11ی سێپتەمبەر: دەرەتانی چەتەكانی ئابوریی نێودەوڵەتی

بەهرۆز جەعفەر - 12-09-2017 - 2527 جار خوێندراوەتەوە

"سەرلەبەیانی  ڕۆژی (11/9/2001)  لە نیۆرك، فڕۆكەیەك لای باكورەوە خۆی ئەكێشێت بینای بورجی بازرگانی جیهانی دا، دوای چەند خولەكێك فڕۆكەیەكی تر لەبەشی باشوری هەمان بورج ئەدات، ئینجا فڕۆكەی سێهەم خۆی ئەكێشێت بە بینای وەزارەتی بەرگریی ئەمریكا (پینتاگۆن) دا،فڕۆكەی چوارەمیش بەرلەوەی ئامانجەكەی بپێكێت،تێك ئەشكێنرێت . لەئەنجامدا (2973) كەس گیان لەدەست ئەدەن و،(24) كەسیش دیارنامێنێت، هەزاران كەسیش بریندار ئەبێت " ئەمە كۆی ڕووداوەكەیە، كە بیرمەندی ئەمریكی " نعۆم چۆمسكی" لە ناونیشانی كتێبەكەی دا پێی دەڵێت " 11ی سێپتەمبەر... تیرۆر دژی تیرۆر".. ئێمە لەم باسەماندا، خوێندنەوەیەك بۆ سیستەمی سەرمایەداریی و، ڕیشەو لێكەوتە ئابورییەكانی (11ی سێپتەمبەر) ئەكەین .

ئەگەر هێلێكی مێژوویی بۆ جیهانگیریی (عـولـمـە-Mondialisation) دیاری بكەین، ئەبێت بگەڕێینەوە بۆ كۆتاییەكانی سەدەی نۆزدە، كە پیشەسازیی لەخۆرئاوا دەقی گرت، شۆڕشی گەیاندن و تەكنەلۆژیای سەریهەڵدا. ئینجا لەچوارچێوەی  پرۆژەكە ی (جۆرج مارشاڵ) دا ئەمریكا (13) ملیاری بۆ ئاوەدانكردنەوەی ئەوروپای دوای دووجەنگە جیهانیەكە تەرخان كرد، مارشاڵ بوو بەناوێك  بۆ جیهانگیریی لەڕووی ئابورییەوە .دوایی تۆڕی ئینتەرنێت (World,Wide,web) (www) زامنكرا..هەلومەرجی سیاسیش وابو كە: جەنگی سارد كۆتایی پێهات،دیواری بەرلین ڕووخا. ئیتر لێرەوە  بە بەراورد بە پێش جەنگی سارد،جیۆپۆڵەتیك و پێگەی جوگرافی ئەو گرنگیەی نەما، لەجیاتی ئەوە چەمكی (بازاڕ) ڕۆڵەكە ئەبینێت، بەو هۆیەشەوە سەرەنجام: دامودەستگەكان ،بازاڕەكان ،زانكۆكان، ڕاگەیاندنەكان، هەمووی بەسترا بەمانگی دەستكردو ئینتەرنێتەوە .

پرسیار  كەوتە سەر چەمكی (دەوڵەت) و (ئەركەكەی)،لەوساوە لەبەرگی ئامرازەكانی جیهانگیریی و پۆست مۆدێرنیتیەدا، سێ جۆر چەتە مرۆڤایەتیان هەراسان كردووە (چەتەكانی دەریا،چەتە ئەلیكترۆنییەكان،چەتە ئابورییەكان) ..بەجۆرێك ئەو گورزانەی لەدوای جەنگی ساردەوە، لە ڕێگەی تەكنەلۆژیاوە بەردەوڵەتان ئەكەوێت،ترسناكترە لەو گورزانەی لە ڕێگەی دەیان مووشەكەوە بەریان بكەوێت،مەسەلەن : هەرخودی وەزارەتی بەرگریی ئەمریكا ساڵی (1995) ڕووبەڕووی (250000) هەزار هێرشی ئەلیكترونی بۆتەوە..لە (2011) دا (24000) هەزار مەلەف ی (پنتاگۆن) یان بەم ڕێگەیە دزیوە..ئاخۆ كاریگەریی ئەم ئیختراقكردنە بۆ وڵاتانی دواكەوتوو بەكاربەر چەند بێت؟!..هەرچی چەتە ئابورییەكانیشە،لەوە ترسناكتر،كە لەدوای دووەم جەنگی جیهانییەوە، وا (70) ساڵە بەسەركردایەتی ئەمریكا ئیش لەسەر كۆنترۆڵكردنی هەموو مرۆڤێكی گۆی زەوی ئەكەن .هۆكاری كوشتن و لەبرسا مردنی زیاد لە (900) ملیۆن مرۆڤن،لەگۆی زەویدا .
 
   یەكەم: چەتەكانی ئابوریی نێو-دەوڵەتی (Piracy of International Economy) 

چەتەكانی ئابوریی (قراصنە الاقتصاد) یان كۆربۆكراتیەكان- Corporatocracy) كەسانێكی شارەزاو پڕۆفیشناڵن،كە پارەو داهاتێكی بەرزیان هەیە،كاریان ئەوەیە لەهەموو جیهاندا  ملیارەها دۆلار بە فێڵ و غەشكردن بكێشنەوە،بەتوندی ئەم نوخبەیە گرێدراون بە بانكی دەولی و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و،دەستەی هاوكاری ئەمریكی و دەستگە نێودەوڵەتیەكانی ترەوە، هاوشێوەی خێزانێكی دەوڵەمەند دەستیان گرتووە بەسەر هەموو جومگەكانی سامانە سروشتییەكان لە گۆی زەوییدا،بۆ گەیشتن بەمەش : ڕاپۆرتی دارایی دروست ئەكەن،ساختەكاری لەهەڵبژاردنی وڵاتانی دیكەدا ئەكەن،ڕەشوە، هەڕەشەكردن، مەسەلەی ئارەزووبازی و جنسی...تاد.بەكارئەهێنن..بەهاوكاری موخابەراتی بەریتانی و ئەمریكی لەهەموو كووچەیەكی ئەم جیهانە پیاوی خۆیان دروستكردووە..
كۆربۆكراتیەكان،نوخبەیەكی ڕێویی ئاسان، موخابەراتی مەركەزیی ئەمریكی (CIA) پشتیان پێدەبەستێت ، بەشێوازی ئیمپراتۆریەتە كۆنەكان بەڵام لە ژێر ناوو بەرگی تازەو،سەردەمی جیهانگیرییدا، كڕۆكی كارەكەیان ئەوەیە،وڵاتانی  خاوەن سامانی سروشتی،یان لایەنگری بلۆكی شیوعییەت،بخەنە ژێر هاواری قەرزێكی  زۆرەوەو ئیفلیجی بكەن .سەرەتا قەرز ئەدەن بۆ گەشەپێدانی ژێرخانی ئابوریی و ،بونیادنانی وێستگەی بەرهەمهێنانی كارەباو،ڕێگاو،فڕۆكەخانەو،دروستكردنی ناوچەی پیشەسازیی گەورە، ئەم قەرزە سنوردارە، بەو مەرجەی دیزاین و بەڕێوەبردنی پرۆژەكان لەلایەن نوسینگەكانی ئەم كۆمپانیایانەوە بێت . دواتر وڵاتەكە ناتوانێت قەرزەكە بداتەوە،ڕەنگیشە لەلایەن سیستەمی دارایی جیهانییەوە كە هەر خۆیانن، نرخی نەوت لەناكاو داببەزێنن (دواتر دێینە سەرباسكردنی)..ئیدی مەرجی ئابوریی و سیاسیی سەخت بەسەریا ئەسەپێنن .بەمەش لەئاستی جیهانییدا دەوڵەمەندەكان تادێت سامانەكەیان زیاد ئەكات و،هەژارەكانیش هەژارییان پتر ئەبێت .

جۆن بیركنز (John Perkins)  لە كتێبی تیرۆركردنی ئابوریی- دانپیانانی چەتەیەك (Confessions of an Economic Hit Man) ،وەك چەتەیەك لەناو ئەم نوخبە ترسناكانەدا،نمونەی" ئیكوادۆر"  باس ئەكات، كە پاڵیان پێوە ناوە بۆ ئیفلاسبون ،لە تەنها (3) گرێبەستدا وایانلێكردووە ، ڕێژەی هەژاریی  (50%)  بۆ  (70%)  ی دانیشتوان بەرزبێتەوە، ڕێژەی بێكاری لە (15%)  بگاتە  (70%).. قەرزی گشتی لە (240) ملیۆن دۆلارەوە بۆ (16) ملیار بەرزبێتەوە . دەرەتانێكی وا كە ئیكوادۆر (50%) بودجەی ساڵانەی تەرخان بكات بۆ دانەوەی قەرزی دەرەكی . تەنها چارەسەریش كە بانكە نێو-دەوڵەتیەكان خستیانە بەردەم ئیكوادۆر، فرۆشتنی دارستانەكانی ئەمازۆن بو بە كۆمپانیاكانی پیترۆڵی ئەمریكا، كە نەوتێكی بێشوماری تیادایە،ئەو تیمە بانكیە ئەندازیاری تاكتیك بازی وایان لەتەكە،كە نەك هەر ژێرخانی وڵاتەكەیان چاك ناكەن ،بگرە ئەو هەموو تاڤگەو دیمەنە دڵفڕینەی ئەمازۆن و ناوچەكەیان وێرانكرد، سەدان هەزار مرۆڤیان برسیكرد،هەزارەها ئاژەڵ و گیانەوەر و ماسی یان لەناوبرد،بۆ هەر (100$) ێك لەنرخی نەوتی خاویش (75$) ی بۆ كۆمپانیا ئەمریكیەكان ئەبێت .

لەسێبەری ئەمانەدا،لە پشت هەر ووشەیەكی جوان و فێڵێكی  زمانەوانیەوە ، گەمەی دۆلار و ئابوریی بونی هەیە. بۆنمونە: لەساڵی (1980) بەدواوە جیهان گەیشتبووە لوتكەی بێتاقەتی و بەدەست گرفتی ئابورییەوە ناڵەی ئەهات،ئەمریكا بەرنامەی خۆراكی ئاشتی (Food for Peace) ڕاگەیاند، لەگەڵیدا ویلایەتە یەكگرتوەكان نرخی ئامێر و بەرهەمی كشتوكاڵی خۆی گرانكرد ..ئینجا دەستەواژەی ڕەونەقداری وەك: "پەیامی ئێمە،فەرمانڕەواییەكی باش و ئازادكردنی بازرگانی و،گەڕانەوەی مافە بەكاربراوەكانە"..!..ببینن: هەموو دەستەڵاتەكانی ئەم جیهانە لەسەر گەمەی زمان شەرعیەت وەرئەگرن ،باسی باشكردنی ژیانی خەڵكی هەژار ئەكەن، دواجاریش تا دێت  ژیانی هەژاران خراپتر ئەبێت !.

داتا ونمونەكانی ناو ئەم نوسینە،بێئەندازە ئەوەمان پێ نیشان ئەدەن "ئەمریكا،دەست لەهەر وڵاتێك وەربدات،ئابورییەكەی وێران ئەكات "لەپێش شەڕی كەنداو تا ئەمریكا دەستی وەرنەدابو، نرخی (1) دیناری عێراقی بەرانبەر (3$) ی  ئەمریكی بو،كە ئامریكا دەستی وەردایە شەڕەكە،نرخی دۆلار نزیكەی  (10) هێندەی نرخی دینار بەرزبۆیەوە .لەو پلانەی (CIA) ئەمریكی  بۆ ڕووخانی (موحەمەد موسەدەق) ی ئێران دای ڕشت لە (1953)،لەو كودەتایەی  دژی  سیلڤادۆر لیندی كرا،تا ڕووداوەكانی تشیلی و هێنانی دیكتاتۆر بۆ كۆماری مۆز،ئەمریكا لە ڕێگەی نوخبەیەكی مافیاو چەتەی ئابورییەوە كار بۆ هاوسەنگی و بەرزكردنەوەی بەهای دۆلاری خۆی  ئەكات، لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا،لەنمونەی كتێبەكەی (جون بیركنز) دیسان كتێبی (لعبە الامم) ی (مایڵز گۆبڵاند) هەیە،بەهەمان شێوە ناوبراو ئەفسەری دەستگای موخابەراتی ئەمریكابوە و،ئاگاداری هەموو ڕووداوەكانی نێوچەكە بووە،دانپیانانەكانی نوسیوە،لە پشتگیریی كردنی ئەمریكا بۆ كودەتا لە: ئێران،عێراق،ئەردەن، سوریا ...تاد . و دروستكردنی بەڵاو موسیبەت بۆیان . 

دووەم: فەنزەویلا نمونەیەكی زیندوو 

فەنزەویلا: وڵاتێكی ئیشتراكی دیموكراتی، ساڵی (2002) چوارەم گەورەترین دەوڵەت بو،بۆ هەناردەكردنی نەوت لەئاستی جیهاندا،لە ڕیزبەندی ئەو وڵاتانەی ئەمریكا بۆ هاوردەكردنی نەوت پشتی پێدەبەست پلەی سێهەم بو .كۆمپانیای "پیترۆڵی فەنزەویلی" یان دانا، كە (40000) چل هەزار كەس كاری تیائەكرد، فرۆشی نەوت ساڵانە (50) ملیار دۆلاربو،بە لە (80%) پشكی لە دەستكەوتی هەناردەكردنی نەوتدا هەبو،لەماوەی دوای جەنگی جیهانی دووەمەوە فەنزەویلا لە هەژارترین وڵاتی جیهانەوە خۆی گەیاندە ڕیزی دەوڵەمەندترین وڵاتی ئەمریكای لاتینی .وەختێك ساڵی (1973) ئۆپیك ڕایگەیاند،نرخی چووەتە ئاستێكی پێشبینی نەكراو، بودجەی فەنزەویلا (2) هێندەی خۆی زیادی كرد..ئێ ..ڕێوییەكانی (CIA) فرسەتیان لێ هێنا،بەناوی ئەوەی پرۆژەی پیشەسازیی گەورە بۆ فەنزەویلا دروست ئەكەن، ژێرخانەكەی بینا ئەكەن، بازاڕی كراوەو پڕ بەرهەمیان كەوتە دەست ..لە پڕ نرخی نەوت دابەزی !. فەنزەویلا نەیتوانی قەرزەكان بداتەوە، ئینجا خێرا لەگەڵیدا سندوقی دراوی نێودەوڵەتی (IMF) مەرجی شۆكهێنەری سەپاند بەسەر كاراكاس (پایتەختی فەنزەویلا)..كاردانەوەی هۆگۆ-شاڤێزی سەرۆكوەزیران بۆ ئەمە زۆر توند بو، فەوزەوییەكانیش (200) كەسیان لێ كوشتن..پیترۆڵ بوو بەو سەرابەی لە بیاباندا چاوەڕێی خۆشبەختیان لێ ئەكرد..سوودیان لێ نەبینی.تائەوەی لە نێوان (1978-2003) دا  بەرهەمی گشتی نێوخۆیی و نەتەوەیی (GDP) و (GNP) بەرێژەی (40%) دابەزی . 

سێهەم: بازاڕی ئازاد 
 ئەمریكا،بەپێی ویستی كۆمپانیاكانی خۆی ،جیهانی بۆ (3) ناوچەی ئابوریی جۆریی دابەشكرد:  (فەنزەویلاو مەكسیك و كەنداوی عەرەبی بۆ نەوت ، ئەمریكای ناوەڕاست و كاریبی بۆ هەرزانی دەستی كارو كۆكردنەوەی بەرهەم، چین بۆ بەكاربردن-استهلاك) .ئینجا لەگەڵیدا وڵاتە پیشەسازییە گەورەكان (G8)  و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی و بانكی دەولی و ڕێكخراوی بازرگانی جیهانی دنە دا، بۆ ئەوەی بەرەیەكی  هاوبەش دروست بكەن تا لەڕێگەیەوە فەرمانڕەوایەتی جیهانی بكەن،لەناو ئەمەشدا، ژمارەیەك لە پیاوە ڕاقییەكانی كار و نوخبەسەكی سیاسیی و قائیدەكانی ڕەئی یشیان لە وڵاتانی دواكەوتوو بەشداری پێكرد. ئەویش بەمەرجێك بەرگریی لە لیبراڵیزم بەمانا ئەمریكیەكەی بكەن. باوەڕی تەواویان بە (بازاڕی ئازاد !) هەبێت .ئەوەی سیستەمی ئەمریكی ئەیەوێت لە هەقیقەتدا بازرگانی ئازاد نییە،بەڵكو قۆرخكردنی ئایندەیە لەبەرژەوەندی ڕێكخراوە ئەمریكاییەكاندا،لەوەی ئازاد بن لەچوونە ناو بازاڕ و شتومەكەكان بەكاربهێنن و،تەكنەلۆژیا قۆرخ بكەن و...تاد .
لە كۆتایی جەنگی سارد (1989) دا (USA) ،لەڕێگەی كۆمپانیاكانی خۆیەوە،بەجیهانی ڕاگەیاند،كە چەك ئەفرۆشن،ئاستی فرۆشی چەك یان لە (12) ملیاری ساڵی (1989) ەوە گەیاند بە (40) ملیار لە (1991) ..بەشدارییان لەهەڵگیرساندنی دەیان جەنگی كاولكەردا كرد،چەندین گروپی تیرۆریستی یان بەكارهێنا،تا فرۆشی چەك بەرزبێتەوەو،پارە بكێشنەوە . ئەمریكا بە پلەی یەك دێت لە فرشتنی چەك دا،بازاڕی چەكی لەجیهاندا قۆرخكردووە بەڕێژەی (75%) .قەبارەی فرۆشتنی چەك لە نێوان (2010-2014) دا (23%) زیادی كردووە،كە تیایدا بەهۆی بەهاری عەرەبی و هاتنی داعشەوە (32%) ئەم چەكانە بۆ ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە .بە ئاشكرا بەرپرسانی ئەمریكا ئەوەیان نەشاردۆتەوە،كە خۆیان سەدام یان دروستكرد (دوایی سەدام گوتی: نیوەی ئیسرائیل ئەسوتێنم..پێیانگوت: ئەمە ئیشی تۆ نییە.) ئەلقاعیدەیان دروستكرد،دانیان بەوەشدا نا كە خۆیان داعش یان دروستكردووە .

 چوارەم:  11ی سێپتەمبەر سەرەتای كەوتنی دەمامكی سەرمایەدارییە 
بەپێی ئامارەكان لەساتەوەختەكانی ساڵی (2001) دا، ڕۆژانە (24000) هەزار كەس بەهۆی برسێتی ئەمرن .!. یانزەی سێپتمەمبەر بەرهەمی ململانێیەكی تەقلیدیی و سادە نەبو،پرسیارێك بو لەسەر هێزی ئابوریی ئەمریكا،ڕیشەكەی ئەچێتەوە سەر شەڕ لەپێناو ناسنامەو شارستانیەتدا .لە نەوەدەكان "فۆكۆیاما" ڕاستی نەكرد لەوەی كە گوتی" كەوتنی سۆشیالیزم و،سەركەوتنی سیستەمی سەرمایەداریی كۆتایی مێژووە".لای خۆیەوە جاڕی ئەوەیدا خۆرئاوا قوفڵی مێژووی دا و ،كتێبی "نهایە تاریخ" ی نووسی، بەبڕوای من پێش هەرشتێك (11ی سێپتەمبەر) وەڵامێك بوو بۆ فۆكۆیاما،بۆیە دواییش وتارێكی نوسی  بەناونیشانی " جا بۆ ڕای خۆم نەگۆڕم"..لەچاوپێكەوتنێكدا ئەیوت: مرۆڤ لەتەمەنی (30) ساڵیدا ئەو قسانە هەرئەكات .
 ئەو ڕۆژانەی ئەمریكا،ڕەشی پۆشی بو،تاوەرەكان ڕووخابون،پیرەمێردێكی ئەفغانی،لەوناوە هیچ ڕاچڵەكانێك بەخۆیەوە نابینێت،یەكێك لە نوخبە ئابوریزانەكان لێی ئەپرسێت: خەبەرت هەیە چی لە ئەمریكا ڕوویداوە ؟.ئەی لە تەلەفزیۆن نەتبینی ؟..نەخێر: ئێمە لە تەلەفزیۆنەوە شتەكان نابینین،ئەوە ئەبینین كە ئەمریكا بەتۆپ و دەبابەوە لە ناو زەوییەكانماندا دێت و ئەچێت .باخەكە هەنارەكەی خۆمم بیرئەكەوێتەوە كە ئەمریكا لە ئەفغانستان وێرانی كرد ..!.
ئەگەرچی چەند هەفتەیەك بەرلەوەی ئەلقاعیدە پەلاماری نیۆرك بدات،نیەتی ویلایەتە یەكگرتوەكان وابو، خێرا سنورێك بۆ شافێز دابنات،تا دەستەكەیان ئاشكرا نەكات،كە (11ی سێپتەمبەر) ڕوویدا،لەیەك كاتدا،ئەمریكا خۆی لەبەردەم (3) جەنگدا بینیەوە: (حوكمی وەحشگەرای تاڵیبان و حیكایەتی باخە هەنارەكەی پیرەمێردەكە، سەدام حوسەینی دیكتاتۆر و گومڕا،شافێز ێكی داخ نەكراو بە چزەی ئابوریی) ..
شافێز بە دیموكراتیەت و دەنگی خۆی هاتبووە سەر دەستەڵات،لەبەرئەوەی بەگژ تەڵە ئابورییەكانی ئەمریكادا چوویەوە،لەگەڵ (بووشی كوڕ) دا پەنجەیان لەیەكتر بادا،خێرا لەڕێگەی كۆمپانیای ئەمنی تایبەت و ،پێدانی ڕەشوە بە ئەفسەرەكانی سوپای فەنزەویلا،خەڵكیان دژی شافێز هاندا،كە قەیرانی دارایی  قووڵ ڕوویكردۆتەوە وڵاتەكەو،هەزاران كرێكار ڕژانە شەقام و،شافێزیان لابرد.هەمان ئەو سابونە بوو كە (سی ئای ئەی) لە ساڵی (1953) خستیە ژێر پێی موحەمەد موسەدەقی ئێران، كارەكە هیچ جیاوازیی نییە، دەریئەخات لە (60) ساڵی ڕابردوودا هیچ گۆڕانكارییەك لە سیاسەتی ئەمریكادا ڕووی نەداوە بۆ دەرەوەی خۆی .
 
             پێنجەم: جەنگی كۆمپانیا ئەمریكیەكان لە عێراق-2003
ئەمریكا ، (78) ملیار دۆلاری بۆ جەنگی عێراق سەرفكرد،نەتەوە یەكگرتوەكان لە ڕاپۆرتێكی دا ئەڵێت: "بە كەمتر لە نیوەی ئەو پارەیە،ئەمانتوانی زامنی ئاوی شیرین بۆ هەموو تاكێكی گۆی زەوی بكەین،تەندروستی و خوێندن و خزمەتگوزاری باشیان پێشكەش بكەین "..لەكاتێكدا لەكۆتایی (2003) دا قەرزەكانی سەر ئەمریكا خۆی (7) تریلیۆن دۆلار بو،هەموو هاوڵاتیەكی ئەمریكی (24$) قەرزاربو،لەبەرئەوەی (90%) بانكەكانی جیهان مامەڵە بە دۆلار ئەكەن،ئەبێت سیستەمی دارایی و چاپی ئەمریكی بەردەوام ئەم هاوسەنگیە بپارێزێت،ئەگەر دراوێكی تر هات و،جێگەی بە دۆلار لێژكرد،یان تەنانەت  ئەو دەوڵەتانەی قەرزیان لای ئەمریكایە (یابان و چین بەنمونە) داوای قەرزەكەیان بە دراوی تر كردەوە،ئەوا بارودۆخی جیهانی بەشێوەیەكی كارەساتبار كۆتایی دێت (سێبەری ئەم بلۆكبەندییە لەڕووی سیاسیەوە وەك ڕووناكی ڕۆژ دیارە) .
لەمانە كۆمیدی تر،ئەو سیاسیە عێراقیانەن كە دوای ڕووخانی سەدام دێن،لە (18ی ئەپریڵی 2003) نیۆرك تایمز ئەنوسێت " ویلایەتە یەكگرتوەكان ،بەچەند گرێبەستێكی گەورە لەگەڵ چەند كۆمپانیایەكی ئەمریكی عێراق بونیاد ئەنێنەوە ". لەو گوتارەدا جەخت ئەكاتەوە " ئیدارەی بووش كۆمەڵێك  كۆمپانیای لەسان فرانسیسكۆ ناردووە، لە پلانێكی بەرفراواندا گرێبەستی گەورە بكەن بۆ بیناكردنەوەی عێراق !.".. ئینجا نوسەر لە خوارووی وتارەكەشدا نوسیویەتی " عێراقییەكان،كارئەكەن لەگەڵ بانكی دەولی ! و سندوقی دراوی نێودەوڵەتی ! دا،كە ئەم دامەزراوانە لە ئەمریكادا نفوسێكی بەرفراوانیان هەیە."  ( نفوسی بەرفراوان !) ..باڵوێزخانەی ئەمریكا لەعێراق،لە ڕاپۆرتێكیدا ئاماژە ئەكات،كە چەند بەرپرسێكی عێراقی سامانەكەیان  (700) ملیار دۆلارە،كە (5) لەوانە كوردن ،(10) سەركردەی دیكەش پێكەوە سامانەكانیان لە (100) ملیار دۆلار نزیك ئەبێتەوە،!. لە (2005) دا (1) فڕۆكەی ئەمریكی (1) كاتژمێر لەسەر ئاسمانی عێراقی سوڕاوەتەوە (100) هەزار دۆلار كرێكەی بووە، كۆمپانیای ئەمریكی لە بەغدا بودجەی وەرگرتووە بۆ ئەوەی (1) یەك ملیۆن یەكەی نیشتەجێبون لە ماعەسكەر خالید و دەوروبەری دروست بكات، (1) یەكەی دروست نەكردووەو،پارەكەشی وەرگرتووە !.عێراق بۆ ئەمریكا تەنها نەوت نییە،بەڵكو ئاویشە،پێگە جوگرافیەكەیەتی،وڵاتێكە،سیاسیەكانی ئینتیمای نیشتمانییان نییە و، نغرۆ بووە ڕەشوەو پیسخۆریی و گەندەڵی و ... تاد .

               شەشەم : چۆن لەم ئیمپراتۆریەتە گەردونییە بڕوانین ؟. 
یەكەم: لە دوای ئەم نوسینەوە، دیدوبۆچونی هەموو كەسێك سەبارەت بە هەواڵەكان و میدیاو ڕیكلامەكان بگۆڕێت، بە ووردی نێوان دێڕەكانیش بخوێننەوە،دەنا بەخۆشت نازانی كە فریودراوی .تۆڕەكانی میدیا هەموو گرێدراون بە كۆمپانیاو بازرگانە ئەمریكیەكانەوە، بە جۆرێك كۆربۆركراتیەت هەموو مرۆڤێكی لە سەر زەویدا كۆت و بەند كردووە،دەستی گەیشتوەتە ئەقڵ و شێوازی بیركردنەوەشیان ..هەر لە ئەمریكا: تۆڕی (NBC) كۆمپانیای جەنەراڵ ئەلیكتریك General Electric  خاوەندارێتی ئەكات، تۆڕی (ABC) هی كۆمپانیای دیزنی Disney یە، (CBS) كۆمپانیای فیاكوم Viacom خاوەنیەتی . (CNN) یش بەشێكە لە كوتلەی ئەی ئۆ ئێڵ AOL Time Warner  ...وەهەروەها ئەوانی تریش . هیچ دەستگەیەكی ڕاگەیاندن نەماوە،مافیاو عەساباتی ئابوریی لە پشت نەبێت .واببینە تەنانەت لە كوێرە دێیەكیشدا پیاوی ئینگلیزو ئەمریكا یان پیاوی پیاوەكانیان هەیە .
دووەم: كوردوستان بەگشتی و، هەرێمی كوردوستان بەتایبەتی،لە سامانی سروشتی دا دەوڵەمەندن ، ڕێژەیەكی زۆر لەگەندەڵی تیایە،كۆمپانیایەكی زۆری ئەمریكی و بیانی تێدایە،گرێبەستەكانیشی نادیارن، بڕی (16) ملیاریش قەرزارە، ئێستا سەرقاڵە بەوەی (16) ملیار دۆلاری دیكە لە بانكی دەولی قەرز بكات !.رێژەی بێكاری بۆ هەرێمی كوردوستان كە تەنها (4) ملیۆنە،لە (12%) ی ساڵی (2012) ەوە بووە بە (40%) لە ساڵی (2015) دا،وەبەرهێنان لە (2015) دا بە ڕێژەی (90%) وەستاوە.. كەواتە هەموو نیشانەكانی ئەم نەخۆشییە ئیفلیجیە كوشندەی تیادایەو،كلكی خۆی لە تەپكەی ڕێوییەكانی سی ئای ئەی و چەتە ئابورییەكان ئەسوێت، وە (با) ی (بیسمیلا) شی لە كارە ترسناكەكە كردووە .ئەبێت خێرا ڕای گشتی ئەم باسە بوروژینن و،بەرپرسانی باڵای سیاسیی و ئابوریی لەم كارەساتە ئاگاداربكرێنەوە .
سێهەم: ئەمریكا وڵاتێكی قەرزارە،قەرزەكانی ژمارەی خەیاڵی و گەردونین،كە (16) تریلیۆن و (700) ملیار دۆلارە .لەسەردەمی سەرۆكایەتی "جیراڵد فۆرد"  (1975) ەوە هەر سەرۆكێك دێت،ئەویتر بە بەرپرسیار ئەزانێت و پرسەكەش بەچارەسەر نەكراوەیی ماوەتەوە،چەند بانكی گەورەی وەك (لیمان برازەر و میریاڵ لینج) هەڵوەشانەوە،ئەمریكا ئەوەندەی شەونخونی كرد بە دیار بیرە نەوتەكانی شەرقەوە،هێندە خەمی بودجەی وڵاتەكەی نەخوارد .لە (2013) دا بۆ یەكەمجار (700000) هەزار فەرمانبەر لەكۆشكی سپی داوای موچەیان ئەكرد،پارە نەبو تا بیاندرێتێ‌ .ئەبێت بە بەردەوامی مووچەی (2,5) دوو ملیۆن و نیو سەرباز بدات،ئەمانە بێجگە لەوەی ئابوریی چین بە ڕێژەی (6,2%) گەشەی كردووە،هی یابان (2,5%) گەشەی كردووە ..ڕەنگە یەكێك لە ڕێگاكانی ویلایەتە یەكگرتوەكان دووبارەكردنەوەی سیناریۆكانی پێشوتری بێت بەڵام بە ئەنجامی جیا،تا خۆی لەم قوڕ و چڵپاوە دەربهێنێت .
چوارەم: لەماوەی (4) مانگدا لە (2015) زیاتر لە (1) ملیۆن كەس لە باكوری ئەفریكاو وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامییەوە كۆچیان كردووە، كە ڕەنگە بەدرێژخایەن هاوتا لەگەڵ گرفتی قەرزەكانی ئەمریكادا، پرسیاری زۆر ئەكەوێتە سەر كەسێتی ئیمپراتۆریەتی گەردونی (ئەمریكا) و ،لەتۆڵەی ئەم دۆخەی بۆ مرۆڤایەتی هێناوە،گورزی دیكەی بەربكەوێت .

 بەهرۆز جەعفەر – سەرۆكی ئینستیتیوتی مێدیتریانە بۆ توێژینەوەی هەرێمایەتی
 

ئەم وتارە دەربڕی رای نوسەر خۆیەتی و خەندان لێی بەرپرسیار نییە

بابەتەکانی نوسەر

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP