هەرئێستا

نەبەز گۆران: ئەدەبی ئێمە خەریكی كوشتنی رقەكەی ناخی كۆمەڵگەیەو بۆی ناكوژرێت

- 9/10/2018 9:56:00 PM 20299 جار خوێندراوەتەوە

خەندان-چاوپێکەوتن

نەبەز گۆران، شاعیر و نوسەر و وەرگێڕ، چەند ساڵێکە لە کایەی ئەدەبدا کاردەکات، لەم دیدارەی خەندان-دا ئەزموونی خۆی و کارکردنی لە کایەی ئەدەب و تێڕوانینەکانی بۆ ژانری شیعر لە ئەدەبدا دەخاتەڕوو. 

خەندان: بەشێکی زۆر لەشاعیران خاوەن ئەدەبیاتی خۆشەویستین، هەر شاعیرێک بۆخۆی لەخۆیدا لە سۆنگەی ئازار و خەمەکانییەوە، لە ڕوانگەی دونیابینینی خۆیەوە لەبابەتی ئەڤینداریان ڕوانیوە، وێژەی دڵداریی (ئەحمەد هەردی) جیاوازترە لە (هێمن، شێرکۆ بێکەس، لە لەتیف هەڵمەت)؟ 

وەڵام: دەبێت هەنگاوێك زیاتر بچمە دواوە، بچمە سەر كۆی هەرێمی ئەدەبی كورد، ئەدەبی كوردبی لەسەرتاوە تا ئەم چركەساتە، هەرێمێكە رووبەرێكی فراوانی خۆشەویستی داگیریكردوە. یانی لەناو ئەم هەرێمی ئەدەبەدا شاعیرێك، چیرۆك نووسێك، رۆمان نووسێك، بوونی نییە بە بێ‌ ئیشكردن لە خۆشەویستیدا. هەر لە _خانای قوبادی_ بیگرە تا ئێستای نەوەی ئێمە، بەشێكی خەمەكانیان پەیوەستبووە بە خەمی كاڵبوونەوەی خۆشەویستییەوە. هەڵبەتە جیاواز لەوەی هەریەكە و لە شوێنی خۆیدا لەم هەرێمەدا، تێروانینی تایبەتی خۆی هەیە بۆ خۆشەویستی وەك چەمكێكی گرنگ. بەڵام كێشەی گەورەی دونیای ئێمە ئەوەیە، ئەو خۆشەویستییەی لەناو ئەدەبدا رووبەرێكی فراوانی داگیركردوە، هێشتا نەهاتووەتە ناو كۆمەڵگە و بە رژدی خۆی تەحقیق بكات. ئەمە پەیوەندی بە كۆمەڵگە و بە خودی رۆشنبیری كوردییەوە هەیە. هەستەكەی هەمیشە ئەدەب لە شوێنێكە و حەقیقەتی ژیانی كۆمەڵایەتی لە شوێنێكی دیكە. مرۆڤی كورد ئەدەب هێشتا لەو شوێنە دەبینێت ناوی خەیاڵە و، نایەوێت لەو شوێنەی وێنەی بۆ كێشاوە بیگوازێتەوە و، بیخاتە ناو حەقیقەتی ژیانەوە! بە هەمانشێوە چ رۆشبینری كورد، چ ئەدیبەكانیش ئەم ئەركەیان نەكێشا، تا خۆشەویستییەكەی ناو ئەدەب بكەنە بنەمایەكی گرنگی ژیانی گشتی كۆمەڵگە. ئێمە كۆمەڵگەیەكی پڕ لە رقمان هەیە، ئەم كۆمەڵگەیە گەر مێژووی تازەی وەربگرین، یانی گەر دووسەد ساڵی مێژووەكەی وەربگرین، كۆمەڵگەیەك بووە لە ژێر هەیمەنەی ئەو سیستەمانەدا پەروەردەكراوە لە رق نزیكی بكەنەوە و، رق بەرهەم بهێنێت. ئەدەبی ئێمە كە بەشێكی گرنگی كلتوورەكەشمانە، بەردەوام ویستوویەتی شەری ئەم رقە بكات و لەناو ئەدەبدا كاریكردوە بۆ گەشەكردنی خۆشەویستی. هەریەك لەو ئەدیبانەش ئەو مرۆڤانەن لەم كۆمەڵگەیەدا ژیاون و دەركیان بەو بەرهەمهێنانی رقەكردوە و، رۆژانە لە ژیانیاندا بەر ئەو رقە كەوتوون، بۆیە دەبینین لە دەقەكانیاندا بەردەوام كار دەكەن بۆ كاڵكردنەوەی ئەو رقە و بەردەوام پانتایی ئیشكردن لە چەمكی خۆشەویستیدا فراواندەكەن. بەو هەموو میراسە گەورەی خۆشەویستی لەناو ئەدەبی ئێمدا هەیە، هێشتا لەم كۆمەڵگەیە مەترسییەكی گەورە لەسەر خۆشەویستی هەیە. لەهەر گۆشە نیگایەكەوە تەماشا بكەیت پاسەوانەكانی خۆشەویستی كە خزمەتكاری نەریت و خێڵن، دەیانەوێت ئەم چەمكە بچوك بكەنەوە بۆ گۆشەیەكی نادیار. ئەركی ئەدیبیش هەر هەمەیە دەرك بە دیوە مەترسیدارەكانی كۆمەڵگە و سیستەم بە واتا گشتییەكەی بكات و، لە رووبەرەكەی خۆیدا دژی بوەستێتەوە. بروام وایە بەم سەردەمە نوێیەشەوە كە هەیە، بەرهەم هێنانی خۆشەویستی، بۆ خۆی جەسارەت و شۆرشێكە لە بەرامبەر كۆمەڵگەیەكی دڵرەقدا. ئاساییە ئەگەر بینین لە هەرێمی ئەدەبدا، ئەو رووبەرە فراوانە تەخانكرابێت بۆ خۆشەویستی، ئەمە بۆ من، ئاماژەیەكە ئێمە هێشتا پێویستمان بەوەیە زیاتر ئیش لەسەر ئەم چەمكە بكەین و هەوڵبدەین لەو دونیا خەیاڵییەوە بیگوازینەوە بۆ دونیا واقیعییەكە و، بیكەینە بنەوانێك بۆ ژیانی مرۆڤەكان و ژیانی گشتی.

ئەو ئەدیبانەی ناوت هێنا، پێش هەمووشت پێویستە بزانین هی چ سەردەمێكن. هەر یەك لەو ئەدیبانە هی سەردەمی بەرگرین، واتە: هی ئەو سەردەمەن شوناسی كورد، بوونی كورد، شوناسی كۆمەڵگە لەبەردەم مەترسییەكی گەورەدایە. بۆیە بەشێكی زۆری دەقەكانیان تەرخانكردوە بۆ بەرگریكردن لە شوناس و لە بوون و، لە مێژوو و، لە خۆشەویستی.  دەقەكانی ئەو ئەدیبانە خاڵی نین لە سیاسەت، هەندێكیان خۆیان لەناو كایەی سیاسیی كاریانكردوە، وەك كارەكتەر، هەندێكیشیان لە ناو ئەدەبدا سیاسەتیان گرێداوە بە دونیای ئەدەبەوە. هەندێكجاریش هێندە رۆچوونەتە ناو كردەی سیاسییەوە، بارگاوی بوون بە ئایدۆلۆژیا و، ئێستا هەندێك لە خاوەن گرێكانی ناو كۆمەڵگە تۆمەتباریاندەكەن بە ئایدۆلۆژیست و دەیانەوێت وێنەیەكیان بۆ بكێشن، وێنە راستەقینەكەی خۆیان نییە.  

ئەدەبی ئەو بەرێزانە، ئەدەبێكی یەك رەنگ نییە، تا ئێمە بێین یەك جۆر تەفسیریی بكەین، ئەدەبێكی فرە رەنگە. هەندێكجار مێژوو بە زمانی ئەدەب دەنووسنەوە، هەندێكجار لە دۆخێكی سەختی بەرگریدان لە شوناسی كوردبوون، هەندێكجار دۆخە تایبەتییە كەسییەكەی خۆیان وێنا دەكێشن، برێكجاریش سەرقاڵی ئەو خەمە گەورەیەك كە خەمی راستەقینەی شیعرە، خەمی مرۆڤایەتی و خەمی گەردوونی.  من ئەوەشم بیرناچێت، سەردەمی ئەم ئەدیبانەی لە پرسیارەكەتدا هەیە، سەردەمێكە سیستەم بەردەوام خەریكی بەرهەم هێنانی رق و فاشیەتە، دەرككردن بەم فاشیەتە لە دەقەكانی ئەم ئەدیبانەدا بە جوانی روونە بۆ ئێمەی خوێنەرانیان. ئەوان تەنها كەرەستەیەكی بەهێز بۆ رووبەروو بوونەوەی ئەو فاشیەتە بەكاری بهێنن، خۆشەویستیی و بەرگریییە(هەڵبەت جگە لە گەشەكردنی زمان). راستیەكەشی بە بروای من تەنها خۆشەویستییە دەتوانێت بە باشی فاشیەت و رق كاڵ بكاتەوە. بۆیە ئاسایی دەبێت لای من بەشێكی زۆری دەقەكانیان پەیوەست بن بە خۆشەویستییەوە، ئیدی ئەو خۆشەویستیە لەنێوان مرۆڤەكان بێت، یان بۆ نیشتیمان، خێزان، هاوڕێ‌... هتد. گرنگ ئەوەیە لە بەرامبەر رقی فاشییەتدا چەمكی خۆشەویستی مانایەكی دیكەی پێدەدەن و كاری لەسەر دەكەن.

خەندان: ئاخۆ دەبێت ڕەهەندەکانی ڕوانین بۆ بابەتێکی جیهانی و گشتگیرلای (نەبەزگۆران) چۆن بێت؟ بەو مانایەی بۆ ڕوانینی_ نەبەز_ لەخۆشەویستی لەڕووە ماتڕیاڵییەکەوەیە یان تەسەوفییەکەوەیە؟

نەبەز گۆران: خۆشەویستی بۆمن چەمكە، چەمكێكی فرە رەنگە. ئەم چەمكە نابەستمەوە تەنها بە پەیوەندی نێوان دوو مرۆڤ لە_نێر و مێ‌. ئەم چەمكە پەیوەندی بە تەواوی ژیانەوە هەیە، پەیوەندی بە تەواوی ئەو كردانەوە هەیە رۆژانە وەك مرۆڤێك دەیانكەم، پرسیارێكی جەوهەرییە لە بیركردنەوەی مندا بۆ بوون و ژیان. راستی بە هیچ شێوەیەك بروام بە تێگەیشتنە كلاسیكی و نەریتییەكە نییە بۆ خۆشەویستی. ناشمەوێت چەشنی زاهیدێك بۆ ئەم چەمكە بروانم، یانی نابمە سۆفییەكی گۆشەگیری بێدەنگ و رازی. 

جیهانی سۆفیگەری دوو دیوی هەیە، دیوێكی رازی بوون و ملكەچبوونە، كە ئەم دیوە بۆ من بە تەواوەتی رەدكراوەیە، ئەو دیوەی یاخی بوون و پرسیارخستنە سەر دونیا و دین و ژیان، ئەو دیوەم خۆشدەوێت. بۆیە هەركاتێكیش مامەڵە لەگەڵ چەمكی خۆشەویستی بكەم لەناو دەقدا، مامەڵیەكی یاخی بووانە دەكەم. من هوشیارم بەوەی دەزانم رووبەری ئەدەب رووبەرێكی یاخی بووانەیە، رووبەرێكە لای من شاعیر ئەو كائینەیە ڕام ناكرێت، كائینێكە لە دەرەوەی سیستەم، سیستەم بە واتا گشتییەكەی نەك واتا تایبەتییەكەی دەسەڵات. ئەگەر شاعیر رووبەرەكەی خۆی نەناسێت، بێگومان نازانێت سەرقاڵی چییە، ئەم تێگەیشتنەم بۆ دونیای شیعر، بەو تێگەیشتنە لێوەرمەگرە، كە ئەمڕۆ _ماركسییە رادیكاڵەكان بۆ دونیای سەرمایەداری هەیانە. نامەوێت هەرگیز ئەو رووبەرە یاخییە تێكەڵ بە رووبەری رازی بوون بكەم، گەر هەركاتێك دەركم بە لە دەستدانی بەها گەورەكان كرد، راستەوخۆ دەچمە ئەو رووبەرە و بەشوێن ئەو بەهایانەدا دەگەرێم، سیستەم دەیەوێت بێبەهایان بكات، تاقە رووبەرێكیش بۆمن بەها راستەقینەكانی تێدا ببینم رووبەری شیعر و ئەدەبە، بەواتایەكی تر رووبەری رۆشنبیرییە، ئەو رەبەرەی بەردەوام دەبێت تێیدا دیدگایەكی شۆرشگێرانەت هەبێت بۆ دونیا. 

پێموایە ئەو خانمە سۆرمەرییەی یەكەمجار دەقی شیعری نووسی، یان ئەو خانمە یۆنانیەی یەكەمجار دەقی شیعری بە یۆنانی نووسی، دوون لەو پایە سەرەكیانەی یاخی بوون. ئەوان بەشوێن زمانێك، دونیابینیەكی نوێ‌، رووبەرێكی تر گەڕان تا تەحقیقی بیركردنەوەكانی خۆیان بە جۆرێكی تر بكەن، كە پێشوتر نەكرابوو. ئەگەر حیكایەت و ئەفسانە كۆنەكان بیانتوانیاییە مرۆڤ رازی بكەن بە دونیا بینییەكەی، شیعر بەرهەم نەدەهات، بەڵام مرۆڤ بەو دوو رێگایە رازی نەبوو، بۆیە شیعریشی بەرهەم هێنا وەك جیهانێكی نوێ‌، جیهانێك دژ بەم جیهانە واقیعییەی لەناویداین و جیهانێك كە رام ناكرێت و زۆربەی یاخیبووە گەورەكانی دونیا لەو رووبەرەدا ژیاون. لەم جیهانەدا جۆرەها فۆرم شیعر هەیە، جۆرەها تێگەیشتن و زمانی جیاواز هەیە، جیهانێكە هەركات دەچیتە ناوییەوە، دونیایەك پرسیاری وەڵام نەدراو دەخاتە ناو بیركردنەوەتەوە و تێدەگەیت كە تۆ لەناو جیهانێكدای لە ئاستێكی باڵای زمان و تێگەشتیندایە. كاتێك ئەم دەرككردنە بەر بیركردنەوەت دەكەوێت، ئیدی تەواوی ئەو چەمكانەی دەتەوێت كاریان لەسەر بكەیت، ناتوانیت لەیەك رەهەندەوە بیانبینیت. خۆشەویستیش لە ناو دەقی مندا، كاركردنە بۆ وێرانكردنی تێگەیشتنە باوەكە. من نامەوێت خۆشەویستی بەو جۆرە ببینم ئەگەر بۆ ژیانی من باشبوو، ئەوا چەمكێكی جوانە و ئەگەر ژیانی منی وێرانكرد بیدەمە بەر نەفرەت. نا من خۆشەویستی وەك خۆی دەبینم، بەو جۆرەی كە رەنگێكی تایبەتی هەیە، رەنگێكە پەیوەندی بە ئارەزوە تایبەتییەكانی منەوە نییە، پەیوەندی بە هوشیاری و دونیابینی منە. لە هەر دەقێكیشدا، چ شیعر، چ رۆمان، چ چیرۆك، ئیش لەسەر خۆشەویستی بكەم، دەمەوێت ئەو شێوە تێگەیشتنە نەریتییە وێرانكەم بۆ خۆشەویستی هەیە، راستییەكەی هەندێكجار پێمخۆشە وێرانكەربم، چونكە دەزانم ئەگەر تێگەیشتنە باوەكە وێران نەكەین، تێگەیشتنێكی نوێ‌ نایەتە شوێنی. ناشمەوێت وەك_فەرهاد_ كۆ بكەنم، بۆ ئەوەی _شیرین_ بكەم بە چیرۆكی سەدەكان، دەمەوێت _شیرین_ لە شوێنی خۆی وەك مرۆڤێك بمێنێتەوە و خۆشەویستییەك بەرهەم بهێنم لە پێناو خۆشەویستیدا بێت. ئیشی من جوانكردنی _شیرین_ەكان نییە، ئیشی من گەشانەوەی خۆشەویستیی و كردنەوەی ئاگرێكە بەر لەوەی كەس بسوتێنێت خۆم دەسوتێنێت، ئەما بەشێكی تاریكییەكانی مرۆڤ و دونیا روناك دەكاتەوە. خۆشەویستییەكیش پڕ نەبێت لە ریسك، پڕنەبێت لە یاخی بوون، دووبارەكردنەوەی ژیانێكی عادەتی بێت، ئەسڵەنە گەمەم پێیدێت. هەرشتێك لەم دونیایەدا قەفەس دروست بكات، ئەو شتە دوورە لە ئیشكردنی منەوە. مرۆڤێكم خۆشدەوێت خەیاڵی فڕینی گەورەتربێت لە ژیانە عادەتییەكەی. ئەو خۆشەویستییەی كاری لەسەر دەكەم، بۆ دامركاندنەوەی ئارەزوەكانی مرۆڤ نییە، بۆ ئەوەیە خۆشەویستی ناچاریبكات بیر لە ژیانێكی باشتر و دونیایەكی باشتر بكاتەوە و، بیكات بە مرۆڤێكی پڕ جوڵە و پڕ بیركردنەوە.   
  
خەندان: ئەدەبیاتی خۆشەویستی بۆخۆی فرە لقە، هەر لقێک بابەتێک لەخۆ دەگرێت، ئاخۆ _نەبەز گۆران_ زۆرتر پێ لەسەر کام پاژ دادەگرێت، بۆنمونە (وەفاداری، بێوەفایی، دڵشکان، لەدەستدان، ستایش، ئەڤینی ونبوو،بەیەکگەشتن..)، لە کام تایپییان قووڵتر ڕۆچوونە؟ 
 
نەبەز گۆران: بەر لە هەمووشت من نازانم وەفاداریی و بێوەفایی چییە! ئەگەر ئەم دوو چەمكە هەمان ئەو دوو چەمكەبن لە _مەم و زین_ شیرین و فەرهاد_ رۆمیۆو جولێت_ یان هەر یەك لە ئەفسانە و حیكایەتە كۆنەكاندا هەیە و كۆتاییەكەی بە تراژیدیا دێت، راستی هیچ بروام پێیان نییە. ئەگەر قەراربێت ئێمە بڕوامان بە ئازادی مرۆڤ هەبێت كە چۆن بیردەكاتە و چ جۆرە ژیانێك بۆ خۆی هەڵدەبژێرێت، دەبێت لە هەموو شوێنێكدا بڕوامان پێی بێت. یەكێك لە كێشە گەورەكانی ئەدەبی ئێمە ئەوەیە، هەمان تێگەیشتنە كلاسیكیەكەی بۆ وەفاداری و بێوەفایی دووبارە كردوەتەوە و، كردویەتی بە عادەتێكی گشتی. ئەگەر بڕیاربێت بۆ نمونە: كەسێك منی خۆشبوێت و تا ئەو رۆژەی من خۆشبووێت كەسێكی بە وەفابێت و، سبەی ژیانێكی باشتر بدۆزێتەوە و لەگەڵ مرۆڤێكی تر بژیت ئەم كەسە بێوەفابێت، بەراستی ئەمە كارەساتی تێگەیشتنە بۆ ئەو دوو چەمكە. یانی چی گەر بۆ منبێت وەفادارە و بۆ من نەبێت بێوەفایە؟! من زۆر جار ئەم پرسیارە كۆنە لەخۆم دەكەم، بەڵام دڵنیام رێدەدەم بەرامبەرەكەم ئازادبێت، رێدان بە ئازادییەكەی بۆ خۆی رێزگرتنی خۆشەویستییە وەك خۆی. هەرگیز ئەوەش بە بێوەفا نابینم شێوازی ژیانی خۆی دەگۆڕێت، ئەشێت ئەو مرۆڤە ئەو شێوازە ژیانەی پێخۆشتربێت كە خۆی دەیەوێت، ناكرێت مەحكومیكەم بە دیدە كلاسیكیەكەوە. وەفاداریی و بێوەفایی لە رۆیشتن و مانەوەدا نییە، لە راستگۆیی و بروا بە ژیاندایە. چوون و مانەوە لای من كردەیەك نین، وەفاداریی و بێوەفایم بۆ تەفسیركەن، بەڵكو راستگۆی و ژیان خۆشەویستی ئەم چەمكانەم بۆ روندەكەنەوە. ئەكرێت كەسێك تا كۆتایی تەمەن لە نزیكتەوە بمێنێتەوە و، وەفایەكی بۆ بوونت نەبێت، ئەشكرێت كەسێك بۆ هەمیشە لێت دوربێت و، وەفایەكی بۆت هەبێت. ئەوەی ئێستا هەیە لەسەر وەفاداریی و بێوەفایی، پەیوەستیانكردوە بە دور و نزكیەوە، ئەمە بۆ من زۆر كۆمیدییە و، هەرگیز نامەوێت ببمە بەشێك لەو تێگەیشتنە نەریتییەی لە ئەفسانە و حیكایەتە كۆنەكانەوە بۆمان ماوەتەوە. 

پاشان برینێك هەیە، برینێكی كەسی، برینێكی تایبەت كە زۆر جار ئیشكردن لەسەر ئەم برینە، دەبێتە ئیشكردن لەسەر خەمێكی گشتی. ئەزانی (ئەحمەد هەردی) م زۆر خۆشدەوێت لەبەر یەك رستە، كاتێك دەڵێت: (گەرچی تۆ رۆیشتی...بەڵام نایزڕێنم ناوەكەت.) ئەم تێگەیشتنە بۆ خۆشەویستی و برین، یەكێكە لە جوانترین تێگەیشتنەكانی ناو ئەدەبی نوێ‌. ئێمە لەناو دونیای ئەدەبدا زۆر ئەدیبمان هەیە، هێرشێكی زۆر دەكەنە سەر بەرامبەرەكەیان لەبەر ئەوەی تەنیایانكردون! بەس ئەم ئەدیبە دێت، بە بەرامبەرەكەی دەڵێت: لە هەرشوێنێك بیت لەناو مندایت، لە هەرشوێنێك بیت خۆشەویستەكەی جارانی منیت، بەس هەرگیز ئامادەنیم ناوەكەت بزرێنم، چونكە زڕانی ناوی تۆ، وێرانبوونی منە، وێرانبوونی خودی ئەو خۆشەویستییەیە لە مندا هەیە. من زۆر ئیش لەسەر ئەو برینە دەكەم كە خۆشەویستی دروستیدەكات، بەبێ‌ ئەوەی بمەوێت یەك زەڕە ئازاری بەرامبەرەكەم بدەم. چونكە گەر توانیم ئازاری بەرامبەرەكەم بدەم، واتای ئەوەیە ئازاری بوونی خۆم دەدەم، واتای ئەوەیە ئازاری ئەو خۆشەویستییە دەدەم پێچەوانەی ویستی منە. بۆم گرنگ نییە ئەوەی بەرامبەرم چ جۆرە تێگەیشتنێكی هەیە بۆ خۆشەویستی، ئەما بۆم گرنگە من چ جۆرە خۆشەویستییەك بەرهەم دەهێنم.  بۆم گرنگە دیدی خۆم بۆ خۆشەویستی چییە. خۆشەویستی وەك خۆی دەبینم، نەك وەك لەپێناو خۆم.                         

خەندان: ئاخۆ نەبەز گۆران چۆن لەئەدەبیاتی گەنجان، بەتایبەت دوای پرۆسەی ئازادی دەڕوانێت؟ لەئەدای ئەم تەرزە ئەدەبییە ڕازین؟


نەبەز گۆران:  ئەگەر مەبەستت دوای راپەڕین بێت، ئەبێت باسی دوو كۆڵەكە بكەم. پێش راپەرین گروپی روانگەمان هەیە، لوتكەكەی _مامۆستا شێركۆ بێكەس.ە. پاش راپەرین گروپی _رەهەندییەكان_مان هەیە. كە لوتكەكەی لە ئەدەبدا _كاك بەختیار عەلییە، لە فیكریشدا _كاك مەریوان و كاك فاروق و ئاراس فەتاح. دیوە ئەدەبیەكە ئەركی منە لە وەڵامی پرسیارەكەتدا. گروپی روانگە، گورپێكن نایانەوێت دونیابینیان بگوزانەوە بۆ ناو كایەی لێكۆڵینەوەی فیكری، بەڵكو هەر لەناو رووبەری ئەدەبدا دەمێننەوە (ئەم قسەیەم مەبەست لەوە نییە، ئەدەب خاڵیبێت لە فیكرد، بە پێچەوانەوە ئەدەبێكی بێ فیكر بوونی نییە.) بەڵام ئەو زمانەی ئەوان زمانێكە راستییەكەی لای من، هێشتا زمانێكی كامڵ نییە و ناتوانێت بەو زمانەوە مامەڵە لەگەڵ بەتایبەت فەلسەفەو لێكۆڵینەوەی فیكری بكرێت، زمانێكە لەچوار چێوەیەكی وێناكردندا قەتیس بووە و، بە بیركردنەوەی قوڵ ناوێرێت، كێشەی روانگەیەكان لە زمانەكەیاندایە، نەك لە بیركردنەوەیاندا. ئەوان بیركردنەوەی زۆر باشیان هەیە، لێ‌ زمانەكەیان بیركردنەوەكە دەخاتە گۆشەیەكی وێنەی شیعرییەوە، تەنها _مامۆستا شێركۆ_ ئەم دۆخەی تێپەڕاند و چوویە شوێنێكی دیكە، كە هەموومانی سەرسامكرد. ئەما _رەهەندییەكان_ كەهاتن، بەر لەوەی دونیابینیەكی نوێ‌ بخەنە ناو رۆشنبیری كوردەوە، زمانێكی نوێیش دەخەنە ناوییەوە. زمانی كوردییان گەیاندە ئاستێك بەراستی ئەمرۆ وەرگێرانی دەقە فەلسەفییەكانی پێدەكرێت. ئەزانی من لەو جۆرە خوێنەرانە نیم، بتوانم بەشێوەیەكی كرچ و كاڵ، یان لە ئاستێكی زۆر سنوورداردا قسە لەسەر نووسەرەكان بكەم، هەر نووسەرێك لای من خاوەن پرۆژەبێت، ئیدی پرۆژەكەی فیكربێت یان زانست، یان هەرشتێك كە پەیوەندی بە كردەی رۆشنبیرییەوە بێت، جێگای رێزە و حورمەتی كتێب و دەقەكانی دەگرم. رەهەندییەكان بۆ نەوەی ئێمە پاییەكی گرنگ بوون بۆ خوێندنەوەیەكی نوێ‌ لە دونیای رۆشنبیری كورد، ئەمان ئێمەیان دنەدا بەسەر كتێبە گەورەكانی جیهاندا بكرێینەوە، جگە لەوەی زمانی كوردییان بردە ئاستێكی قوڵەوە، لە پاڵیشیدا خوێندنەوەیەكی گرنگیان بۆ سەرجەم كێشەكانی ناو كۆمەڵگە و ناو سیاسەت هەبوو. ئەم گروپە ئیشی زۆر گەورەیانكرد و ئەمڕۆش هەریەكەیان لە شوێنی خۆیەوە سەرقاڵی پرۆژەكانی خۆیەتی. 

گەر بمانەوێت قسە لەسەر رووبەری رۆشنبیری كورد بكەین، بەبێ‌ قسەكردن لەسەر رەهەندییەكان، بۆ شاییەكی گەورە جێدەهێڵین. تۆ سەیركە سەردەمی ئێمە، سەردەمی _بەختیار عەلی_ییە. ئەم پیاوە نووسەرێكی زۆر گەورەیە، نووسەرێكە زمانێكی سیحراوی هەیە، خەیاڵێكی فراوانی هەیە، بیركەرەوەیەكی راسەقینەیە، داهێنەرەكەی سەردەمی ئێمەیە و زەمەنێكی زۆری دەوێت تا كەسێكی دیكە بێت ئەم پیاوە تێپەڕێنێت. دداننان بە هونەری ئەم پیاوەدا، دداننانە بە بەشێكی گرنگی ئەدەبی نوێی كوردیی. لە رووی ئەدەبییەوە وەك خوێنەرێك من قەرزاری ئەم گروپەم، لەپاڵیشیدا هەڵبەت هەموو نووسەرەكانی سەردەمی ئەوان و پێش ئەوانم خوێندوەتەوە، ئەما ئازایەتی ئەمانە لەوەدابوو، نەدەترسان لە غەریبە، مەبەستم  لە رووی زمانەوەیە. ئەوە لێكۆڵینەوەیەكی _ڤاڵتەر بنیامین_هەیە، لەسەر نەترسان لە غەریبە لە زماندا و رێزگرتنی وشەی بێگانە. ئەم نەترسانەیان وایكرد پانتایی زمان فراوانبكەن و، زمانی كوردی گەشەیەكی گەورە بكات. پێش ئەمان _مامۆستا مەسعود محەمەد_ هەوڵێكی رژدی دا بۆ ئیشكردن لە فیكر و فەلسەفە، بەڵام بەداخەوە ئەو لەسەردەمێكدا ژیا ئەم زمانەی ئێستا هەیە، لەو سەردەمەدا بە تەواوەتی گەشەی نەكردبوو، بۆیە بۆ پڕكردنەوەی ئەو كەلێنە ناچارە وشە گوندییەكان و زمانە لۆكاڵییەكەی ناوچەی كۆیە بەكار بهێنێت. هەوڵەكەی مامۆستا زۆر قورس و سەختربوو، لێ‌ ئەگەر كەم بخوێنرێتەوە پەیوەندی بە زمانەكەیەوە هەیە. رەهەندییەكان كە هاتن، بەبێ‌ ترس چەمكەكانیان بەكار هێنا، بەبێ‌ ترس لە غەریبەكان نەترسان و خستنیانە ناو دەقە فیكرییەكان و دەقە ئەدەبییەكانەوە. ئەمەش دەرگایەكی باشبوو بۆ نەوەی ئێمەی پاش ئەوان. ئیشكردنی ئەو گروپە لە رۆشنبیری كوردییدا، ئیشكردنێكە هەركاتێك بمانەوێت قسە لەسەر رۆشنبیری كوردیی بكەین، دەبێت قسە لەئیشەكانیان بكەین. 

ئێمە نەوەی پاش رەهەندییەكانین، نەوەیەكین لە خراپترین چركەساتی ژیاندا دەستمانپێكرد. زۆربەمان بێ‌ شوێن و غەریب بووین لە نیشتیمانەكەی خۆماندا، زۆر بە ئاسانی ئازار دەدراین، ئەم مێژووەی باسیدەكەم بۆ ئەوە نییە بڵێم نەوەی پێش ئێمە خۆشگوزەرانبوون، چونكە دەزانم كورد هێشتا رێی نەكەوتووەتە خۆشگوزەرانی. بەڵام كێشەكە ئەوەبوو كورد ئازاری نەوەی ئێمەیدەدا، ئەگەر ئازارێك، برینێكی زۆر بەسەر دەقەكانمانەوە هەبێت، ئەو ئازار و برینە هی ئەو سیستەمەبوو دەرهەق بە ئێمە تێگەیشتنی تەندروستی نەبوو. كاتێكیش دەتەوێت بێیتە ناوەوە، وەك _دانتی_ دەڵێت: "ئەی ئەو كەسەی  دێیتە ناوەوە، دەست لە هەموو ئومێدێك بشۆ." ئێمە رێك بەم شێوەیەی _دانتی_ هاتینە ناوەوە. ئەشێت هەرچۆن نەوەكانی پێشخۆمان، هەزاران تۆمەت، هەزاران تیریان تێگیرابێت، هەزاران خەتاو خراپەیان خرابێتە پاڵ، بۆ ئێمەش هەمان مێژوو دووبارە بووەیەوە، چونكە كۆمەڵگەی ئێمە كۆمەڵگەیەكی خوێنەر نییە، كۆمەڵگەیەكە بەس گوێدەگرێت و ئەوەشی دەیبیستێت دەیڵێت، بۆشی گرنگ نییە وتنەكەی چ برینێك جێدەهێڵێت! بۆ مەسەلەی رازی بوونی من یان نەبوونی من لەسەر نەوەی پاش رەهەندییەكان، راستی كۆمەڵێك نووسەر و ئەدیبی زۆر باشمان هەیە، كۆمەڵێك دەقی نایاب هەیە، چ لە چیرۆك، چ لە رۆمان، چ لە شیعر. ناتوانم رێ بەخۆم بدەم هەڵسەنگاندن بكەم بۆ هەمووی، ئەوە ئەركی رەخنەگرانە هەڵسەنگاندن بكەن، ئەما بەداخەوە رووبەری رۆشنبیری ئێمە خاڵیبووەتەوە لە رەخنەگری دەقی ئەدەبی. بۆیە هەركەس دەبینیت دوو كتێب دەخوێنێتەوە، خۆی لێدەبێتە _رۆنال بارت_ و تۆمەت بەسەر دەق و نووسەرەكاندا دەبەخشێتەوە، دونیایەك دروستبووە ناوی دونیای شاشەكانە، ئەم دونیایە خەریكە بەها بۆ هیچ دەقێك نەهێڵێتەوە. دوو جۆر لەخوێنەر دروستبووە، یەكێكیان بەس ئەركی دەستخۆشییە، ئەویتریان ئەركی تۆمەتدروستكردنە بۆ نووسەران. هەردووكیشان خراپترین تایپی خوێنەرن و هەرگیز خوێنەری راستەقینە ناتوانێت بەو جۆرە مامەڵە لەگەڵ دەقدا بكات. كێشەی تایپی دووەم كە خوێنەری تۆمەتچییە لەوەدایە، پێی وایە ئاستی هوشیاری گەیشتوەتە شوێنێك ئیدی دەبێت ئەو دادگای نووسەر و دەق بكات! لەكاتێكدا ئەركی رەخنەگران لێرەدا ونە بۆ  دەق هەڵسەنگاندن، لەبری ئەوان ئەم تایپە خوێنەرە شوێنی گرتوەتەوە، كە دەق ناناسێت و بێباكانەش قسە فڕێدەدات و قسەكانیشی ئەو پەڕی لاوازی تێگەیشتنە بۆ دەق ناسی! هەرچەند هەوڵێكی بچكۆلە هەیە و ئێستا كۆمەڵێك رەخنەگر دروستبوون، هەندێكیان بەداخەوە بەس زمانی كوردیی دەزانن، بەڵام كێشەكە ئەوەیە یەكی تەورێكیان گرتووە بە دەستەوە و خەریكی داپاچینی كۆمەڵێك دەقن، هەموو تێگەیشتنیان بۆ دەق، هێنانی هەندێك چەمكی ماركسییە رادیكاڵەكانی رۆژئاوایە بۆ سەرمایەداری، لەكاتێكدا ئەو چەمكانەی سەرمایەداریان پێدەخوێنرێتەوە تەنها دەتوانن رەهەندێكی دەقی ئەدەبی كەشفكەن، نەك هەموو رەهەندەكانی.، بەم حاڵەشەوە بوونی ئەوان گرنگترە لە بوونی ئەو خوێنەرەی دوو كتێب دەخوێنێتەوە، یەكسەر پڕدەداتە نووسەرە گەورەكان و تۆمەتێكیان بۆ دادەتاشێت. بەڵێ ئێمە نەوەیەكین نووسەری زۆر باشی تێدایە، لەناویاندا كۆمەڵێك دەقی باشیان بەرهەم هێناوە، ئەم دەقانە پێویستی بە خوێندنەوەی رژد هەیە، تا وەك خۆیان بناسرێت و نەكەونە بەر زمانی ئەو كۆڵكە خوێنەرانەی لە هەمووشتێكەوە نزیكبن لە ناسینی دەقەوە نزیك نین. 

خەندان: ئاخۆ ئێوە شیعر وەک بەشێک لەئەدەب یان سەربەخۆتر لەئەدەب و دەرە ئەدەبی دادەنێن، بەهەردوو بارەکەدا چۆن و بۆچی؟

نەبەز گۆران: شیعر چۆن دەكرێتە دەرەوەی ئەدەب، هەموو كۆڵەكەكانی ناو ئەدەب، سێبەری دووهەمی شیعرن. شیعر باڵاترین ئاستی زمان و تێگەیشتنی مرۆڤە لەناو رووبەری ئەدەبدا. قسەكردن لەسەر ئەدەب بەبێ‌ شیعر، قسەكردنە لە دونیایەكی نوقسان. 

خەندان: رۆڵی ژانرە ئەدەبیەکان و بە تایبەتیش شیعر لە ئێستای دونیا ئێمەدا چیە؟ بۆ ئێستای دۆخی ئێمە شیعر و ئەدەب دەتوانێت چی بڵێت؟ دۆخی شیعر چۆنە لە ئێستادا؟  

نەبەز گۆران: ئەم پرسیارە زۆر گرنگە. لە بەشی كۆتاییەوە دەست پێدەكەم، كارەساتێكی گەورە بەرێوەیە، هەرچۆن لە هونەردا میدیا و شاشەكان خەریكی بێحورمەتیكردنن بە هونەر و كلتوور، لەناو شیعریشدا كۆمەڵێك مەخلوق پەیدابوون كە هیچ خوێندنەوەیەكیان بۆ شیعر نییە و بە تێگەیشتنە لاوازەكەیان بۆ شیعر تێدەگەین ئەمانە هەر شیعر ناناسن و ئەو رووبەرەش ناناسن شیعر كاری تێدا دەكات، ئەمانە دەیانەوێت لەگەڵ میدیایەكی روكەشدا، شیعریش وەك هونەر وێران بكەن. تۆ سەیركە هونەری گۆرانی كوردیی لە (سەید عەلی و حەسەن سیساوەیی و مەزهەری خالقیەوە) هاتوەتە ئاستی (گەعدە!) ئەم كارەساتە بێفەرهەنگییەكی دروستكردوە نەوەیەك گۆشدەكات بە ژاوەژاوێك كە هەمووشتێبێت هونەر نییە. ئەوەی ئەم فەزایەی دروستكردوە نەخوێندەواری میدیاكار و سیستەمەكەیە، لە پاڵ ئەمەشدا دەیانەوێت هەر بێحورمەتی بە هونەر نەكەن، بەڵكو بێحورمەتی بە شیعریش بكەن و خەریكین لە میدیاكانەوە (گەعدەی شیعری) دروستدەكەن. ئەو گەعدەچیانەی شیعریش هێندە كۆمیدی و نا هوشیارن بە دونیای ئەدەب، هێشتا پێیان وایە شیعر هەست و نەستە. گومانم نییە ئەو (گەعدە چیانەی شیعر) دوو كتێبی رەخنەییان لەسەر رووبەری شیعر نەخوێندوەتەوە و گەر لێیان بپرسین شیعر چییە؟ رەنگیان زەردەبێت و بەبێ‌ وەڵام لە شوێنی خۆیان دەمێننەوە! ئەمانە پێیان وایە دوو سێ‌ وشە ریز بكەن و كۆتایی وشەكان وەك یەك بێت، ئیتر ئەمە شیعرە! كارەسات ئەوەیە تۆ خاوەنی _بێسارانی، نالی، خانی، بەختیار عەلی، شێركۆ بێكەس، فەرهاد پیرباڵ_ بیت و ئێستا ئەم نووسەرە گەورانە فەرامۆشبكەیت و بێیت كۆمەڵێك نەخوێندەواری چاكەت و پانتۆڵ لەبەر بهێنی (گەعدەی شیعری)یان پێبكەیت و ناویشی بنێیت شیعر!

بەرێزم ئەمە زۆر ئازارم دەدات. ئەمانە نازانن شوێنی شیعر كوێیە، ئەمانە گرێیەكیان هەیە ناوی گرێی خۆ دەرخستنە، ئەمانە پێیان وایە دەبێت كەرەستەیەك بگرن بە دەستیانەوە بۆ ئەوەی لەرێگەی ئەو كەرەستەیەوە نمایشی خۆیان بكەن، هەرچەندە ئەمانە دیاردەن، بەڵام ئازارێكی كوشندە لە ئەدەب دەدەن. لەگەڵ میدیاكارە نمایشكارەكانماندا ئەمانە حەزیان لە وێرانكردنی بەها گەورەكانی كلتووری ئێمەیە. جۆرێك تێگەیشتنی كۆمیدیان دروستكردوە، رۆژانە دەبیستم پێم دەڵێن: واز لە سیاسەت بێنە خەریكی ئەدەب بە! تۆ سەیری ئەم تێگەیشتە وێرانە، پێی وایە ئەدیب كائینێكە دابراوە لە خەمە گەورەكان، كائینێكی بێ باكە، كائینێكە خەمی گشتی نییە و لە گۆشەیەكەوە سەری خۆی كزكردوە خەریكی ئەدەبە! ئیتر نازانێت رووبەری ئەدەب، بەبێ‌ ئەو خەمە گشتییە ئەسڵەنە نابێتە ئەدەب. ئەم میدیا بەدبەختە لەرێگەی كۆمەڵێك نمایشكارەوە دێن ئەم ژەهرە ئەرێژن! ژەهرێك كە ئەو میراسە گەورەی ئەدەبی كوردیی فەرامۆش دەكات و خەریكی مۆدێلێك دەبێت، مۆدێلەكە هەر لەچوار چێوەی فۆرمێكی بێ جەوهەردا ئاستە باڵاكەی شیعر دەكاتە ئاستی ژاوەژاوی كاتی. گەعدە چییەكانی شیعریش، لەم مۆدێلەدا خەریكی هاواركردن و شیوەنگێرانن. ئەبێت خوێنەری رژد، ئەدیبی راستەقینە، میدیاكاری خوێندەوار، ئەم گاڵتەكردنە بوەستێنن و بەو شیوەنگێرانە بڵێن، لانیكەم لە ئاستی خۆتانەوە سەیری ئەدەب و شیعر مەكەن. من دەمێكە لەوە دەترسم ئەم گەعدە چیانە شیعر هێندە دابەزێنن، ئیتر ببێتە شوێنێك هەمووكەس خۆی لێببێتە شاعیر. هەندێك پەیدابوون، پێیان وایە شاعیر بوون ئیشە! ئا ئەم كارەساتانە لەناو ئێمەدا سەری هەڵداوە، هێشتا نازانێت شاعیربوون كردەیەكی هوشیارانەیە و كەسێك ئەتوانێت لەم رووبەرەدا كار بكات، ئەهلی كتێب خوێندنەوە و ئەهلی بیركردنەوەیەكی راستەقینە بێت. ناكرێت دوربی لە كتێبەكانەوە و نەزانیت شیعر خۆی چییە و بێیت بەناوی شیعرەوە خەریكی نمایشێكی فاشیۆنی بیت، كە ئەم نمایشە ئەو پەڕی بێحورمەتییە بە شیعر.مەخلوقی وا دروستبووە شیعر دەنووسێت زمانی كوردی و خاڵبەندی نازانێت، جاوەرە پایەی سەرەكی شیعر زمانە نەیزانیت و خۆشت لێببێتە شاعیر؟! ئەها چەند خەمبارانەیە ئەم دیمەنانە.  ئەركی شیعر و ئەدەب ترسانە لەم مۆدێل چیانە، لەم گەعدە چیانە، ئەركی شیعر ئەوەیە پرسیاری گەورە دورستبكات، ئەركی ئەوەیە پەرژینەكان بشكێنێ‌، كلتووری نوێ‌ دروستبكات، جیهانبینی نوێ‌ بخاتە ناو كۆمەڵگەوە، ئەركی گەورەی ئەدەب ئەوەیە ژیان سەر لەنوێ‌ رەنگ بكاتەوە، زمانی نوێی بەرهەم بهێنێت. بۆیە كە ئەم گەعدە چیانە دێن، ئیتر ئەدەب ئەركە گەورەكەی خۆی لەدەستدەدات و دەبێتە نوكتە و چێژبەخشین بە بینەری بێ‌ پرسیار و بێژەری نمایشكاری میكیاچكەر. بۆئەوەی ئەدەب ئەركە راستەقینەكەی خۆی ببینێت، ئەبێت پشت لەم مۆدێلە پۆخڵە بكەین و جارێكی كە بگەرێینەوە بۆ سەرلەنوێ‌ خوێندنەوەی ئەو میراسە گەورەیەی ئەدەبی كوردی تا بزانین ئەدەب چیكردوە و دەبێت لەم سەردەمەدا ئەدیب چی بكات.  

خەندان: جۆرێک لە شیعر هەیە دەتوانین ناوی بنێین "شیعری بیرکەرەوە" واتە شیعرێک کە بیردەکاتەوە و رادەمێنێت و پرسیار لەسەر هەقیقەت و ژیان دروستدەکات؟ تۆ لە شیعردا چ پرسیارێکت هەیە ؟ هەستەکەی توانیوتە لە شیعرەکانتدا بیربکەیتەوە و خوێنەرانیشت بخەیتە ناو بیرکردنەوەوە؟ 

نەبەز گۆران: من پێشتر وتم، بروام بە هەست و نەست نییە لە شیعردا، برواشم بەوە نییە وەك كورد دەڵێت: (بۆم هاتووە) یانی وەحی بۆ هاتووە!! بروام بە بیركردنەوە هەیە، هیچ دەقێك نابێتە دەق ئەگەر بیركردنەوەیەكی لە پشتەوە نەبێت، ئەوە بیركردنەوەیە دەق بەرهەم دەهێنێت، نەك شتێكی دیكە. كەوایە بۆ من دەق خودی بیركردنەوەیە و بیركردنەوە بەرهەمەكەی دەقی زیندوە. ئەزانی هەندێكجار بروام وایە زمانی شاعیر، زمانی خوداكانە. (لێرەدا بمبورە رونكردنەوەیەك لەسەر  _خودا_ بدەم. ئەمە وشەیەكی كوردیی پەتییە، لە شێوەزاری كرمانجیەوە وەرگیراوە و، بەمانای گەورە دێت. هەرچۆن وشەی ئەڵا، وشەیەكی كۆنی سۆمەرییەو بەواتای گەورە دێت و، پاشان دەگوازرێتەوە ناو زمانی عەرەبی و دەبێتە ناوی یەكەمی پەروەردگار، وشەی خوداش بە هەمان شێوە گوازراوەتەوە و بووە بەناوی پەروەردگار. لێرەدا ئەم وشەیە بە مانای گەورە بەكار دەهێنم، نەك بە مانا ئاینییەكەی كە ناوی پەروەردگارە.) 

ئەم زمانە زمانێكی باڵایە، زمانێكە ئەتوانێت لەبەرزترین ئاستدا وێنەی شتەكان، وێنەی دونیا بكێشێت. ئەتوانێت ئەو دیوەی بیركردنەوە بكات بە مۆسیقا، كە ناكرێت بە مۆسیقا. ئەتوانێت مۆسیقا وەرگێڕێتە سەر بێدەنگی و بێدەنگی بكات بە ژاوەژاو. هەموو ئەم كاركردنە لەم رووبەرەدا كە ناوی شیعرە، یان لەم هەرێمەدا ناوی شیعرە، بەستراوە بە بیركردنەوەوە. بە بێ‌ بیركردنەوە هیچ كارێك لەم هەرێمەدا ناكرێت. پرسیارە گەورەكانی من لەم هەرێمەدا بەردەوام پرسیارن لەسەر مرۆڤ. كێشەیەكی گەورەم لەگەڵ خۆم و لەگەڵ دونیا و لەگەڵ مرۆڤ هەیە. من هیچ كات رازی نیم بەم ژیانە و تا دڵ حەزبكات ئەم ژیانەشم خۆشدەوێت، ناشمەوێت چەشنی سۆفییەك دانیشم و رازی بوونی خۆم بەیانبكەم، بەڵكو وەك مرۆڤێكی یاخی لەبیركردنەوەدا نەك لە فۆرمدا، پرسیار دەخەمە سەر بوون، سەر تێگەیشتنە باوەكان، سەر نەریتەكان، سەر كلتوور و فەرهەنگ، سەر مرۆڤ خۆی و دونیاكەی. دەشمەوێت ئەو خوێنەری بەرهەمی دەهێنم خوێنەرێكی گۆشەگیر نەبێت، خوێنەرێك نەبێت دڵیخۆی بە ئومێدێكی پوچی كاتی خۆشكات، خوێنەرێك بێت پرسیاری قوڵ لە خۆی و لە ژیان بكات، خوێنەرێك بێت ژیانی خۆشبوێت، ئەما لەناو ژیاندا هەمیشە یاخی بێت، هەمیشە پرسیاری نوێ‌ بخاتە ناو بوونەوە، خوێنەرێكم ناوێت پێیوابێت من فریشتەم، لەراستیدا من مرۆڤم و فریشتە نیم، زۆریش بێزاردەبم لەوانەی دەیانەوێت نووسەر بكەن بەرەمزو پیرۆزی بكەن، لەكاتێكدا ئیشی نووسەر لە بنەوانەوە، تێكیشدانی پیرۆزیی و رەمزەكانە. خەمەكان و كێشەكانی من لە دونیای نووسیندا، پرۆژەیەكن رەنگە هەرگیز بۆم تەواو نەكرێن. 

خەندان: لە ئەدەبیاتی جیهانی کێ دەخوێنیتەوە؟ کام رێبازی ئەدەبی جیهانی بۆ تۆ گرنگە؟

نەبەز گۆران: نووسەری زۆر دەخوێنمەوە، بێئاگا نیم لە ئەدەبی دونیا. خوێنەرێكی رژدی بەردەوامم، لەو جۆرە خوێنەرانەم دەمەوێت هەمیشە بەشێكی ژیانم هی خۆم بێت و بۆ كتێبەكان بێت. ئەهلی رێبازەكان نیم، كەسێكم بروای تەواوم بە ئازادییەكانی خۆم هەیە، چ لە ژیانم، چ لە ناو ئەدەبدا. ناشمەوێت سەر بە هیچ رێبازێك بم، خوێنەر خۆی چۆن ناوی لێدەنێت با ناوی لێبنێت، بیركردنەوەم بەرە و كوێی بردم، بەرەو ئەوێدەچم و لەوێ‌ لە گۆشەیەكدا شتێك دەنووسم. نە باكم بە رێبازەكانە، نە دەشمەوێت مێژووەكەیان بزانم. ئەهلی خوێندنەوەی دەقی باش و كتێبی باشم. هەندێكجاریش دەكەومە ژێر كاریگەری نووسەرە گەورەكانی دونیا و، هەتا پێشمبكرێت خۆم بە دورئەگرم لەو كاریگەرییە. یانی لەو نووسەرانە نیم بانگی پەیامبەر بوون بدەم، لەو نووسەرانەم مرۆڤم و لەوانەیە رووداوێكی بچكۆلەی ناو كۆڵانەكەی خۆمان كاریگەریم لەسەر دانێت و ناچارم بكات بیرێك بكەمەوە، بەڵام ئەوەش دەزانم نووسەرەكانی كورد، لە كۆن و نوێ‌، زۆر گەورەن و هیچ كەمتر نین لە نووسەرانی دونیا، لێ‌ لەبەر زمانەكەمان  هێشتا نەگەیشتونەتە دونیا. من كاتێك _خانی_ بێسارانی_ شێركۆ_ بەختیار_شێرزاد حەسەن. عەتا نەهایی. هتدم هەبێت، وەك ئەوە وایە نیوەی ئەدەبیاتی دونیام هەبێت. ئەم نووسەرانەی كورد، خاوەن دەقی زۆر گەورەن، تێگەیشتنی من بۆ دەقەكانە، نەك بۆ شوناس و نەتەوە، یانی نامەوێت نەتەوە گەرابم، بەڵام ناشمەوێت هەرگیز لەو شوناسە دوركەومەوە كە بناغەی بیركردنەوەمە. من شوناسەكەم برینەكەمە، ئەو برینەم خۆشدەوێت بووە بە شوناسم. ئەو بیركردنەوانەشم خۆشدەوێت لەناو دەقی نووسەرەكانی كوردا هەیە و هەندێكجار وەك خوێنەرێك دەگەمە ئەو شوێنەی بڵێم: وای خودایە ئەمانە ئەگەر بە زمانی ئینگلیزی بیانووسیبایە ئێستا نووسەرە گەورەكانی دونیا ئەمان دەبوون. 

ئەشزانم هەریەك لەم پیاوە گەورانە دەیان تۆمەتیان بۆ دروستكراوە، ئەوانەش تۆمەت بۆ ئەمانە دروستدەكات، ئەكرێت وەك كۆلكە خوێنەر وێنەیان بكێشین. ئەشكرێت بۆ منیش و بۆ دوای منیش و بۆ چەندین نەوەی دیكەش، هەمان تۆمەت بێتەوە پێش، ڤەلێ‌ خۆشبەختانە لەو خوێنەرانە نیم بەشوێن بەخشینەوەی تۆمەتدابم بۆ نووسەرەكان، لەبری ئەوە بەشوێن كەشفكردنی دەقەكانیاندا دەگەرێم و، بەشوێن رەگوریشەی بیركردنەوەیاندا دەگەڕێم. ئەشزانم ئەو پرسیارە گەورانەی ئەوان بۆ ئێمەی جێدەهێڵن، هەمان ئەو پرسیارانە نین ئێمە بۆ دوای خۆمانی جێدەهێڵین. لە پاڵ ئەمەدا ئەهلی تۆمەت بەردەوام دەستەواژەی_دزی_ بەكار دەهێنێت بۆ خاوەن دەقە زیندوەكان، ئێمە نابێت گرنگی بەم ئەهلە بدەین، ئەم ئەهلە خۆیان بێ بەرهەمن، یەكەم ئیشیان ئەوەیە خاوەن بەرهەم تیرباران بكەن، دووهەم ئیشیان پڕكردنەوەی گرێكانی خۆیانە، لەمانە دەگەڕێین، لە كۆتایدا كتێبەكان و دەقەكان وەڵامی دروستن بۆ ئەم ئەهلە. ئەم كۆتاییە وەڵامی پرسیاری كۆتایت بوو، پێمخۆشبوو هەر لەم پرسیارەدا ئەو چەند رستەیە لەسەر ئەو ئەهلە بدەم و پرسیارەكە نەكەمە پرسیارێكی تایبەت و زۆر لەسەری بوەستم و بە جیا وەڵامی بدەمەوە، بەڵكو پرسیارەكەم لادام بەم چەند رستەیە وەڵامیاندەدەمەوە باشترێكە چونكە زۆر گرنگ نین. چونكە ئەهلی تۆمەت هێندەی كتێبەكان زۆرن، بەڵام ئەوەی دەمێنێتەوە كتێبەكانن نەك ئەو ئەهلە. لێگەڕێ‌ با گرێكانی خۆیان بە نووسەرە باشەكان پڕبكەنەوە.  لە هەموو حاڵەتێكدا من پێش ئەوەی نووسەر بم، خوێنەرم. خوێنەرێك شەوەكانی خۆم نادەم بە كەس و شەوی خۆمن بۆ خوێندنەوەی كتێبەكان. هەتا شەوەكانم هەبن، لە خوێنەربوون ناكەوم و بەناو كوچە و كۆڵانی دەقی نووسەرانی دونیادا دەگەڕێم، تا پرسیارێكی نوێ‌ و بیركردنەوەیەكی نوێ بێتە ناو جیهانەكەمەوە. 



Copyright © 2016 Xendan.org all rights reserved

designed and developed by AVESTA GROUP