بەپەلە

21 ساڵ لەمەوبەر ئۆجەلان لە پیلانێکی نێودەوڵەتیدا دەستگیرکرا

- 2/15/2020 9:25:00 AM 7961 جار خوێندراوەتەوە

خەندان-

21 ساڵ لەمەوبەر عەبدوڵا ئۆجەلان، رێبەرى پارتى کرێکارانى کوردستان (پەکەکە) بە پیلانێکی نێودەوڵەتی لەلایەن هەریەکە لە وڵاتانی ئەمریکا، بریتانیا، ئیسرائیل، یۆنان، فڕەنسا، هۆڵەندا، روسیا، ئەڵمانیا، کینیا و میسر لە نایروبی پایتەختی کینیا رفێندرا و تا ئێستاش لە دورگەری ئیمڕاڵی لە گۆشەگیرییەکی تونددایە.

عەبدوڵا عومەر عەبدوڵا، ناسراو بە عەبدوڵا ئۆجەلان، ساڵی 1949 لە خێزانێکی هەژاری گوندی ئامارای ناوچەی خەلفەتی رەحا (ئورفا) لە دایکبوە، لە قۆنا‌غی خوێندنی سەرەتاییەوە، بیری سیاسی و فکری لە دیدی ئەودا سەرهەڵدەدات، لە قۆناغی زانکۆدا بە تەواوی تێکەڵ بە کاری سیاسی دەبێت، کاتێکیش لە ئامەد فەرمانبەر دەبێت لە بەشی تاپۆ، تێڕوانینەکانی لە ئاست دەسەڵات، کۆمەڵگە، نەتەوە، ئابوریی و کولتوری فراوان دەبێ و دەکەوێتە ناکۆکییەوە لەگەڵیاندا.

ئۆجەلان ساڵی 1971 لە کۆلێژی زاستە سیاسییەکانی زانکۆی ئەنقەرە وەردەگیرێت و لەوێوە ئاشنای شۆڕشگێڕە چەپەکانی ئەوکاتی تورکیا دەبێت، دەست بە کاری رێکخراوەیی دەکات، هەر ئەوکات دەبێتە سەرۆکی کۆمەڵەی خوێنکارانی شۆڕشگێڕ و بەهۆی بەشداریکردنی لە خۆپیشاندانێکدا دژی گولەبارانکردنی شۆڕشگێڕە چەپەکان، ماوەی شەش مانگ زیندانی دەکرێت.

ساڵی 1973 ئۆجالان لەگەڵ چەند شۆڕشگێڕێکی چەپی کورد و تورک وەک کەمال پیر، محەمەد خەیری دورموش، حەقی قەرار، دوران کاڵکان، عەلی حەیدەر قەیتان، جەمیل بایک و مستەفا قەرەسو بە نهێنیی گروپێک بەناوی "ئاپۆچییەکان" پێکدەهێنن و رو لە کوردستان دەکەنەوە.

دامەزراندنی پەکەکە 

لە 27ی 11ی 1978 لە گوندی فیس-ی شارۆچکەی لیجەی ئامەد، کۆنگرەی دامەزراندنی پارتی کرێکارانی کوردستانیان گرێدا، ئەمە بوە سەرەتایەکی سەخت بەڵام ئامانجدار لە کایەی سیاسیی کورد دا.

پێش کودەتا خوێناوییەکەی ساڵی 1981ی تورکیا، ئۆجەلان تورکیا جێدەهێڵێت و سەرەتا دەچێتە سوریا، پاشان لە دۆڵی بیقاع لە نێوان سوریا و لوبنان یەکەمین ئەکادیمیای سیاسیی و سەربازیی دادەمەزرێنێت و ئەندامانی پارتەکەی بەشێوەیەکی سیستماتیک و پڕۆفیشناڵانە پەروەردە دەکات.

ساڵی 1984 پەکەکە قۆناغێکی دیکەی خەباتی سیاسی خۆی بردە پێشەوە و لە چیاکانەوە بڵێسەی خەباتی چەکداریی لە دژی دەوڵەتی تورک بەرپا کرد، فەرماندە مەعسوم کۆرکماز ناوسراو بە "عەگید" بوە قەڵەمبازی ئەو قۆناغە مێژوییە.


ئاگربەست و پیلانگێڕی دەوڵەتی تورک

لە ماوەی ساڵانی 1984 تا کۆتایی نەوەدەکان تێکۆشانی گەلی کورد لە باکوری کوردستاندا بڵاوبوەوە، لەپاڵ تێکۆشانی چەکدارییدا، درێژە بە خەباتی سیاسیی، کۆمەڵایەتی، کولتوری و فەرهەنگیی درا.

لەوکاتەدا زۆر هەوڵدرا کێشەی کورد لە چوارچێوەی ئاشتیی و دیموکراسیدا چارەسەر بکرێت، لەو پێناوەشدا ساڵی 1993 لەسەر داوای سەرکردەکانی تورکیا و نێوەندگیریی هەندێک لایەن، بۆ یەکەمجار ئۆجالان لە لوبنانەوە ئاگربەستی راگەیاند.

عەبدوڵا ئۆجەلان رێبەرى پەکەکە و دەوڵەتى تورکیا بە سەرۆکایەتى تورگوت ئۆزاڵ لە ساڵى 1993 بە نێوەندگیرى رێبەرى گەورەى کۆچکرد و مامجەلال، لە ئاگربەستێکى گەورەدابون بۆ چارەسەرکردنى پرسى کورد لە باکورى کوردستان، بەڵام بە کۆچی دوایی تورگوت ئۆزاڵ، سەرۆکی ئەوسای تورکیا تەواوى هەوڵەکان کۆتاییانهات و شەڕ و پێکدادان لەنێوان سوپاى تورکیا و پەکەکە دەستى پێکردەوە.

لە هەمان ساڵدا لە شاری چەولیک-ی باکوری کوردستان 33 سەربازی تورک کوژران، دواتر چاودێران کۆکبون لەسەر ئەوەی ئەو زنجیرە روداوانە پیلان بون بۆ تێکدانی ئاگربەست، ئۆجالانیش لە هەڵسەنگاندنی ئەو روداوانەدا هەمان بۆچونی هەبو.

لە ساڵی 1995 تا ساڵی 1998 دوجار پەکەکە ئاگربەستی تاکلایەنەی راگەیاند، بەڵام هەردوجارەکە تورکیا بە نەرێنی وەڵامی دەستپێشخەرییەکانی ئۆجەلان و پارتەکەی دایەوە، ساڵی 1996 لە دیمەشقی پایتەختی سوریا، لە نزیک شوێنی حەوانەی عەبدوڵا ئۆجەلان بارهەڵگرێکی بۆمبڕێژکراو تەقێندرایەوە کە دواتر باس لەوە دەکرا 500 کیلۆگرام تەقەمەنیی لێ بارکرابو.


دەستگیرکردنی ئۆجەلان

دوای مانگێک لە ئاگربەستی ساڵی 1998 کە لە رۆژی جیهانیی ئاشتیدا پەکەکە رایگەیاندبو، پیلانگێڕیی دژ بە ئۆجالان بەشێوەیەکی فراوان دەستپێکرد.

له‌ 1ی مانگی ئەیلولدا ساڵی 1998 رێبەری پەکەکە لەمیانی به‌شداریکردنی لە به‌رنامه‌یه‌کی تەلەفزیۆنی "MED TV" ئاگربەستی تاکلایەنەی لەگەڵ تورکیا راگەیاند،‌ ئەوەش له‌پێناو خۆشکردنی زه‌مینەی پێکهێنانی ئاشتی، بەڵام میدیا تورکیەکان بەشێوەیەکی سنوردار روماڵی راگەیاندنی ئاگربەستەکەی ئۆجالانیان کرد.

بە ماوه‌یه‌کی کەم لە راگه‌یاندنی ئاگربه‌ستەکەو لە 16ی مانگی ئەیلولدا، ئاتیلا ئاتەش فەرماندەی ئەوکاتەی هێزی زەمینیی تورکیا لە وتارێکدا لەسەر سنوری سوریا، هەڕەشەی لە دەسەڵاتدارانی دیمەشق کرد کە ئەگەر بێت و ئۆجەلان لەسەر خاکەکەیان دەرنەکەن، دەچن سوریا داگیردەکەن.

تورکیا بە پشتیوانیی ئەمریکا، ئیسرائیل و بریتانیا هەڕەشەکانی لەسەر سوریا توندتر کردەوە بۆ دەرکردنی ئۆجالان، لە گۆڕەپانی عەرەبیشدا لە رێگای میسرەوە فشار خرایەسەر سوریا بۆ دەکردنی ئۆجەلان، هەروەها ناتۆ و وڵاتانی ئەوروپاش بۆ ئەم مەبەستە لەهەوڵدا بون، سەرەنجام ئۆجەلان بڕیاری جێهێشتنی سوریای داو گەشتەکەی دەستیپێکرد.

لە مانگی 10ی ساڵی 1998 نەخشەی پیلانگێڕی دژ بە ئۆجەلان داڕێژرا و لەوێوە هەوڵەکان بۆ دەرکردنی ئۆجالان لە سوریا توندتر بونەوە.

جەمیل بایک، هاوسەرۆکی کەجەکە لە کتێبی مێژویەک لە ئاگردا باس لە دەرچونی ئۆجەلان لە سوریا دەکات و دەڵێت، پیلانگێڕییەکە وەها داڕێژرابو کە ئۆجەلان لە سوریا دەربچێت و بچێتە یۆنان، چونکە لە یۆنان هەندێ کەس هەبون هەم لە ئاستی حکومەت و هەمیش پەرلەمان، گوایە دۆستایەتییان لەگەڵ پەکەکە دەکرد، ئۆجەلان باوەڕی پێکردن و بەرەو یۆنان رۆیشت.

کاتێک ئۆجالان دەگاتە یۆنان، هەر لە فڕۆکەخانە پێی دەڵێن، پێویستە لێرە نەمێنیتەوە، ئۆجەلان ناچار دەبێت بچێتە روسیا، وڵاتانی پلانگێڕیش دەست بە گفتوگۆ دەکەن لەگەڵ روسیا و ئەویش رادەکێشنە ناو پیلانگێڕییەکە و کۆمەڵێک سازشی ئابوریی بۆ دەکەن، دواتر ئۆجەلان روسیا بەرەو رۆمای پایتەختی ئیتاڵیا بەجێدەهێڵێت، ئیتاڵیاش دەکەوێتە ژێر فشاری وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا و ئۆجەلان ناچار بە جێهێشتنی ئەوێش دەکەن و جارێکی دیکە ئۆجالان ناچار دەبێت بگەڕێتەوە روسیا.

لە روسیاوە جارێکیتر ئۆجەلان رەوانەی یۆنان دەکرێتەوە، لە یۆنانەوە هەمو رێگایەکیان لە ئۆجالان داخستبو، لە یۆنان بە ڕێبەری پەکەکە دەڵێن، "ئێمە تۆ دەبەینە هۆڵەندا"، بەڵام کاتێک فڕۆکەکە دەنیشێتەوە ڕوی لە نایرۆب-ی پایتەختی کینیا کردوە، لەوێدا ئۆجەلان لە ژێر پاراستنی کونسوڵخانەی یوناندا لە نایرۆبی دەمێنێتەوە، دواجار لە پیلانگێڕییەکدا لە 15ی شوباتی ساڵی 199 لە نایرۆبی رفێندرا و پاشان گواسترایەوە بۆ دورگەی ئیمراڵی تورکیاو زیندانی کرا و تا ئێستاش لەوێدا ماوەتەوە.

کێ لە دەستگیرکردنی ئۆجەلاندا بەشداربوە؟

جەمیل بایک لە کتێبی "مێژویەک لە ئاگر"دا باس لەو وڵاتانە دەکات کە بەشداربون لە پیلانگێڕییەکە و دەڵێت، هەریەک لە وڵاتانی ئەمریکا، بریتانیا، ئیسرائیل، یۆنان، فڕەنسا، هۆڵەندا، روسیا، ئەڵمانیا، کینیا و میسر، بەشداربون لە داڕشتنەوەی نەخشەی پیلانگێڕییەکە، بریتانیاش خاوەن بیرۆکەی پیلانگێڕییەکەبو هەروها ئەمریکا سەرپەرشتیی جێبەجێکردنی دەکرد.

له‌ به‌رگرینامه‌کانیدا که‌ له‌ زیندانی تاکه‌ که‌سی ئیمراڵی پێشکه‌شی دادگای کردوە، ئۆجەلان ئامانجه‌کانی ده‌وڵه‌تانی به‌شداربو لە پیلانگێڕییەکە دەخاتەڕو، دەڵێت، ئه‌مریکا که‌ تورکیا وه‌ک هاوپه‌یمانێکی ستراتیژی ده‌بینێت بۆ زیاتر وابه‌سته‌کردنی به‌خۆیه‌وه‌ ئه‌م هاوکارییه‌ی وه‌کو هه‌لێکی نایاب هه‌ڵسه‌نگاندوه‌.

باسی لەوەشکردوە، "ئه‌مریکا به‌ڕاده‌ستکردنه‌وه‌ی من سودمه‌ندبونی له ‌تورکیا و ‌چالاکییه‌کانی له رۆژهه‌ڵاتی ناوەڕاست و ئاسیای ناوەڕاست و به‌ڵکاندا گه‌یانده‌ لوتکه‌، هه‌مان تایبه‌تمه‌ندی بۆ ئینگلته‌را‌ش له‌جێی خۆیدایه‌، ئیسرائیلیش به‌ڕۆڵی خۆی له‌م روداوه‌دا، ئاستی گرنگی په‌یوه‌ندییه‌ ستراتیژییه‌که‌ی له‌گه‌ڵ‌ تورکیادا سه‌لماند، ڕۆڵی ئیسرائیل مێشکی پیلانگێڕییەکە بو".

لەبارەی بەشدارییکردنی یۆنانیش لە پیلانگێڕییەکەدا، ئۆجەلان دەڵێت، یۆنان پێش هه‌مو شتێک فه‌رمانی ئه‌مریکای به‌جێهێنا، که‌ له ‌راده‌به‌ده‌ر وابه‌سته‌یه‌تی دواتر له‌کێشه‌کانی قوبرس و ئیجه‌دا به‌ هاوکاری ئه‌مریکا، وه‌رگرتنی پاداشتێکی سه‌روزیاد ده‌گرێته‌ به‌رچاو.

نیشانەکردن :

#ئۆجەلان

Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP