عێراق له‌ لێواری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌دا

دانا مەنمی - 9-10-2017 - 3363 جار خوێندراوەتەوە

کۆتایی جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ئیمۆراتۆریه‌رتی عوسمانی و سه‌رکه‌وتنی هه‌ردوو وڵاتی ئیگلیز و فه‌ره‌نسا له‌ جه‌نگ هه‌موو ئه‌م وڵاتانه‌ی ئه‌مرۆی رۆژه‌هه‌ڵاتی لێکه‌وته‌وه‌، به‌ڵام وڵاتانێکی خاوه‌ن سنوورێکی ده‌ستکرد که‌ زۆر له‌ میله‌تانی جیهان به‌ زه‌بری چه‌ک و بێ ئاره‌ززوی خزێنرانه‌ ناو ئه‌و سنوورانه‌، عیراق ێه‌کێک بوو له‌و وڵاتانه‌ی که‌ بێ پرسینه‌وه‌ له‌ پێکهاته‌کانی که‌ کورد به‌شێکه‌ لێ وه‌ ته‌نها له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندیه ئابورێکانی براوه‌کانی جه‌نگ سنوورێکی بۆ دیاریکراو ئه‌م وڵاته‌ی ئه‌مرۆی لێ که‌وته‌وه، ئه‌و وڵاتانه‌ی سنووری سیاسی ده‌سکردیان بۆ کێشرا‌ نموونه‌یان زۆره‌و لێره‌ ته‌نها چه‌ند ێکێکیان وه‌ک نموونه‌ دێنینه‌وه‌. عیراق، تورکیا، ئێران،ئه‌سیوبیای کۆن، هندستان، ئه‌فغانستان، یوگسلافیای کۆن، به‌نگلادیش، سریلانکا، هتد. هه‌ندێ له‌و وڵاته‌ درووستکراوانه‌ی پاش جه‌نگن. عیراقی تازه‌ بۆ ئارامکردنی ره‌وشی سیاسی و ئه‌منی وه‌ پاراستنی سنوره‌ ده‌ستکرده‌که‌ی وه‌ک زۆربه‌ی وڵاتانی تری کۆڵۆنی ئینگلیز و فه‌ره‌نسا ده‌سه‌ڵاته‌ سیاسی و سه‌ربازێکه‌ی درایه‌ ده‌ست ێكی له‌ پێکهاته‌ که‌مه‌نه‌ته‌وێکانی که‌ ئه‌ویش عه‌ره‌بی سونه‌ بوون.

هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای درووستکردنی عیراق ئینگلیز هه‌رچی ئه‌فسه‌ری گه‌وره‌ی سووپای ئه‌م وڵاته‌ هه‌بوو ته‌نها له‌ عه‌ره‌بی سونه‌ پێکهێنا، ئه‌گه‌ر تاکه‌ تاکه‌ ئه‌فسه‌ری سه‌ر به‌ پێکهاته‌کانی تری ناو عیراقی تیابوایه‌ ئه‌وا یان پیاوی ئیگلیز بوون یان لایه‌نگیری ده‌سه‌ڵاتدارانی عه‌ره‌بی سونه بوون‌. بێچگه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌ سه‌ربازی و سیاسێکه‌ هه‌رچی دامووده‌زگا ئه‌منی و ئیستخبارتێکه‌ی عیراق هه‌بوو‌ سنوردارکرا بوو بۆ عه‌ره‌بی سونه‌و رێگاش له‌ کورد و شیعه‌ گیڕابوو بۆ هاته‌ن ژووره‌وه‌ بۆ ناو ئه‌و دامووده‌زگانه‌‌. بۆ نموونه‌ هیچ که‌سێکی تر بێجگه‌ له‌ عه‌ره‌بی سونه‌ رێگای خۆێندنی له‌ زانکۆ سه‌ربازی و ئه‌منێکانی عیراق پێنادراو هه‌رچی ده‌سه‌ڵاته‌ سیاسیه‌ هه‌ستدارو گرنگه‌کان هه‌بوون هه‌میشه‌ له‌ده‌ست ئه‌و که‌سانه‌ بوون که‌ خه‌ڵکی‌ سێگۆشه‌ سونێکه‌وه‌ بوون. هه‌ر هه‌ره‌شه‌ێک بۆ ده‌سه‌ڵاته‌ عه‌ره‌بێکه‌ی سونه‌ دژایه‌تێکی زۆری ده‌کرا له‌ لایه‌ن ئیگلیز و هێزه‌ سه‌ربازێ و سیاسێکه‌ی وه‌ ئیگلیز ده‌بووه‌ لایه‌نێکی ئه‌و شه‌ره‌و ئه‌و هه‌ره‌شانه‌ی له‌ناوده‌برد. کورد و عه‌ره‌بی شیعه‌که‌ زۆرینه‌ی پێکهاته‌ی خه‌ڵکی عیراقیان پێکده‌هێنا به‌ هیچ جۆرێک رێگای نزیکبوونه‌وه‌ له‌ ده‌سه‌ڵات یان ده‌سته‌گرتن به‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتیان پێنادرا. ئه‌گه‌ر کورد یان شیعه‌ له‌و دامووده‌زگا گرنگانه‌ی عیراق نزیکه‌وتنایه‌ یان داوای به‌شداریان تیا بکردایه‌ ئه‌وا به‌ هه‌زراو یه‌ک تومه‌ت و پروپاگه‌نده‌ دژایه‌تی ده‌کران و له‌ناوده‌بران. دیاره‌ هێزه‌ ناسیونالیسته‌ عه‌ره‌بێکانی سوونه‌ له‌ پاڵ ئه‌و هاوکاری سه‌ربازی، سیاسی وه‌ ئابوریه‌ی وڵاتی ئیگلز ده‌یخسته‌ ژێر ده‌ستیان خۆشیان رۆڵێکی گرنگیان له‌ پاراستنی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ بینی، وڵاته‌ ناسیونالیسته‌ عه‌ره‌بێکان و وڵاتانی ده‌وروپشتیش هه‌موو جۆره‌ هاکاری ئه‌و رژێمه‌ کۆنانه‌ی عه‌ره‌بی سونه‌یان ده‌کرد.

له‌ هه‌شتا ساڵی رابردوی عیراق کورد و شیعه‌ بێجگه‌ له‌وه‌ی که‌ له‌ هه‌موو ده‌سه‌ڵاتێک په‌راوێز کرابوون، هه‌موو جۆره‌ سیاسه‌تێکی ره‌گه‌زپه‌رستی و نامرۆڤایه‌تیان به‌رامبه‌ر به‌کارده‌هێنرا. ‌نموونه‌ی ئه‌و مالوێرانیانه‌ی که‌ به‌سه‌ر ئه‌م دوو پێکهاته‌ی عیراق هاتوه‌ یه‌کجار زۆرو ئاشکران بۆیه‌ پێویست ناکات لێره‌ دوباره‌ باسیان بکه‌ین. تاکو رووخانی به‌عس و سه‌روژێرکردنی هه‌موو دامووده‌زگاکانی کورد و شیعه‌ به‌ هیچ جۆرێک رێگایکیان پێنادرا بۆ هاتنه‌ پێشه‌وه‌و به‌شداریکردن له‌ به‌رێوه‌بردنی عیراق. له‌ناوبردنی هه‌موو دامووده‌زگاکانی ده‌وڵه‌تی عیراق له‌ لایه‌ن ئه‌مریکاوه‌ (پۆڵ بریمه‌ر) ناکرێت وه‌ک هه‌ڵه‌ێکی سیاسی ئه‌مریکی له‌ قه‌ڵه‌م بدرێت وه‌ک هه‌ندێک لایه‌ن باسی لێوه‌ ده‌که‌ن، به‌ڵکو وه‌رچه‌رخانێکی بنه‌ره‌تی بوو له دوارۆژی‌ عیراق و پێکهێنانی وڵاتێکی تازه‌ی بێ وێنه‌ له‌ ناوچه‌که‌. ئه‌مریکا وه‌ک تاکه‌ زلهێزێکی جیهانی راسته‌ پێویستی به‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ چاڵه‌ نه‌وتێکانی جیهان بخاته‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی خۆی به‌ڵام دابینکردنو کرینشی کارێکی وا قورس نیه‌ بۆی.

وڵاتانی نه‌وتی بۆ وه‌ده‌ستهێنانی سه‌رمایه‌ ناچارن ئه‌و نه‌وته‌ به‌ وڵاتێکی خاوه‌ن سه‌رمایه‌ی وه‌ک ئه‌مریکا بفرۆشن جونکه‌‌ ئه‌مریکا نه‌ک ته‌نها هێزێکی سه‌ربازی جیهانیه‌ به‌ڵکو گه‌وره‌ترین هێزی ئابوریه‌و کرینی نه‌وت به‌ مه‌رجه‌کانی خودی ئه‌مریکا کارێکی زۆر ئاسانه‌. وڵاتانی نه‌وتداری رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست بێجگه‌ له‌ په‌یوه‌ندیه‌ بازرگانی و ئابوریه‌ بێ سنورێکانیان له‌گه‌ڵ ئه‌مریکا گه‌وره‌ترین پایگای سه‌ربازی ئه‌مریکاشیان تیایه‌. وڵاتانی نه‌وتی وه‌ک عومان، قه‌ته‌ر، کوێت، عه‌ره‌بستانی سعودی، ئیمارات، ئازربایجان وه‌ زۆر له‌ وڵاتانی تری ناوچه‌که‌ی وه‌ک ئوردن، میسر، ئیسرائیل، تورکیا، ئه‌مانه‌ هه‌موویان پایگاو هێزی سه‌ربازی ئه‌مریکیان تیایه‌ بۆیه‌ رووخانی به‌عس ته‌نها له‌ پێناو کردنه‌وه‌ی پایگاێکی سه‌ربازی ئه‌مریکی له‌م وڵاته‌ له‌‌ راستیه‌وه‌ زۆر دووره‌. وڵاتانی ناوبراو ساڵانه‌ هاوکارێ ئابوری گه‌وره‌ له‌ ئه‌مریکا وه‌رده‌گرن بۆ گه‌شه‌کردنی ئابوریان وه‌ ئه‌مریکا بۆ ناچارکردنیان به‌ هه‌ندێ مه‌رجی خۆی پێویستی به‌ عیراق نه‌بوو که‌ ببێته‌ پاێگاێکی تری هێزه‌کانی له‌ ناوچه‌که‌.

پاش هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی یه‌کێتی سۆڤێت، تاکه‌ هه‌ره‌شه‌ێک بۆی ئه‌مریکا مابوه‌وه‌ ئه‌و ته‌وژمه‌ ئیسلامیه‌ی جیهانی ئیسلام بوو که‌ رۆژ به‌ رۆژ له‌ په‌ره‌سه‌ندندابوو. راسته‌ ئه‌مریکا خۆی ده‌ستێکی له‌و گه‌شه‌کردن و به‌هێزبوونی ئه‌و ته‌وژمه‌ ئیسلامیه‌ هه‌بوو ئه‌ویش له‌ کاتی هاوکاریکردنیان دژ هه‌ره‌شه‌کانی سۆڤێت له‌ ئه‌فغانستان، به‌ڵام قۆزانه‌وه‌ی هه‌موو کێشه‌ ئابوری، سیاسی وه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌ که‌ڵه‌که‌بۆکانی جیهانی عه‌ره‌ب له‌لایه‌ن هێزه‌ ئیسلامێکانه‌وه که‌ گوایه‌ سه‌رچاوه‌که‌ی ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ رۆژئاواو ئه‌مریکا‌، توانی لایه‌نگیرێکی زۆر بۆ ئه‌و هێز و لایه‌نه‌ ئیسلامیانه‌ په‌یدا بکات. ئه‌م ته‌وژم و په‌ره‌سه‌ندنه‌ی هێزه‌ ئیسلامیانه‌ زۆر له‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی جیهانی ئیسلامی ناچارکرد که‌ گۆرانکاری به‌سه‌ر هه‌ندێ له‌ هه‌ڵوێسته‌کانیان بکه‌ن ئه‌ویش به‌ ره‌خنه‌گرتن له‌ هه‌ندێ له‌ سیاسه‌ته‌کانی ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌که‌. ئه‌م ره‌خنه‌گرتن و هه‌ڵوێست گۆرینه‌ له‌به‌ر سیاسه‌ته‌کانی ئه‌مریکا نه‌بوو، به‌ڵکو بۆ دامرکاندنه‌وه‌و دوورخستنه‌وه‌ی توومه‌ته‌کانی جیهانی ئیسلام بوو دژ به‌ ده‌سه‌ڵاته‌کانیان. چاره‌سه‌رنه‌کردنی کێشه‌ی نێوان ئیسرائیل و فه‌له‌ستینێکان هۆێکی تری ئه‌و لایه‌نگیری، گه‌شه‌سه‌ندن وه‌ په‌ره‌سه‌ندنه‌ی هێزه‌ ئیسلامێکان بوو که‌ گوایه‌ ئه‌مریکاو رۆژئاوا کوێرانه‌ و بێ هیچ ئاوردانه‌وه‌ێک له‌ خه‌ڵکی فه‌له‌ستین و میله‌تانی ناوچه‌که‌ هه‌ماهه‌نگی و هاوکاری ته‌واوی ئیسرائیل و ده‌سه‌ڵاته‌ سیاسێکه‌ی‌ ده‌که‌ن.

په‌لاماردانه‌ تیروریستێکه‌ی 11 سیپته‌مبه‌ر که‌ به‌ گه‌وره‌تریین په‌لامار ناوده‌برێت له‌ مێژووی ئه‌مریکا به‌‌ وه‌رچه‌رخانێکی ته‌واوی سیاسه‌ته‌ی ئه‌م وڵاته‌ داده‌نرێت به‌رامبه‌ر رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست. تاکو 11 سیپته‌مبه‌ر هیج کام له‌ هێزه‌کانی جیهانی نه‌یتوانیبوو کارێکی له‌و جۆره‌ دژ به‌ ئه‌مریکا ئه‌نجام بده‌ن. جه‌نگی نێوان ژاپۆن و ئه‌مریکا، شه‌ری ساردی شه‌ست ساڵه‌ی نێوان ێه‌کێتی سۆڤێت و رۆژئاوا، جه‌نگی کۆریا، کێشه‌ی کوبا و جه‌نگه‌کانی ئه‌مریکای لاتیین که‌ ئه‌مریکا لایه‌نێکی سه‌ره‌کی بوو وه‌ هه‌موو کێشه‌ سه‌ربازی و سیاسێکانی تری جیهان که‌ ئه‌مریکا راسته‌وخۆ یان ناره‌سته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به‌ به‌شێکی ئه‌و کێشانه‌وه‌ هه‌بوو په‌لاماردانێکی له‌و جۆره‌ی 11 سیپتمبه‌ری لێنه‌که‌وته‌وه‌. هه‌موو ئه‌و جه‌نگ و کێشانه‌ی ئه‌مریکا توانرا گه‌ماروو وه‌ سنوردار بکرێت، به‌ڵام په‌لاماردانه‌که‌ی 11 سیپته‌مبه‌ر جیاواز بوو وه‌ده‌کرێت وه‌ک زه‌نگیێکی خه‌ته‌ر ناوبنرێت بۆ گوێزانه‌وه‌ی شه‌ر بۆ خاکی ئه‌مریکا که‌ زیاتر له‌ چوار سه‌د ساڵه‌ پارێزراوه‌.

ئه‌م رووداوه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌مریکای هێنایه‌ سه‌ر ئه‌و باوه‌ره‌ی که‌ ته‌نها رێگاێک بۆ به‌رنگاربوونه‌وه‌و دوورخسته‌نه‌وه‌ی مه‌ترسێکان ئه‌و به‌رنامه‌ سیاسیه‌یه‌ که‌ پاش نه‌مانی کۆمه‌نیست گیرایه‌ به‌ر له‌ جیهان. پێش هه‌ڵوه‌شانه‌وی ێه‌کێتی سۆڤێت و له‌ناوچوونی رژێمه‌ کۆمه‌نیسته‌کان رۆژئاواو ئه‌مریکا کاریان بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی سنوره‌کانی ئه‌م وڵاتانه‌ ده‌کرد، که‌ ئه‌نجامه‌که‌ی ئه‌و وڵاتانه‌ی لێکه‌وته‌وه‌ که‌ له‌ رابردوو به‌شێکی ێه‌کێتی سۆڤێت بوون. یوگسلافیای کۆن بوو به‌ چه‌ند وڵاتێک و چیوکسلوڤاکیاش بوو به‌ دوو ده‌وڵه‌تی جیا، هه‌رچی ئه‌ڵمانیای کۆمه‌نیست هه‌بوو له‌گه‌ڵ رۆژئاوا یه‌کی گرت و هه‌موو ئه‌وانی تر له‌ دنیای کۆمه‌نیسته‌وه‌ بوون به‌ به‌شێک له‌ جیهانی رۆژئاوا. هه‌ڵوه‌شاندنی وڵاتانی کۆمه‌نیستی نه‌ته‌وه‌ جیاواز بۆ چه‌ند وڵاتێک کۆنترۆڵکردنیانی ئاسانترکرد وه‌ به‌هۆی هه‌موو ئه‌و کێشه‌ ئابوریانه‌ی سیاسه‌تی کۆمه‌نیستی بۆی به‌جێ هێشتبوون ناچار بوون به‌ هه‌موو مه‌رجه‌کانی ئه‌مریکاو رۆژئاوا رازی بن وه‌ زۆریان خاکی وڵاته‌کانیان بۆ پایگاکانی سه‌ربازی ئه‌مریکاو ناتۆ کرده‌وه‌.

ئه‌مریکا پاش رووخانی به‌عس هه‌رچی دامووده‌زگاکانی عیراق هه‌یه‌ له‌ناو برد و ئه‌م وڵاته‌ی هێنایه‌وه‌ ساڵانی سه‌ره‌تای بیسته‌کان. ئه‌م هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی دامووده‌زگانه‌ی ئه‌م وڵاته‌، وه‌ به‌ تایبه‌ت سوپاو دامووده‌زگا ئه‌منێکانی، پاشان پێکهێنانی سیستێمێکی سیاسی که‌ ده‌سه‌ڵاته‌کان دابه‌ش ده‌کات له‌ نێوان هه‌رسێ پێکهاته‌ سه‌ره‌کێکه‌ی عیراق، کورد،شیعه‌ وه‌ سونه‌و ‌ ده‌کرێت وه‌ک سه‌ره‌تاێک بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی عیراق چاولێبکرێت.

زۆر له‌ چاودێرانی سیاسی باس له‌ دوارۆژێکی جیاواز ونادیار ده‌که‌ن بۆ ئه‌م وڵاته‌، به‌ڵام هه‌موو رووداوه‌ سیاسیه‌كانی ناو عیراق روو له‌ هه‌ڵوه‌شانه‌وێکی ئه‌م وڵاته‌ ده‌کات که‌ له‌وانه‌یه‌ سه‌ره‌تاکه‌ی به‌ شه‌رێکی ناوخۆ له‌ نیوان هه‌رسی پیكهاته‌كه‌ی كورد و شیعه‌و سونه‌ ده‌ست پیبكات ،به‌ ته‌نها كورد داوای سه‌ربه‌خۆی سیاسی ناكات به‌لكو سوننه‌كانیش خواست و مه‌یلی جیابونه‌وه‌یان له‌ عیراق هه‌یه‌ ، ئاخر به‌ دریژایی 100 سالی رابردوو هیچ كام له‌ پیكهاته‌ی كوردو شیعه‌و سوننه‌ خواستی راسته‌قینه‌یان نه‌بووه‌ بۆ پیكه‌وه‌ بوون و ژیان نه‌بوونی متمانه‌ له‌ نیوان كورد و عه‌ره‌ب به‌ هه‌ردوو پیكهاته‌ی سونه‌و شیعه‌وه‌ پاشان له‌ نیوان سونه‌و شیعه‌ش ئاماده‌گی نه‌بووه‌ .

ده‌نگدان له‌سه‌ر ده‌ستوور که‌ عیراق وڵاتێکی فیدرالی بێت وه‌ سوربوونی کورد و زۆرینه‌ی عه‌ره‌بی شیعه‌ بۆ ئه‌و سیستێمه‌ فیدرالیه‌، دژایه‌تیکردنی زۆرینه‌ی عه‌ره‌بی سوونه‌ به‌شیك له‌ وڵاتانی هه‌ریمی  دژ به‌ سیسته‌می فیدرالیزم  ئه‌و نائارامی و ململانێ نێوان سوونه‌ و شیعه‌ بۆ ده‌ستگرتن به‌سه‌ر دامووده‌زگا گرنگه‌کانی عیراق وه‌ پاشان ئه‌و هه‌موو کوشتاره‌ی رۆژانه‌ له‌ ناو شاره‌کانی ئه‌م وڵاته‌ ئه‌نجامده‌درێت له‌ پاشه‌رۆژ هه‌موو لایه‌نه‌کان ناچار ده‌کات که‌ دان به‌و دابه‌شبوون و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ تاڵه‌ی عیراق بنێن. تێکچوونی ره‌وشی ئه‌منی، ده‌ستێوه‌ردانی زۆر لایه‌ن له‌ کاروباری ناو عیراق و به‌رنامه‌ شاراوه‌کانی ئه‌مریکاو سیاسه‌ته‌کانی هه‌ر هه‌مووی روو له‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ عیراق به‌ره‌و هه‌ڵوه‌شان ده‌چێت، ئه‌گه‌رچی له‌ سه‌ره‌تا له‌سه‌ر بنه‌مای درووستکردنی هه‌رێمه‌‌ فیدرالێکان ئه‌نجامده‌درێت. مانه‌وه‌ی عیراق به‌م شێوه‌ی ئێستای، ئه‌زموونی تاڵی هه‌شتا ساڵی رابردووی عیراق و نه‌بوونی متمانه‌و توندوتیژی له‌ نێوان پێکهاته‌کانی ئه‌م وڵاته به‌رامبه‌ر به‌یه‌ک پاشان ئه‌و سیستێمه‌ تازه‌یه‌ی چه‌ند ساڵیکه‌ ئه‌مریکا نه‌خشه‌وه‌ بانگهێشی بۆ ده‌کات هه‌رهه‌موویان ئه‌وه‌ ده‌گه‌ێنن که‌ عیراق له‌ هه‌ڵه‌وشانه‌وه‌یه‌.

کورد که‌ خاکی به‌زه‌بری چه‌ک و بێ ئاره‌زووی خۆی لکێنرا به‌ عیراقه‌وه‌ ده‌بێت ئه‌و به‌رنامه‌ی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ خێراتر بکات و سیاسه‌ت و به‌رنامه‌کانی بۆ هه‌رچی زووته‌ری جێبه‌جێکردنی فیدرالی ناوچه‌ی بێت که‌ سه‌ره‌تاێکه‌ بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی عیراق و پێکهێنانی ده‌وڵه‌تێکی کوردی. له‌به‌ر ره‌وشی سیاسی و جوگرافی کوردستان هه‌میشه‌ کورد له‌ ژێر مه‌ترسی و هه‌ره‌شه‌ ده‌مێنێت ئه‌گه‌ر بێتوو وڵاتی عیراق هه‌ڵنه‌وه‌شیته‌وه‌. بوونی عیراقێکی فیدرالی به‌و جۆره‌ی لایه‌نه‌کانی تر دانیپێده‌نێن هیچ گه‌ره‌نتێک نیه‌ بۆ دوورخستنه‌وه‌ی هه‌ره‌شه‌و مه‌ترسێکانی سه‌ر کورد له‌ دوراۆژ، ئه‌و مافانه‌ی که‌ له‌ عیراقێکی فیدرالیش ده‌ستمان ده‌که‌وێت له‌وانه‌یه‌ به‌ به‌هێزبوونی پێکهاته‌کانی تری ناو عیراق و گۆرانکاریه‌ سیاسێکانی دوارۆژی ناوچه‌که‌ له‌ده‌ست بده‌ین.
 

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP