بەپەلە

"لە دەستەڕاستی سەدر-ەوە بۆ ھەڵگەڕانەوە لێی" تەواوی ئەو نهێنیانەی خەزعەلی سەبارەت بە سەدر بۆ ئەمریكیەكانی دركاند

- 1/8/2020 8:28:00 PM 88579 جار خوێندراوەتەوە

خەندان-

هەمیشە دەركەوتنەكانی لەپشت موقتەدا سەدر-ەوە بو، بەڵام هەر كە لەلایەن هێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكاوە دەستبەسەركرا بێ یەك و دو سەرجەم زانیارییەكانی تایبەت بە سەركردەكەی پێشوی خۆی دركاند، بەڵكو زیاتر لەوەی ئەنجامدا.

"هیچ باوەڕێكی بنچینەیی نیە و تەنها لەپێناو پێگەی تایبەتیی خۆی كاردەكات، گرنگیش بە گەلی عێراق نادات"، قەیس خەزعەلی بەرپرسی عاسائیبی ئەهلی حەق بەمشێوەیە باسی موقتەداسەدر-ی كرد لەكاتێكدا لەنێوان ساڵانی 2007 بۆ 2008 لەژێر لیكۆڵینەوەی هێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكادا بو.

ناوەرۆكی لێكۆلینەوەكانی ئەمریكا كە بۆ ماوەی 10 ساڵ بە نهێنی مایەوە و پاش ئەو 10 ساڵە ئاشكرایانكردوە كە خەزعەلی هاوكاری لێكۆڵەرەكانی كردوە بۆ ئاشكراكردنی ئەو سەرچاوە داراییانەی پشتیوانی سوپای مەهدی سەر بە موقتەدا سەدر-یان كردوە و پێی راگەیاندون كە پەیوەندی لەگەل ئێران و قاسم سولەیمانی، فەرماندەی فەیلەقی قودسی سەر بە سوپای پاسدارانەوە هەیە، پێشی وتون بە مەبەستی سودی تایبەتی خۆی، ئەو وەزارەتانەی بەكارهێناوە كە خۆی سەرپەرشتی كردون.

هەر لەو لێكۆلینەوانەدا، خەزعەلی باسی ئەوەی كردوە، موقتەدا سەدر كە ئێستا رێبەری رەوتی سەدر-ە، ویستی ئەوەی هەبوە كۆنترۆڵی ئەو پارەیەی ئێران بكات كە بۆ میلیشیا چەكدارەكانی دەنێرێت لە مەیدانەكانی عێراق.

ئــێـــران و ســـەدر

 لەو لێكۆڵینەوە و لێپرسینەوانەدا كە لە رێكەوتی 5ی ئایاری 2007دا ئەنجامدراون، خەزعەلی رەتیكردوەتەوە زانیاری لەسەر دو كەس بدات، كە یەكێكیان ناوی ئەبو زەر-ە و ئەوی دیكە ناوی ئەبو سەلام-ە.

لە بەرامبەردا هاوكارییەكی زۆر رون و دیاری كردوە لە پێدانی تەواوی ئەو زانیاریانەی هەیەتی لەسەر موقتەدا سەدر و هەریەك لە عەباس كوفی و ئەحمەد شیبانی، كە هەردوكیان یاریدەدەری سەدر بون، زانیاریشی لەسەر ئەو ئێرانییانە داوە كە بە وتەی خەزعەلی "كار لەگەل میلیشیا عێراقییەكان دەكەن دژ بە عێراق".

ناوەڕۆكی لێكۆڵینەوەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكان كە لە ئێستادا ئاشكراكراون دەڵێت "سەرەڕای ئەوەی خەزعەلی دەستبەسەركراو ئەوەی پەسەندكردوە كە ئێران هاوكارییانە، بەڵام لە ئێستادا بە شێوەیەكی رون و دیار ئێرانییەكان رەتدەكاتەوە، دەستبەسەركراو بە تەواوی دژی موقتەدا سەدر-ە و دو دوژمنی هەیە كە بریتین لە: ئێران و موقتەدا سەدر".

بەڵگەیەكی دیكە كە رێكەوتی 20ی ئازاری 2007ی لەسەرە، خەزعەلی زانیاریی و وردەكاری تەواوی داوە لەسەر دەستپێكی دروستبونی گرژی و ئاڵۆزییەكان لە پەیوەندییەكانی موقتەدا سەدر لەگەڵ ئێرانییەكاندا".

خەزعەلی لەبەردەم ئەمریكییەكاندا  دانیناوە بەوەدا كە بۆ یەكەمینجار بە هاوڕێیەتی موقتەدا سەدر لە ساڵی 2003دا چونەتە ئێران و لەو سەردانییەدا بەرپرسانی رەوتی سەدریان لەگەڵدا بوە و ئەو سەركردانەش بریتیبون لە ئەحمەد شیبانی، موستەفا یەعقوبی و عەباس كوفی.

هەر لە دانپێدانانەكانیدا خەزعەلی رایگەیاندوە "ئەو سەردانییەیان بۆ ئێران لەسەر بانگهێشتی حكومەتی ئێران بوە و ئامانجیش لێی ئەوەبوە لە نزیكەوە موقتەدا سەدر و سەركردەكانی نوستگەی شەهید سەدر و فەرماندەكانی گروپی چەكداری سوپای مەههدی بناسن".

بەپێی دانپێدانانەكان، لە سەردانیەكەدا چاویان كەوتوە بە هەریەك لە هاشمی رەفسنجانی و مەحمود شاهرۆدی، سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەری و پێكەوە دۆسییەكانی عێراق و نەجەف و شیعەیان تاوتوێكردوە، دواتریش كۆبونەوەیەكی ئاشكرا و كراوەیان لەگەل عەلی خامنەیی، رابەری باڵای شۆڕشی ئێران ئەنجامداوە و چاویان بە قاسم سولەیمانی، فەرماندەی پێشوی فەیلەقی قودس و فەرماندەیەكی دیكە كەوتوە بەناوی حاجی یوسف، هەر لەو كاتەشدا بە شاندە عێراقییەكەیان راگەیاندوە سوپای پاسداران پێیخۆشە هاوكاری دارایی میلیشیاكانی سوپای مەهدی بكەن.

قەیس خەزعەلی وتویەتی "لەوكاتەدا موقتەدا سەدر پێشنیارەكەی ئێرانی پەسەندنەكردوە و رەتیشینەكردوەتەوە، دواتریش سەدر و هاوڕێكانی كۆبونەوەیەكیان لەگەڵ قاسم حائری، گەورەپیاوی ئایینی ئەنجامداوە و  پێگەوە سەبارەت بە گەڕانەوەی بۆ عیراق گفتوگۆیان ئەنجامداوە، بەڵام حائری پێی راگەیاندون ئەو ناتوانێت لەو كاتەدا بگەڕێتەوە و هۆكارەكەش دەگەڕێتەوە بۆ دۆخی تەندروستی و ئەمنی خۆی"، گەشتەكەی خەزعەلی و سەدر بۆ ئێران بۆ ماوەی 10 رۆژ بەردەوامی هەبوە و لەو گەشتەدا سەردانی ناوچە جیاوازەكانی ئێرانیان كردوە.

بەڵگەی لێكۆڵینەوەكان دەڵێن "پاش گەڕانەوەیان بۆ عێراق، سوپای پاسدارانی ئێران دەستیكردوە بە ناردنی پارە بۆ موقتەدا سەدر و چەكدارانی سوپای مەهدی و رێژەی ئەو پارەیەی مانگانە نێردراوە لەنێوان 750 هەزار بۆ یەك ملۆینا دۆلار-دا بوە و بە ئامانجی پشتگریكردنی چالاكییەكانیان بوە".

خەزعەلی وتویەتی موقتەدا سەدر زۆر دودڵ و نیگەران بوە لەوەی ئەو پارەیەی لەلایەن سوپای پاسدارانەوە رەوانەدەكرێت كاریگەری لەسەر سەربەخۆیی گروپی چەكداریی سوپای مەهدی دروستبكات، بەوهۆیەوە بە ئێرانەییەكانی راگەیاندوە "ئەو پارەیە لە پاسداران وەردەگرێت بەو مەرجەی ئێران و سوپای پاسداران دەستوەرنەدەنە كار و چالاكییەكانیان"، ئێرانیش ئەو داواكارییەی پەسەندكردوە و پەیوەندییەكانی نێوان سەدر و ئێران هەستیارانە بەردەوامبوە.

ئاماژەی بەوەشكردوە "پارە و هاریكارییەكانی سوپای پاسداران راستەوخۆ رادەستی موقتەدا سەدر دەكرا و هەر خۆی بڕیاریداوە ئەو پارانە بۆ چی و لە چیدا خەرجبكرێت"، هاوكات جەخت لەسەر ئەوەش دەكاتەوە تەنها نزیكەی لەسەدا 50ی ئەو پارەیە لە سوپای مەهدی و چالاكییەكانیدا خەرجكراوە، راپۆرتی لێكۆڵینەوەكانیش رونیاننەكردوەتەوە ئەو پارەیەی دیكە بۆ كوێ دەڕوات.


ســــەدر و پــــڕۆژەكـــــەی ئــــێـــــران

لە درێژەی دانپێدانانەكانیدا خەزعەلی وردەكاری پەیوەندییەكانی نێوان سەدر و ئێرانییەكانی خستوەتەڕو و ئاماژەی بەوەكردوە "ئێران پێی وابوە پرۆژەگەی داهاتویان لە عێراق بە شێوەیەكی بنەڕەتی پەیوەندی بە موقتەدا سەدر-ەوە هەیە".

"ئێران پێشتر چاوی لەسەر محەممەد باقر حەكیم بوە، بەڵام فەیلەقی بەدر هێندەی رەوتی سەدر بەهێزنین و ژمارەی لایەنگرانیان لە شەقام هێندە زۆر نیە كە بۆ ماوەیەكی درێژ هەژمونیان بمێنێتەوە"، خەزعەلی لە دانپێدانانەكانیدا وای وتوە.

وتوشیەتی "ئەندامانی رێكخراوی بەدر بەپێی تێپەڕبونی كات تێكەل بە دەسەڵات دەبن و دەچنە نێو دامەزراوەكانی دەوڵەتەوە، بەڵام سەدر توانای ئەوەی هەیە هەزاران چەكدار و جەنگاوەر دەستەبەربكات بۆ پشتگیریكردن لە دۆسیەی ئێرانی و پشتگیری سیاسی بۆ ئێرانییەكان و ئامانجەكانیان پەیدابكات".

لە بەڵگەنامەیەكی دیكەدا كە رێكەوتەكەی دەگەڕێتەوە بۆ 25ی ئازاری 2007، خەزعەلی سەبارەت بە گرێبەست و كارە هەماهەنگییە داراییەكانی موقتەدا سەدر و ئەندامانی رەوتەكەی كە لە حكومەت و پەرلەمانی عێراقدا كاردەكەن زانیاری دركاندوە.

لەو بەڵگەنامەیەدا لە زاری خەزعەلییەوە دەڵێت "كاتێك پاش هەڵبژاردنە گشتییەكانی ئەمدواییە سەدر چەند وەزارەتێكی بەدەستهێناوە، لەرێگەی ئەو وەزارەتانەی ئەندامانی رەوتەكە كۆنترۆڵیان كردوە، رێككەوتنی گەورە ئەنجامدراوە.

هەر لەوبارەیەوە باسی لەوەشكردوە "تەنانەت كاتێك ئەو رێككەوتنانە سودیشیان بۆ وەزارەتەكان نەبوبێت هەر ئەنجامدراون، ئامانجیش لەو كارە دەستكەوتنی پارە بوە بۆ ئەندامانی رەوتی سەدر و ئەو دەستكەوتەش بابەتی و تاكەكەسی بوە" جەختیشیكردوەتەوە "بەشێك لەو پارانە چونەتە نوسینگەی سەدر لە نەجەف".

رێكەوتی 20ی ئازاری 2007، لێكۆڵەران پرسیاریان لە خەزعەلی كردوە هۆكاری جیابونەوەی لە سوپای مەهدی چی بوە و ئایا هۆكارەكەی دارایی بوە و پەیوەندی بە خواستی خۆیەوە هەبوە بۆ وەرگرتنی پشتگیری راستەوخۆ لەگەڵ ئێران یاخود نا، لە وەڵامیشدا خەزعەلی وتویەتی "هۆكارەكانی سەرەتا لە جیابونەوە دارایی بوە، بەڵام كاتێك بە تەواوەتی دابڕاوە هۆكار ئایدیۆلۆجی بوە و پەیوەندی بە بیروبۆچونەوە هەبوە".

بە وتەی قەیس خەزعەلی "سەدر و میلیشیاكانی سەر بە سەدر پارەی زێدەتریان پێدەدرا بێجگە لەو پارانەی لە ئێرانەوە بۆیان رەوانەدەكرێت، ئەوەش لەرێگەی كاری نایاسایی و چالاكییەكانی ڕفاندن"، هاوكات خەزعەلی لەبارەی نوسینگەكانی موقتەدا سەدر و ئەو ناوچانەی ئەو و ئەندامانی سەر بە سوپای مەهدی لە نەجەف كۆبونەوەی گرنگی تێدا ئەنجامدەدەن زانیاری دركاندوە.


لە مانگی  نیسانی ساڵی 2018دا، ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا دەقی لێپێچینەوەكانی لەگەڵ قەیس خەزعەلی ئاشكراكرد و رۆژنامەی واڵستریت جۆرناڵ-ی ئەمریكیش یەكەمین پێگەی راگەیاندن بو كە لە مانگی ئابی هەمان ساڵدا بە وردی ناوەرۆكی دانپێدانانەكانی بڵاوكردەوە.

"میـــلیـــشـــیا ناڕەســــەنـــەكــــان"

شتێكی نامۆ نییە كە پەیوەندییەكانی نێوان موقتەدا سەدر و قەیس خەزعەلی، یاریدەدەر و هاوپەیمانی پێشوی گرژی و ئاڵۆزی تێبكەوێت.

لەوكاتەوەی خەزعەلی لەو رەوتە جیابوەتەوە، كە پێشتر بە بەردەوامی لە پشتی موقتەدا سەدر-ەوە دەردەكەوت، سەركردەكەی رەوتی سەدر بە شێوەیەكی توند دەستیكرد بە رەخنەگرتن لەو هێژە شیعە چەكدارانەی لە ئێرانەوە نزیكن، چەندین جاریش نازناوی "میلیشیا ناڕەسەنەكان"ی دواخستون، ئاماژەكانیش بۆ میلیشیاكانی عەسائیبی ئەهلی حەق بوە.

لە رێكەوتی كانونی یەكەمی ساڵی 2017دا خەزعەلی لەسەر شاشەی تەلڤزیۆن دەركەوت و بە شێوەیەكی گاڵتەئامێز باسی لە هەڵوێستەكانی موقتەدا سەدر كرد و وتی "بەڵێ ئێمە میلیشیای ناڕەسەنین، بەڵام ناڕەسەنییەكەمان لەگەڵ راستیدایە دژ بە نادروستییەكان".

 پێشتریش و لە رێكەوتی 5ی كانونی دوەمی 2012دا موقتەدا سەدر لە پێگەی ئەلیكترۆنی خۆی وەڵامی پرسیارێكیدایەوە سەبارەت بە دەنگۆی بەشداریكردنی عەسائیبی ئەهلی حەق لە حكومەتدا و نوسی "دەستی سەرجەمیان بە خوێنی عێراقییەكان سورە و پێویستە بەرپرسیاریەتەكەیان بخرێتە ئەستۆ و وەلابنرێن".

باڵی قەیس خەزعەلی ساڵی 2003 وەك گروپێك لە چەكدارانی سوپای مەهدی جیابوەوە، كە ئەو هێزە چەكدارییە لە لایەن موقتەدا سەدر-ی شیعیەوە رێبەری دەكرا و دژ بە هێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا بون.

هێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا لە ساڵی 2007دا بە گومانی ئەوەی لە هێرشكردنە سەر ناوەندێكی حكومی لە شاری كەربەلا رۆڵی هەبوە دەستگیركرا، كە لەو هێرشەدا پێنج سەربازی ئەمریكی كوژران.

لەدوای ئەوەی هێزەكانی ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا بەڵێنی ئەوەیان لە خەزعەلی وەرگرت كە هێزە میلیشیاكانی دەست لە چەكداری هەڵدەگرن، قەیس خەزعەلی لە ساڵی 2009دا رادەستی دەسەڵاتی عێراقی كرایەوە و پاش ماوەیەكی كورت و لەو ماوەیەدا كە نوری مالیكی، سەرۆك وەزیرانی عێراق بو خەزعەلی ئازادكرا.



Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP