‌بێت؟ ئه‌ی‌ ئایا بۆ دوای‌ موسڵ كورد روبه‌ڕوی‌ چ گرفت‌و كێشه‌یه‌كی نوێ‌ ده‌بێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ حكومه‌تی عێراقیدا؟

سه‌ره‌تا ده‌بێ دان به‌و راستییه‌دا بنێین، سه‌رباری‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌داعش زیانی زۆری‌ له‌كورد دا له‌ڕووی‌ مرۆیی‌و شه‌هیدكرنی سه‌دان رۆڵه‌ی‌ میلله‌ته‌كه‌مان‌و وێرانكردنی چه‌ندین شوێن‌و زیانی ئابووری‌‌و خوڵقاندنی ترس‌و دڵه‌ڕاوكێ له‌لای‌ خه‌ڵكی كوردستان، به‌لاَم هاتنی داعش بواری‌ بۆ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان كرده‌وه‌ كه‌ به‌شی هه‌ره‌ زۆری‌ كوردستانی داگیركراو له‌ لایه‌ن حكومه‌تی كۆلۆنیالیستی شیعه‌ی‌ عێراقه‌وه‌ رزگار بكات‌و له‌مێژووی‌ 95 ساڵی ده‌وڵه‌تی عێراقیدا ئه‌مه‌ یه‌كه‌مجاره‌ كه‌ كورد جوگرافیای‌ داگیركراوی‌ باشووری‌ كوردستان بخاته‌وه‌ ژێر ده‌سه‌لاَتی خۆی‌، كه‌ ئه‌ویش به‌خوێن و خه‌باتی پێشمه‌رگه‌ ده‌سته‌به‌ر بووه‌، ئه‌گه‌رچی تاكو ئێستاش عه‌قڵ سه‌دامییه‌ بسته‌بالاَكانی‌ وه‌كو مالیكی و ساڵح موتڵه‌ك و فه‌تلاوی‌ و زۆرێك له‌ شیعه‌و سوونه‌ی‌ شۆڤێنیستی عێراقی و ته‌نانه‌ت ژماره‌یه‌ك جاشه‌ كوردی‌ مۆدێرنیش باسی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سنووره‌كانی پێش ساڵی 2003و كه‌ركوك بخرێته‌و ژێر ده‌سه‌لاَتی حكومه‌تی شیعه‌ی‌ وابه‌سته‌ی‌ ئێران. ئێستا ئه‌گه‌ر موسڵ رزگاركراو داعش وه‌كو هێزی‌ فیزیكی له‌ عێراقدا كۆتایی پێهێنرا، بۆ دوای‌ ئه‌وه‌ ئه‌گه‌ره‌كان چین؟ 

دیاره‌ ئاشكرایه‌ كه‌ رێكه‌وتنێكی سیاسی بۆ دوای‌ داعش له‌نێوان كوردو عێراق یان كوردو سونه‌و شیعه‌ی‌ عێراقدا نه‌كراوه‌، كه‌ ئه‌مه‌ش خاڵێكی لاوازی‌ رازیبوونی كورده‌ بۆ به‌شداریكردن له‌شه‌ڕی رزگاركردنی موسڵداو وه‌كو خاڵێكی ترسناك یان وه‌كو بۆمبێكی نراوه‌ ماوه‌ته‌وه‌و ئه‌گه‌ری‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ له‌ هه‌ر چركه‌ساتێكدا بته‌قێته‌وه‌. به‌لام ئه‌وه‌ی‌ بۆ كورد گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایا كورد وه‌كو خۆی‌ چ به‌رنامه‌یه‌كی هه‌یه‌ بۆ دوای‌ داعش؟ ئه‌گه‌ر به‌رنامه‌ی‌ سه‌ربه‌خۆیی و درووستكردنی ده‌وڵه‌تی كوردی‌ هه‌بێـت و ئه‌مه‌یشی‌ وه‌كو ستراتیژێك جێگیر كردبێت، ئه‌وا له‌ دوای‌ داعش ده‌توانێت له‌سه‌ر ئه‌و ستراتیژه‌ كاربكات و پێداگری‌ له‌سه‌ربه‌خۆی بكات و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ده‌بێ له‌پێش هه‌ر لایه‌ن و ده‌وڵه‌تێكی تره‌وه‌ له‌گه‌ڵ عێراقیه‌كان دایه‌لۆگ بكات و له‌وه‌شدا بین درێژ بێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ قه‌ناعه‌تیان پێبهێنێت كه‌ سه‌ربه‌خۆبوونی كوردستان و بوونی به‌ ده‌وڵه‌ت  له‌ پاڵ ده‌وڵه‌تی عێراقدا له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ هه‌ردوولایه‌و ده‌بێته‌ سه‌رچاوه‌ی‌ هێزو نزیكی له‌ نێوان كوردو عه‌ره‌بدا. 

دیاره‌ ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تی عێراقی رازیبێت به‌وه‌ی‌ كه‌ كورد ده‌وڵه‌تی خۆی‌ درووست بكات، ئیتر كورد مه‌ترسی ئه‌وه‌ی‌ نابێت كه‌ ده‌وڵه‌تانی ده‌وروبه‌رو دنیایش سه‌ربه‌خۆیی ئه‌م ره‌تبكه‌نه‌وه‌. بۆیه‌ هه‌لی گه‌وره‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كورد له‌ دوای‌ داعش به‌م ئاراسته‌یه‌ كاربكات و بێگومان ئه‌گه‌ر به‌رنامه‌یه‌كی له‌مجۆره‌ی‌ هه‌بێت و هه‌وڵ بۆ جێبه‌جێكردنی بدات و خۆی‌ له‌ كێشه‌كانی نێوان شیعه‌و سوونه‌ نه‌ئاڵێنێت و هه‌وڵبدات سوود له‌ ململانێكانی ناوچه‌كه‌ به‌ تایبه‌تی ململانێی میحوه‌ری‌ توركی سوونه‌ له‌گه‌ڵ ئێران شیعه‌ وه‌ربگرێت و خۆیشی نه‌خاته‌ رووبه‌ڕ,بوونه‌وه‌وه‌ له‌گه‌ڵ هیچ كام له‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ به‌هێزه‌ كه‌ ته‌نانه‌ت ئه‌مه‌ریكاش موغازه‌له‌ی‌ هه‌ردووكیان ده‌كات.

ئێمه‌ ئه‌زانین كه‌ داوی‌ داعش عه‌قڵی داعشی‌و فیكری‌ داعشی كۆتایی نایه‌ت، به‌ڵام بۆ كورد گرنگه‌ ناوماڵی خۆی‌ رێكبخات‌و كێشه‌ ناوخۆییه‌كانی چ كێشه‌ی‌ سیاسی بێت یان كێشه‌ی‌ دارایی‌و ژیانی خه‌ڵك، چاره‌سه‌ر بكات، چونكه‌ ئه‌گه‌ر ناوماڵی كورد رێكخراو نه‌بێت‌و كورد یه‌كده‌نگ نه‌بێت‌و ژیانی خه‌ڵك به‌باشی به‌ڕێوه‌نه‌چێت، كێشه‌ی‌ ئابووری‌‌و موچه‌ چاره‌سه‌ر نه‌كرێت، ئه‌وا زه‌مینه‌ی‌ ناوخۆ بۆ هیچ بڕیارێك ئاماده‌و له‌بار نابێت، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر بارودۆخی ناوخۆو ناوماڵی كورد به‌م شێوه‌ شێواو لێكترازاوه‌ بمێنێته‌وه‌، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر داعشیش ته‌واو بێت‌و هه‌لی زۆر باشیش له‌به‌رده‌ستدا بێت ئه‌وا هێشتا كورد ناتوانێت هه‌نگاوی‌ جیدی‌ به‌ره‌و ئاینده‌ بنێت. كه‌واته‌ ئه‌وه‌ی‌ زه‌مانه‌تی مانه‌وه‌و هه‌نگاونانی به‌ره‌وپێشه‌وه‌ی‌ كورد ده‌كات به‌ ئاراسته‌ی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌و ده‌وڵه‌ت، رێكخستنی ناوماڵی كوردو چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ ناوخۆییه‌كانه‌ له‌ هه‌موو ئاسته‌كاندا.

 ئه‌گه‌ر كورد ناوماڵی خۆی‌ رێكنه‌خات پێموایه‌ له‌ دوای‌ داعش بارودۆخی له‌مه‌ی‌ ئێستا خراپتر ده‌بێت چونكه‌ ئێستا ترس له‌ داعش جۆرێك له‌ بێده‌نگی و قبوڵكردنی ئه‌مری‌ واقیعی له‌لای‌ جه‌ماوه‌ری‌ خه‌ڵكی كوردستان درووستكردووه‌، به‌لاَم ئه‌سته‌مه‌ دوای‌ داعش خه‌ڵك به‌و بێده‌نگیه‌ بمێنێته‌وه‌. ئه‌ویش له‌سه‌ر دوو ئاست. یه‌كه‌م له‌سه‌ر ئاستی خراپی باری‌ ژیانی، خه‌ڵك ده‌شێ به‌ده‌نگ بێت. دووه‌م ماوه‌ی‌ چه‌ند ساڵێكه‌ سه‌ركردایه‌تی سیاسی كوردی‌ و به‌ تایبه‌تیش سه‌ركردایه‌تی پارتی باسی سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌ت ده‌كات، ئه‌گه‌ر له‌ دوای‌ داعش سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تی كوردی‌ نه‌بێته‌ ئه‌مری‌ واقیع‌و جه‌ماوه‌ر نه‌یبینێت، ده‌بێته‌هۆی‌ روخاندنی متمانه‌ی‌ جه‌ماوه‌ر به‌سه‌ركردایه‌تی كوردو به‌تایبه‌تیش سه‌ركردایه‌تی پارتی‌و له‌وه‌ش تایبه‌تتر ده‌شێ جه‌ماوه‌ر به‌ته‌واوی‌ له‌بانگه‌شه‌كردنه‌كانی به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی بۆ سه‌ربه‌خۆیی‌و ده‌وڵه‌تی كوردی‌ بێئومێد ببێت. بۆیه‌ ئه‌وه‌ی‌ گرنگه‌ له‌ئێستاوه‌ تا كۆتاییهاتنی داعش كاركردنه‌ به‌دوو ئاراسته‌.

 یه‌كه‌میان داڕشتنی به‌رنامه‌ی‌ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان‌و ده‌وڵه‌تی كوردی‌. دووه‌م رێكخستنی ناوماڵی كوردو ئاماده‌كردنی زه‌مینه‌ی‌ یه‌كێتی‌و یه‌كبوونی كوردی‌ كه‌ئه‌وه‌ش له‌ئێستادا به‌حوكمی ئه‌وه‌ی‌ كه‌هه‌موو بڕیارێك له‌هه‌رێمی كوردستاندا له‌ده‌ستی پارتیدایه‌ بۆیه‌ ده‌بێ هه‌ر پارتی زه‌مینه‌سازی‌ بۆ رێكخستنی ناوماڵی كوردی‌ بكات‌و هه‌ر ئه‌ویش به‌جیدی‌ هه‌نگاوی‌ به‌كرده‌وه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی ناوخۆ بنێت. ئه‌گه‌ر ئه‌م هه‌نگاوانه‌ نه‌نرێن ئه‌وا قۆناغی دوای‌ داعشی كورد هیچ له‌قۆناغی پێش داعش باشتر نابێت، دیاره‌ هه‌موو كوردێكی دڵسۆزیش ئاواته‌خوازی‌ ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ وه‌كو نه‌ته‌وه‌ ئه‌م قۆناغه‌ شلۆقه‌ به‌جێبهێڵین‌و بگوازینه‌وه‌ بۆ قۆناغی سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌ت و سه‌قامگیری‌ هه‌میشه‌یی و دڵنیاكه‌ر.         
       

 

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP