ڕێگەچارە و بژاردەکانی عێراق و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەخاتەڕو
خەندان چاوپێکەوتنێکی سەرۆک بەرهەم لەگەڵ شەرق الاوسط بڵاودەکاتەوە

- 4/2/2019 10:31:00 PM 7263 جار خوێندراوەتەوە

خەندان-

دکتۆر بەرهەم ساڵح، سەرۆک کۆماری عێراق لە میانی چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ رۆژنامەی شەرق الاوسط رێگە چارە و بژاردەکانی عێراق و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەخاتەڕو.

شەرق الاوسط: كوردێك كە سەرۆكی عێراقە، لەكاتی بەشداریكردنیدا لە كۆنگره‌ی لوتكەی وڵاتانی عەرەبی هەستی بەچی كرد؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: ماوەیەك بەر لە ئێستا وڵاتانی عەرەبی پڕۆژەی دەوڵەتی نەتەوەییان پێشكەشكرد، عێراق وڵاتێكی تێكەڵە لە نەژاد و پێكهاتەی جۆراوجۆر لە عەرەب و كورد و توركمان و موسوڵمان و مەسیحی و ژمارەیەكی زۆر تایفەی تێدایە، لە شوێنە جیاوازەكانی ناوچەكەدا جیاوازی زۆر هەیە، دۆخی عەرەبی تەنها بە قوڵایی نەتەوەیی یاخود تایبه‌تمه‌ندی نەتەوەیی پێناسەناكرێت. من نوێنەرایەتی عێراق دەكەم كە بەشێكە لەو بنچینه‌ عەرەبیە، وەكو عێراقیەكان، لە بەرژەوەندی راستەقینەی خۆماندایە كە پەیوەندیمان هەبێت و یەكگرتوو یەكسان بین لەگەڵ جیهانی عەرەبیدا، چونكە ئەوە بەرژەوەندی عێراق و ناوچەكەی تێدایە، ئەو پەیوەندی و پێكەوەبەستنە رۆشنبیری و كۆمەڵایەتی و مێژوویەی كه‌ پێكه‌وه‌ ده‌ماندەبەستێتەوە ناتوانرێت تێكبشكێندرێت. ئێمە بەشێكین لەو جیهان و ناوچەیە و لەو چوارچێوەیەدا كاردەكەین. كورد و عەرەب و توركمانی و مەسیحی و موسوڵمان لەم ناوچەیەدا بەشدارن و هیوای ژیانێكی ئازادی سەربەرز و سیستەمێكی باشی پەروەردەیی و خزمەتگوزاریەكی باشی تەندروستی لەنێوخۆیاندا بەشدەكەن، هاوكات سیستەمێكی ئاسایشیان دەوێت كە بتوانێت لە داعش و تیرۆر و توندڕەوی  بیانپارێزێت، رێز و سەروەری خۆیان دەوێت، كاتی ئەوە هاتوە چیدی پێناسەی نەتەوایەتی نەبێتە ده‌رخەری هەڵسوكەوت و روانگەكانمان.

شەرق الاوسط: ئایا واهەستدەكەیت لە سێگۆشەی عێراقی-توركی-ئێرانیدا عێراق لاوازترین بێت؟

 
دکتۆر بەرهەم ساڵح: نەخێر بە دڵنیاییەوە نەخێر. عێراق بە دۆخێكی قورسدا تێپەڕیوه‌، لەوانەیە چاودێران لەبارەی دەستپێكردنی قەیرانی عێراقەوە رای جیاوازیان هەبێت، بەڵام كەس نكوڵی لەوە نیە كە كێشەكانی عێراق لە هاتنە سەر دەسەڵاتی سەددام لە ساڵی 1979 وه‌ خراپتربوون. دواتر جەنگی عێراق-ئێران و داگیركردنی كوەیت و گەمارۆدان و دواتریش 2003 و كاری تیرۆر لەناو وڵاتەكەدا، بۆ ماوەی چوار دەیە عێراق ئارامی بەخۆوە نەبینیوە و مەیدانێك بوە بۆ ململانێی ئەوانی دیكە، ئەو روداوە یەك لەدوای یەكانە راستی عێراقی و ئابوری و كۆماری عێراقی وێرانكرد، عێراق لەماوەی چوار دەیەی رابردودا روبەڕوی حاڵەتی مەترسیدار لە توندوتیژی ناوخۆیی و ئاڵنگاری و جەنگی كاولكار بوەتەوە. ئەم وڵاتە لەماوەی دەیەكانی رابردودا بەهۆی ئەوەی بوەتە مەیدانی پاككردنەوەی حیسابی ئەوانی دیكە و بەهۆی كردەوەی تیرۆریستی و هەوڵدان بۆ كۆنترۆڵكردنی لاوازبوە. عێراقی ئێستا دوای كۆتا سەركەوتن بەسەر داعش-دا، كە سەركەوتنێكی گرنگ و گۆڕانێكی گەورەیە، دوبارە بە هێز و تواناوە بۆ ناوچەكە دەگەڕێتەوە. ئێمە بەشێكین لەم ناوچەیە و هاوسێی ئیسلامی گرنگمان هەیە كە ئێران و توركیا-ن، هاوكات ئەو بنەچە عەرەبیەشمان هەیە كە پێشتر باسمانكرد.

ئێمە لە روانگەیەكەوە تەماشادەكەین كە پێویستە لە مامەڵەكردنماندا بەرژەوندیمان بنچینەییبێت، پێویستمان بە پەیوەندی باش هەیە لەگەڵ ئێران كە نێوانمان 1400 كیلۆمەترە و بەرژەوەندی و پەیوەندی مێژوویی و رۆشنبیری و كۆمەڵایەتی هاوبەشمان هەیە، بەهەمانشێوەش لەگەڵ توركیا. لە بەرژەوەندی ئێمەیە كە لەسەر بنچینەیەكی باش پەیوەندی باش و بەرژەوەندی هاوبەشمان هەبێت.

بەدرێژایی ماوەی رابردو نەبونی رۆڵی عەرەبی لە عێراق كاریگەری خۆی لەسەر عێراق بەجێهێشتوە، هیوادارین رۆڵی عەرەبی كارا و جددی بـێت لە عێراق و هاوكاری عێراقیەكان بكات و پشتگیریانبێـت لە زاڵبون بەسەر ئاڵنگاریەكاندا. ئەوە راستی و دروستی جوگرافی و مێژوویی ئێمەیە كە دەبێت مامەڵەیان لەگەڵ بكەین، من دڵنیام خواست له‌سه‌ر سەركەوتنی عێراق هه‌یه‌، لەمیانی سەردانەكانماندا لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ گەشتوینەتە ئەو بیرۆكەیەی كە بەرژەوەندیەكی هاوبەشی ناوخۆیی لە دەستگرتنی عێراق و عێراقیەكان بە سەركەوتنەوە دروستبوە و عێراق و عێراقیەكان بەرەو ئاسایش و ئارامی هاندەدات. هەموو ئەو وڵاتانە لە ئەجێندای راستەوخۆیاندا لەبارەی بابەتە جیاوازەكانەوە رای جیاوازیان هەیە، بەڵام بە مەزەندەكردنی من، سەركەوتنی عێراق و توانستی لە زاڵبون بەسەر ئاڵنگاریەكانی ئێستایدا پێدەچێت لە بەرژەوەندیەكانی نێوان وڵاتاندا خاڵی هاوبەشبێت.

شەرق الاوسط: ئێوه‌ پێداگرن لەسەر ئەوەی عێراق بەشێك نیە لە هەموو تەوەرێك، ئایا لەژێر رۆشنایی هێزە هاوسەنگەكانی خۆتان و چواردەورتان ئەمە راستیە؟

 

دکتۆر بەرهەم ساڵح: ئەوە راستیە، هاوكات گرنگیشە، نابێت عێراق ببێتە هۆكار و مەیدانی ئازارگەیاندن بە دراوسێكانمان، بەهیچ شێوەیەك نابێت ببینە بەشێك لە هیچ پلانێك كە درواسێكانمان بەئامانجبگرێت، ئەوە لە بەرژەوەندی ئێمەدا نیە، نابینە بەشێك لە هیچ پلانێك كە درواسێكانمان بەئامانجبگرێت، من باس لە بەرژەوەندی عێراق و روانگەی حكومەتەكەی دەكەم، ئەمە كورتەی ئەزمونی چوار دەیە-یە، ئێمە بەشێكین لە ناوچەكە و ئەگەر بمانەوێت دوبارە بنیادیبنێینەوە و هەلی كار بۆ گەنجانی بێكار دابینبكەین و خزمەتگوزاری پێشكەشبكەین، پێویستمان بە رێككەوتن و هەماهەنگی لەگەڵ دراوسێكانمان هەیە. پێشتر عێراق مەیدانی پاككردنەوەی حساب و ئاڵنگاریەكان بووە، من لەوپەڕی بەرژەوەندی عێراقی خۆمانەوە دەدوێم. بەرژەوەندی عێراق پێش هەموو شتێكە، بۆیە نابینە بەشێك لە هیچ پلانێك كە هەركام لە دراوسێكانمان بەئامانجبگرێت.

پەیوەندیەكان لەگەڵ سعودیە

 
شەرق الاوسط: سەردانی عەرەبستانی سعودیە-تانكرد و لە بەغداد-یش پێشوازیتان لە ژمارەیەك شاندی ئەوێ كرد، چۆن پەیوەندیەكانی نێوان هەردو وڵات پێناسەدەكەن لەئێستادا؟

 
دکتۆر بەرهەم ساڵح: پەیوەندیەكانی عێراق و سعودیە لە گەشەسەندندایە، سەردانی سعودیەم كرد و چاومكەوت بە شا سەلمان بن عەبدولعەزیز و شازادەی جێنشین موحەممەد بن سەلمان و بەرپرسانی سعودیە، بایەخی خزمەتكاری هەدو حەرەمی پیرۆزم بە عێراق و جەختكردنەوەیان لەسەر گرنگی گەشەسەندنی عێراق بەدیكرد. شاندێكی وەزاری سعودی سەردانیكردین و لە داهاتوەیەكی نزیكدا شاندێكی گەورەی سعودیە بۆ جەختكردنەوە لەسەر كاراكردنی لیژنەی هاوبەشی سعودی-عێراقی سەردانی بەغداد دەكەن. بەڕێز عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی عێراق لە ناوەڕاستی ئەم مانگەدا سەردانی سعودیە و وڵاتانی هاوسێ دەكات، لە روانگەی ئێمەوە پەرەدان بە پەیوەندیەكانمان لەگەڵ سعودیە بە بەشێكی سەرەكی دەزانین لە پەیوەندیەكانی عێراقدا، لەوانەیە لە چەند لایەكەوە لە هەندێك بواری سیاسیدا بۆچونمان جیاوازبێت، بەڵام لە هەمانكاتدا پەیوەندی جوگرافی و رۆشنبیری و مێژوویی پێكەوە دەمانبەستێتەوە.

چاوپێكەوتنم لەگەڵ شازادەی جێنشینی سعودیە باش و راشكاوانە بوو، بە قوڵی لەبارەی بابەتە پێویستەكانەوە گفتوگرمانكرد، ئەویش لەبارەی دۆخی عێراق و گرنگی توانای عێراقیەكان لە زاڵبون بەسەر ئاڵنگاریەكاندا و گرنگی بارگراننەكردنی عێراق بە كۆمەڵێك بابەت كە پەیوەندی بە عێراقەوە نیە تێگەیشتبوو. هاوكات پشتگیریكردنی لە گرنگی پەرەپێدان و بەرزڕاگرتنی پەیوەندیەكانی عێراق-سعودیە بە رونی دەربڕی.

شەرق الاوسط: بەڕای تۆ سوریا زوو دەگەڕێتەوە كۆمكاری عەرەبی؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: ئێمە هیواخوازین. سوریا روبەڕوی كارەسات و ئاڵنگاری مەترسیدار بوەتەوە، ئەوەی لە سوریا رویدا تاوانێكی ترسناكبوو دژ بە مرۆڤایەتی و راستی مەترسیداربونی بۆ سەر ئاسایشی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی بەرجەستەدەكات. دوای بەردەوامبونی توندوتیژی بەدرێژایی ئەو هەموو ساڵە، كاتی ئەوە هاتوە هاوكاری سوریا و گەلەكەی بكەین تا بگەن بە چارەسەری سیاسی كە خۆیان پێی رازیبن بێ هیچ دەستێوەردانێكی دەرەكی. من دەڵێم پێویستە لەسەر عەرەب سوریا و گەلەكەی لەباوەشبگرێت و ئەو چەڵەمە و كێشمەكێشانە تێبپەڕێنێت كە رێگرن لە گەیشتن بە چارەسەری سیاسی. عێراق داوایكرد سوریا بگەڕێتەوە بۆ كۆمكاری عەرەبی، بەڵام لەم خولەدا نەمانتوانی ئەوەبكەین، دۆخی سوریا مەترسیدارە، هەیە باوەڕی وایە دوای كۆتاییهاتنی داعش دۆخەكە دامركاوەتەوە، من هاوڕانیم، نابێت قەبارەی ئه‌و تیرۆر-ه‌ی لە سوریا ماوه‌ و ئاڵنگاری مرۆیی كێشە مەترسیداره‌كانیی ئاوارە و پەنابەران بەكەمبزانین، ئەركی ئایینی و رەوشتیمان و پێداگریمان لەسەر ئاسایشی ناوچەكەش هەروا، پێویستە لەسەرمان لەپێناو بەرەو باشتركرنی دۆخەكە بە جددی كاربكەین.

پەیوەندی بەردەوام لەگەڵ دیمەشق

 
شەرق الاوسط: ئایا پەیوەندی لەگەڵ تۆ و بەشار ئەسەد هەیە؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: پەیوەندی بەردەوام لە نێوان هەردو حكومەتی سوریا و عێراق هەیە، ئێمە ئەوە بە گرنگ دەزانین. برامان راوێژكاری ئاسایشی نیشتیمانی عێراق بە بەردەوامی سەردانی سوریا دەكات و چاوی بە سەرۆك ئەسەد دەكەوێت، هاوكاری ئاسایش لەنێوان هەردو حكومەتدا هەیە بە مەبەستی جێگیركردنی سنور و زاڵبون بەسەر مەترسی تیرۆردا.

 

شەرق الاوسط: روداوی ژێرئاوكەوتنی بەلەمەكەی موسڵ تیشكی خستە سەر "ئەژدیهای گەندەڵی" لە عێراق، چیرۆكی ئەو ئەژدیهایە كە كۆنترۆڵی وڵاتەكەی كردوە چیە؟

 
دکتۆر بەرهەم ساڵح:  گەندەڵی دەردێكی كوشندەیە، منیش گەندەڵی بە توندوتیژی ئابوری سیاسی دەبینم، گەندەڵی و تیرۆر دوو دیوی دراوێكن، ئەگەر بە جددی روبەڕوی گەندەڵی نەبینەوە و مەحكومی نەكەین زاڵدەبێت بەسەرماندا، كێشەكە گەورەیە و لە چوار دەیە-ی رابردودا بەهۆی خراپ بەڕێوەبردن و  جەنگ و توندوتیژی و زۆر هۆكاری دیكە لەدایكبووە. ئێمە لەئێستادا داواكارین لێكۆڵینەوەی جددی بكرێت، ئەوە دەستكەوتی سیاسی و نیشتیمانیە لەبەردەمماندا، لە ئێستادا بەڕێز سەرۆك وەزیران سەرپەرشتی لیژنەی باڵا بۆ روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی دەكات و بەشێوەیەكی بەرنامەبۆداڕێژراو و رێكخراو كار لەگەڵ ئەو پرسەدا دەكات. ئێمەش وەك دامەزراوەكانی دەوڵەت و بەرپرسانی سیاسی، داواكارین ئەو هەوڵە گەورانە بە هەموو هێزێكەوە پشتگیریان لێبكرێت، روبەڕوبونەوەكە گەورە و مەترسیدارە و چارەسەرەكەش ئاسان نیە، بەڵام هیچ هەڵبژاردەیەكی دیكەمان نیە بۆ روبەڕوبونەوەی ئەو دەردە.


شەرق الاوسط: زۆر كەس باس لە ونبوونی ملیاران دەكەن لە عێراق، ژمارە دروستەكە چەندە؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: دیاریكردنی ژمارەكە زۆر قورسە، بەڵام بێئەوەی گوێبدەین بە ژمارەكە، بە دڵنیاییەوە پارەیەكی زۆر بەهەدەردەدرێت و لە هاوڵاتیان دەشاردرێتەوە، زۆر جاریش ئەو پارەیە بۆ درێژەدان بە توندوتیژی و ئاژاوەگێڕی بەكاردەهێندرێت، هەربۆیە دەڵێم ئەوە دەستكەوتێكی سیاسی و ئاسایش-ە، منیش دڵنیام كە حكومەت و پەرلەمان لەبارەی چارەسەركردنی ئەم كێشەیەوە جددین.

 

بابەتە كۆنترۆڵنەكراوەكان

 

شەرق الاوسط: ئایا میلیشیاكان لە دەوڵەتی عێراق جێیاندەبێتەوە یاخود لەژێر هەڕەشەی توانەوەدان؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: بەڕای من لەم بابەتەدا زیادەڕەویەكی بێ بەهانە هەیە، با بابەتەكان بخەینەوە چوارچێوەی راستەقینەی خۆیان. ساڵی 2014 كاتێك داعش موسڵ-ی كۆنترۆڵكرد بەغداد لەژێر هەڕەشەدا بوو، بەڕێز مەرجەعی باڵا ئایەتوڵڵا عەلی سیستانی فەتوایەكی بۆ "جیهادی بەزۆر" دەركرد، ژمارەیەكی زۆر لە گەنجان هەستان بە بەرگریكردن لە وڵاتەكەیان، ئەگەر "حەشدی شەعبی" كە لەو كاتەدا دروستبوو نەبوایە، لە مەترسیەكی گەورەدا دەبووین. ئەو كەسانە بە بەنرخترینی خۆیان قوربانیانداوە و لەوپەری هەوڵداندا بوون بۆ شكستهێنان بە داعش. ئێستا "حەشدی شەعبی" بەپێی یاسای وڵات به‌ دامەزراوە ئاسایشەكانی وڵات هەژماردەكرێت، من ناڵێم لەناو حەشدی شەعبیدا پێكهاتەی خراپ بونی نیە، بەڵێ پێكهاته‌ی خراپیان تێدایە هاوشێوەی سوپا و پۆلیس و تەنانەت پێشمەرگەش، مامەڵەكردن لەگەڵ ئەم بابەتەدا دەبێت لە چوارچێوەی یاسادا بێت، نابێت تۆمەتەكە گشتگیربكەین بەشێوەیەك وادەربكەوێت بێجگە لە هەبوونی میلیشیا كە هەندێك وا ناویدەنێن، هیچ كێشەیەكی دیكە لە عێراق بوونی نیە. پێكهاتەی ناڕێكخراو و پێكهاتەی بەدەر لە یاسا هەیە و دەبێت لەگەڵ ئەوانەدا بەڕێگەیەكی یاسایی مامەڵە بكرێت، بنچینەی مامەڵەكردن لەگەڵ حەشدی شەعبی  ئەوەیە كە دامەزراوەیەكی ئاسایشی وڵاتە و پەیوەندی بە فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكان (سەرۆك وەزیران)ەوە هەیە.

سلێمانی و بڕیاری عێراقی

 
 شەرق الاوسط: بەرپرسی عێراقی هەست بەچیدەكات لەكاتێكدا وتە به‌شێوه‌یه‌ك وته‌ دەخوێنێتەوە وا دیاره‌ بڕیاری عێراقی بە كرداری لەدەستی فەرماندە قاسم سلێمانیدایە؟

 
دکتۆر بەرهەم ساڵح: لە كاتی ئەمڕۆماندا تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان هه‌موو كەسێكی كردوە بە شارەزا و بەرپرس و شیكەرەوەیەكی سیاسی و بە ئارەزوی خۆی بڕیاردەدات، من پێت دەڵێم ئێران دراوسێیەكی گرنگە بۆ ئێمە و لە روبەڕوبونەوەی ستەم و "داعش"دا هاوكاری كردوین. هەبوونی ئێران و كاریگەریەكانی دروستە، وەك چۆن عێراق-یش لە ناوخۆی ئێران كاریگەری خۆی هەیە، كاریگەریەكان دوولایەنەن بەڵام بڕیاری كۆتایی عێراقی لە دامەزراوە دەستوریەكاندایە كە حكومەت و پەرلەمان و پرۆسەی هەڵبژاردنە كە پارتە سیاسەكان تێیدا بەشدارن.

شەرق الاوسط: بۆ نموونە ئایا دەتوانیت بڵێیت بڕیاری عێراق عێراقیە؟

 
دکتۆر بەرهەم ساڵح: من دەڵێم لەم دۆخەدا هیچ بڕیارێك نیە لە راستی بارودۆخەكە دابڕاوبێت. ئایا بڕیاری فەرەنسی بەتەنها فەرەنسیە؟ یاخود پێویستە ئاراستەكانی ئەوروپا و ئەمریكا و ئەوانی دیكە لەبەرچاوبگرێت؟ كاریگەری ئاڵوگۆڕكراو هەیە و منیش نامەوێت دروشمەكان بخوێنمەوە، ئێمە لەم ناوچەیەدا دەژین و لە بڕیارەكانماندا بنچینەی عەرەبی و دۆخی ئێران و توركیا و خلیج لەبەرچاودەگرین. بۆ نمونە ئێمە دادەنیشین و لەسەر لێكەوتەی بڕیارەكانمان و  پەیوەندیەكانی بە دۆخی سوریاوە گفتوگۆدەكەین، وایدەبینم ئەم زیادەرەویە لە جێی خۆیدا نیە، عێراق بەشێكە لەم ناوچەیە و لە بەرژەوەندیماندایە پەیوەندیەكانمان لەگەڵ ئێران باشبێت و لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و لە ولاتێكەوە بۆ وڵاتێكی دیكە بێـت. هاوكات لە بەرژەوەندیمانە  لەگەڵ هەریەك لە سعودیە و ئوردن و میسر دا پەیوەندیەكانمان باشبێت، برامان سەرۆك وەزیران سەردانی میسر-ی كرد و لەگەڵ عەبدولفەتاح سیسی سەرۆكی میسر و مەلیك عەبدوڵڵا  كۆبوەوە لەبارەی بابەتە ئابوریەكان و لێكتێگەیشتنێكی باش بۆ ناوچەكە گفتوگۆكراوە، راستیەكەی ئەوەیە كە عێراق دەبێـتە هۆكاری  هاوسەنگی و پێكگەشتن لە ناوچەكەدا، ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ چوار دەیەی رابردوو دەبینین كە بوەتە هۆی لێكدابرانی دامەزراوە ناوخۆییەكان لە روی ئاسایش و سیاسەت و ئابوریەوە، كە سەریكێشا بۆ تیرۆر و دەستێوەردانی دەرەكی بۆ ناوخۆی ولاتەكە. لە روانگەیەكی دیكەوە دەڵێم، نەبوونی عێراق لە دامەزراوە ناوخۆییەكاندا بوە هۆی شپرزەیی و جوڵەی ناپێویست، عێراق بە توانا و هێزەوە دەگەڕێتەوە بۆ ناوچەكە، عێراق بە هەڵكەوتە جوگرافی و مێژوویەكەی و سەرچاوەكانی وه‌به‌رهێنانی دەتوانێت ببێتە تەوەرێك بۆ گێڕانەوەی یەكگرتوویی ناوچەكە و ببێتە پردێكی پەیوەندی لەنێوان بەرژەوەندیەكانی وڵاتەكاندا. دامەزراوە ناوخۆییەكە نابێت ئێران و توركیا و كاریگەری عەرەبی لە عێراق فەرامۆشبكات، بۆ ئاسایش و ئابوری و مامەڵەكردن لەگەڵ ئاڵنگاریە مەترسیدارەكاندا كە بەهۆیانەوە دەناڵێنین و بریتین لە لادان و بێكاری و شكستی ئابوری ناوچه‌كه‌ پێویستی بە  چاوپێخشاندنەوە و پێكهێنانی دامەزراوەیەكی نوێیە، لەم روانگەیەشەوە پێدەچێت عێراق ببێته‌ خاڵی ده‌ستپێك بۆ ئەم دامەزراوەیە.

 

شەرق الاوسط: بۆچی تا ئێستا پۆستی جێگرەوەی ئێوە بە بەتاڵی ماوەتەوە؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: سیستەمێكی پەرلەمانیمان هەیە و هەر پارتێكی سیاسی بەو بەشە دڵخۆشن كە هەیانە، لەبارەی گفتوگۆ سیاسیەكان كە پەیوەندیان بە پۆستی جێگری سەرۆكەوە هەیە لە چاوەڕوانیداین بۆ تەواوبونی پێكهێنانی حكومەت و دواتر دەجوڵێین.

شەرق الاوسط: ئایا دواكەوتنی پێكنه‌هێنانی حكومەت تا ئێستا ئاساییە؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: ئاسایی نیە، بەڵام پێم وتی ژمارەیەكی زۆر پارتی سیاسیمان هەیە و لە هەر حاڵەتێكدابێت ئەم دۆخە لە زۆرەملێیی (زۆركردن)باشترە.

شەرق الاوسط: ئایا هیچ دەستپێكێك هەیە بۆ توانەوەی ئەو چەقبەستنەی لەنێوان تۆ و مەسعود بارزانی سەرۆكی پێشوی هەرێمی كوردستاندا هەیە؟ ئایا هۆشیار زێباری، وەزیری دەرەوەی پێشو لەو هەنگاوەدا رۆڵی هەیە؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: پەیوەندی لە نێوان من و برایان لە پارتی دیموكراتی كوردستان هەیە، و ئینشائەڵڵا لێرەشدا ناوەستین و وڵاتەكەش لەوە گەورەترە، ماوەیەك لەمەوبەر هاوڕێم هۆشیار لە بەغداد سەردانیكردم.

شەرق الاوسط: ئایا پێشتر خەونت بینیوە ببیت بە سەرۆكی عێراق؟


دکتۆر بەرهەم ساڵح: بێگومان هەمو مرۆڤێك خەونی هیواخوازی لە بوارە جیاجیاكاندا هەیە، بە پێشبینی خۆم و بە پێشبینی هاوڕێكان و هاوپەیمانەكانم لە دەسەڵات پێمانوابوو پێویستە لەسەرم ببمە سەرۆكێكی نوێ لەم قۆناغەدا و هیواخوازم سەركەوتوو سەرفرازبم لە پێشكەشكردنی هاوكاری جددی بۆ هێنانە دەرەوەی وڵاتەكەمان لەو بیرە قەیراناویەی دروسبتوە.

شەرق الاوسط: بەداوای لێبوردنەوە كاتمان نەما، دەمەوێت بپرسم: ئایا هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق هاوسەنگی لەگەڵ بوونی ئێران لە ناوچەكەدا دروستدەكات؟ 


دکتۆر بەرهەم ساڵح: ئێمە بەوشێوەیە لە بابەتەكە ناڕوانین، ئەو پێكهاتە ئەمریكیەی كە هاتوە بۆ عێراق، لەسەر بانگهێشتی حكومەتی عێراق و دوای ئەو ئاڵنگاریە تیرۆریستیە گەورەیە، بەمەبەستی مەشقپێكردنی هێزە عێراقیەكان بۆ روبەڕوبونەوەی "داعش"هاتونەتە ناوچەكە. جارێكی دیكە دوپاتیدەكەمەوە عێراق دڵنیاییدەدات كە سەرەوەری بەرژەوەندیەكانی عێراق لە پلەی یەكەمدا دێت ولە مامەڵەكردن لەگەڵ دۆسیەی ئاسایش و پێدوایستیەكاندا لەبارەی نەبونی هێزی ئەمریكی و هیچ هێزێكی بیانی دیكەی چەكدار (شەڕكەر) دڵنییایی دراوه‌، هەرشتێك حكومەتی عێراقی بە باشیدەزانێت لە چوارچێوەی دەستكەوتەكانی ئاسایشی عێراق و سەرەوەری عێراقدا ئەوە روده‌دات.



Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP